{"id":13603,"date":"2019-09-06T09:18:15","date_gmt":"2019-09-06T06:18:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=13603"},"modified":"2019-09-06T09:18:53","modified_gmt":"2019-09-06T06:18:53","slug":"m%c9%99h%c9%99rr%c9%99m-ayi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=13603","title":{"rendered":"M\u018fH\u018fRR\u018fM AYI"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-13604 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/555555-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"373\" height=\"210\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/555555-300x169.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/555555-768x433.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/555555.jpg 862w\" sizes=\"(max-width: 373px) 100vw, 373px\" \/><em><strong>Bu il m\u0259h\u0259rr\u0259mlik ay\u0131 Hicri t\u0259qvimi \u00fczr\u0259 1441-c\u0131 ilin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131\u2013M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n 1-i Miladi t\u0259qviml\u0259 2019-cu il sentyabr\u0131n 1-n\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259c\u0259k.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n 10-cu g\u00fcn\u00fc, y\u0259ni A\u015fura sentyabr\u0131n 10-dur.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Sentyabr\u0131n 29-da M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 ba\u015fa \u00e7at\u0131r v\u0259 S\u0259f\u0259r ay\u0131 ba\u015flay\u0131r. S\u0259f\u0259r ay\u0131 is\u0259 oktyabr\u0131n 29-da ba\u015fa \u00e7at\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n tarixi v\u0259 \u0130slamda rolu\u2014\u0130ki ay yas saxlamal\u0131y\u0131qm\u0131?<\/strong><\/em><br \/>\nM\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 Hicri tarixi il\u0259 yeni ilin ilk ay\u0131 v\u0259 haram aylardan biri say\u0131l\u0131r. M\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131nda M\u0259h\u0259rr\u0259m aylar\u0131n\u0131n x\u00fcsusi yeri var. \u00c7\u00fcnki bu ay h\u0259m \u0130slam t\u0259qviminin yeni ilinin ilk ay\u0131, h\u0259m d\u0259 K\u0259rb\u0259la faci\u0259sinin ba\u015f verdiyi ayd\u0131r.<br \/>\nM\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259z\u0259m\u0259tli ayd\u0131r. Allahu T\u0259ala \u201c\u0259t-T\u00f6vb\u0259\u201d sur\u0259sinin 36-c\u0131 ay\u0259sind\u0259 buyurur ki: &#8220;H\u0259qiq\u0259t\u0259n, Allah yan\u0131nda aylar\u0131n say\u0131 g\u00f6yl\u0259ri v\u0259 yeri yaratd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n b\u0259ri Allah\u0131n Kitab\u0131nda on ikidir. Onlar\u0131n d\u00f6rd\u00fc (r\u0259c\u0259b, z\u00fclq\u0259d\u0259, z\u00fclhicc\u0259 v\u0259 m\u0259h\u0259rr\u0259m) haram aylard\u0131r. Bu, do\u011fru dindir (\u0130brahim v\u0259 \u0130smailin g\u0259tirdikl\u0259ri dinin do\u011fru hesab\u0131 v\u0259 h\u00f6km\u00fcd\u00fcr). Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259min aylarda \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u0259 z\u00fclm etm\u0259yin. \u018fbu H\u00fcreyr\u0259d\u0259n (r.a) r\u0259vay\u0259t olunur ki, Pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz (s.a.s) deyib: &#8220;Ramazandan sonra \u0259n f\u0259zil\u0259tli oruc Allah\u0131n M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131ndad\u0131r&#8221;<br \/>\n\u0130slamdan \u0259vv\u0259l M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 \u0259r\u0259bl\u0259r aras\u0131nda m\u00fcq\u0259dd\u0259s ay hesab olunar v\u0259 bu ayda m\u00fcharib\u0259 etm\u0259zdil\u0259r. H\u0259tta bu ayda oruc tutma\u011f\u0131n savab\u0131na inanard\u0131lar. \u0130slamdan sonra da bu \u0259n\u0259n\u0259 b\u0259zi m\u0259zh\u0259bl\u0259rd\u0259 davam etdi.<!--more--><br \/>\nM\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n \u0130slamda rolu<br \/>\nM\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n \u0130slamdak\u0131 rol v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti hicri 61-ci ild\u0259 K\u0259rb\u0259la \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259 ba\u015f vermi\u015f misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n faci\u0259 il\u0259 yadda qald\u0131. \u018fm\u0259vi s\u00fclal\u0259sinin \u0259n poz\u011fun v\u0259 cinay\u0259tkar n\u00fcmay\u0259nd\u0259si olan Yezid onun saxta hakimiyy\u0259ti il\u0259 raz\u0131la\u015fmayan h\u0259r k\u0259si amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirir. Onlardan biri d\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259r s\u00fclal\u0259si olur ki, onun da ba\u015f q\u0259hr\u0259man\u0131 \u0130mam H\u00fcseyn v\u0259 onun do\u011fmalar\u0131 olur.<br \/>\nH\u0259zr\u0259t \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) On iki \u018fhli-Beyt \u0130mam\u0131n\u0131n (\u0259) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcd\u00fcr. O H\u0259zr\u0259t (\u0259) Miladi t\u0259qviml\u0259 626-c\u0131 ild\u0259 M\u0259din\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib v\u0259 680-ci ild\u0259, 54 ya\u015f\u0131nda K\u0259rb\u0259la d\u00fcz\u00fcnd\u0259 \u015f\u0259hid edilib.<br \/>\nH\u0259l\u0259 sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda ik\u0259n \u018fm\u0259vi xilaf\u0259tinin b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoymu\u015f M\u00fcaviy\u0259 \u00f6z\u00fcnd\u0259n sonra m\u0259n\u0259viyyatdan uzaq h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcr\u0259n o\u011flu Yezidi hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259tirm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lmi\u015fdi.<br \/>\nM\u00fcaviy\u0259 Hicri tarixi il\u0259 60-c\u0131 ild\u0259 v\u0259fat edir, \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra Yezid xilaf\u0259t k\u00fcrs\u00fcs\u00fcn\u0259 oturur v\u0259 insanlardan bey\u0259t al\u0131nmas\u0131na g\u00f6st\u0259ri\u015f verir. O, \u0259misi o\u011flu V\u0259lid\u0259 m\u0259ktub yazaraq bir s\u0131ra tan\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, \u0130mam H\u00fcseynd\u0259n (\u0259) d\u0259 bey\u0259t almas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. \u018fks-t\u0259qdird\u0259 \u0130mam\u0131n (\u0259) ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259sib ona g\u00f6nd\u0259rm\u0259sini ist\u0259yir.<br \/>\nYezidin planlar\u0131ndan x\u0259b\u0259r tutan \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) M\u0259din\u0259d\u0259n M\u0259kk\u0259y\u0259 yola d\u00fc\u015f\u00fcr. Bunu e\u015fid\u0259n kuf\u0259lil\u0259r ona m\u0259ktub yazaraq r\u0259hb\u0259rlik \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130mam\u0131 (\u0259) Kuf\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t edirl\u0259r. R\u0259vay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bu q\u0259bild\u0259n olan m\u0259ktublar\u0131n say\u0131 minl\u0259rl\u0259 olur. V\u0259ziyy\u0259ti bel\u0259 g\u00f6r\u0259n \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) \u00f6z \u0259misi o\u011flu M\u00fcslimi Kuf\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rir. Kuf\u0259lil\u0259r \u0130mama (\u0259) bey\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn M\u00fcslimin yan\u0131na g\u0259lirl\u0259r. M\u00fcslim bey\u0259t ald\u0131qdan sonra \u0130mam H\u00fcseyni (\u0259) m\u0259ktub vasit\u0259sil\u0259 Kuf\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t edir.<br \/>\nYezidin t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 is\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti bel\u0259 g\u00f6r\u00fcb ondan tez t\u0259dbir g\u00f6rm\u0259sini ist\u0259yirl\u0259r. Yezid bu x\u0259b\u0259ri e\u015fid\u0259n kimi \u00f6z adamlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 camaat\u0131 var-d\u00f6vl\u0259t v\u0259 qorxu il\u0259 \u0259l\u0259 al\u0131r, M\u00fcslimi is\u0259 \u00f6ld\u00fcrtd\u00fcr\u00fcr. Bel\u0259likl\u0259, Yezidin yax\u0131n silahda\u015flar\u0131ndan olan \u0130bn Ziyad Kuf\u0259ni tam n\u0259zar\u0259t alt\u0131na alaraq \u015f\u0259h\u0259r\u0259 g\u0259l\u0259n yollar\u0131 ba\u011flay\u0131r.<br \/>\nBu zaman H\u0259zr\u0259t H\u00fcseyn (\u0259) M\u0259kk\u0259d\u0259n Kuf\u0259y\u0259 yola d\u00fc\u015f\u00fcr. Karvan S\u0259l\u0259biyy\u0259 m\u0259nt\u0259q\u0259sin\u0259 \u00e7atanda \u0130mam (\u0259) M\u00fcslimin \u015f\u0259hid olmas\u0131 x\u0259b\u0259rini e\u015fidir. Ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259r tutan \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259l\u0259rin ola bil\u0259c\u0259yini anlayaraq ham\u0131n\u0131 bir yer\u0259 toplay\u0131r v\u0259 onlara M\u0259din\u0259y\u0259 qay\u0131tma\u011f\u0131 t\u0259klif edir. \u0130nsanlar\u0131n b\u0259zil\u0259ri da\u011f\u0131l\u0131\u015f\u0131r, H\u0259zr\u0259t (\u0259) is\u0259 ail\u0259si v\u0259 \u0259n yax\u0131n s\u0259hab\u0259l\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 \u00f6z yoluna davam edir.<br \/>\nArt\u0131q M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 girmi\u015fdi. K\u0259raf adl\u0131 m\u0259nt\u0259q\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131qda tan\u0131nm\u0131\u015f s\u0259rk\u0259rd\u0259 H\u00fcrr Riyahinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi Kuf\u0259 ordusu H\u0259zr\u0259t H\u00fcseynin (\u0259) d\u0259st\u0259sin\u0259 yeti\u015fdi. Onlar \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 k\u0259s\u0259r\u0259k M\u0259din\u0259y\u0259 qay\u0131tmas\u0131n\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259dil\u0259r v\u0259 \u0130mam\u0131n (\u0259) d\u0259st\u0259sini m\u00fchasir\u0259y\u0259 ald\u0131lar.<br \/>\n\u00c7\u0259tinlik, \u0259zab-\u0259ziyy\u0259t, m\u0259\u015f\u0259qq\u0259tl\u0259 dolu 9 g\u00fcn arxada qal\u0131rd\u0131. M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n 9-u Kuf\u0259 ordusu \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) qar\u015f\u0131s\u0131nda iki yol qoydu: ya t\u0259slim olub Yezid\u0259 bey\u0259t etm\u0259k, ya da q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259k. Azadl\u0131q car\u00e7\u0131s\u0131 olan H\u0259zr\u0259t H\u00fcseyn (\u0259) \u015f\u0259hid olma\u011f\u0131 Yezid kimi birisin\u0259 bey\u0259t etm\u0259kd\u0259n \u00fcst\u00fcn bildi v\u0259 \u201cBizim kimil\u0259r Yezid kimil\u0259r\u0259 bey\u0259t etm\u0259z\u201d \u2013dey\u0259 buyurdu.<br \/>\n\u0130mam (\u0259) gec\u0259ni yax\u0131nlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 ibad\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qo\u015fundan bir g\u00fcnl\u00fck m\u00f6hl\u0259t ist\u0259di. S\u0259hab\u0259l\u0259r gec\u0259ni s\u0259h\u0259r\u0259d\u0259k namaz q\u0131ld\u0131lar, dua etdil\u0259r, bir s\u00f6zl\u0259, Allah\u0131 zikr etm\u0259kl\u0259 ba\u015fa vurdular.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, d\u00f6y\u00fc\u015f ba\u015flay\u0131r. Bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) ail\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirilir. D\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259r\u0259f \u0130mam\u0131n (\u0259) quca\u011f\u0131ndak\u0131 s\u00fcd\u0259m\u0259r k\u00f6rp\u0259 \u018fli \u018fs\u011f\u0259ri bel\u0259 \u00f6ld\u00fcrm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinmir. \u018fvv\u0259lc\u0259 yax\u0131nlar\u0131n\u0131 bir-birinin ard\u0131nca d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259n \u0130mam (\u0259) sonda \u00f6z\u00fc d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131na girir. Qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 kimi \u0130mam\u0131 (\u0259) da t\u0259kb\u0259t\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 m\u0259\u011flub ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259rini g\u00f6r\u00fcb, uzaqdan da\u015f v\u0259 ox atma\u011fa ba\u015flay\u0131r. At\u0131lan da\u015flardan biri H\u0259zr\u0259tin (\u0259) m\u00fcbar\u0259k aln\u0131na d\u0259yib yaralay\u0131r. \u0130mam H\u00fcseyn (\u0259) k\u00f6yn\u0259yini qald\u0131r\u0131b g\u00f6z\u00fcn\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u0259n qan\u0131 silm\u0259k ist\u0259diyi zaman Yezid qo\u015fununun s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259rind\u0259n olan \u00d6m\u0259r bin S\u0259d H\u0259rm\u0259l\u0259 adl\u0131 mahir oxatana \u0130mam\u0131n (\u0259) sin\u0259sini ni\u015fan alma\u011f\u0131 \u0259mr edir. H\u0259rm\u0259l\u0259 nadir hallar \u00fc\u00e7\u00fcn saxlad\u0131\u011f\u0131 x\u00fcsusi \u00fc\u00e7ba\u015fl\u0131 oxla \u0130mam H\u00fcseyni (\u0259) sin\u0259sind\u0259n vurur v\u0259 \u0130mam (\u0259) atdan yer\u0259 y\u0131x\u0131l\u0131r. \u00d6m\u0259r bin S\u0259d \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) ba\u015f\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259yi \u0259mr edir. He\u00e7 kim buna c\u00fcr\u0259t etm\u0259s\u0259 d\u0259 \u015eimr adl\u0131 bir d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc amans\u0131zl\u0131qla q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259n H\u0259zr\u0259t H\u00fcseynin (\u0259) ba\u015f\u0131n\u0131 b\u0259d\u0259nind\u0259n ay\u0131r\u0131r. \u0130mam\u0131n (\u0259) k\u0259sil\u0259n ba\u015f\u0131n\u0131 niz\u0259y\u0259 tax\u0131b t\u0259hqiramiz \u015f\u0259kild\u0259 \u015eam \u015f\u0259h\u0259rin\u0259, x\u0259lif\u0259 Yezidin h\u00fczuruna apar\u0131rlar.<br \/>\nD\u00f6y\u00fc\u015f bitdikd\u0259n sonra d\u00fc\u015fm\u0259n ordusu xeym\u0259l\u0259r\u0259 h\u00fccum \u00e7\u0259kir, onlar\u0131 talan ed\u0259r\u0259k od vurub yand\u0131r\u0131r. O qanl\u0131 faci\u0259d\u0259n sonra Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) ail\u0259sinin sa\u011f qalan \u00fczvl\u0259rini \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k \u0259l-qollar\u0131 z\u0259ncirli K\u0259rb\u0259la \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259n uzaq \u015eama g\u0259tirirl\u0259r. H\u0259zr\u0259t H\u00fcseynin (\u0259) ba\u015fs\u0131z c\u0259naz\u0259si is\u0259 el\u0259 orada, K\u0259rb\u0259la d\u00fcz\u00fcnd\u0259 torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131l\u0131r&#8230;<br \/>\nQeyd ed\u0259k ki, K\u0259rb\u0259la \u00e7\u00f6l\u00fcnd\u0259 ba\u015f ver\u0259n bu qanl\u0131 sava\u015fda \u0259sl\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 olan M\u00fcslim Az\u0259rbaycani \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) d\u0259st\u0259sind\u0259 vuru\u015fmu\u015fdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu il m\u0259h\u0259rr\u0259mlik ay\u0131 Hicri t\u0259qvimi \u00fczr\u0259 1441-c\u0131 ilin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131\u2013M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n 1-i Miladi t\u0259qviml\u0259 2019-cu il sentyabr\u0131n 1-n\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259c\u0259k. M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n 10-cu g\u00fcn\u00fc, y\u0259ni A\u015fura sentyabr\u0131n 10-dur. Sentyabr\u0131n 29-da M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131 ba\u015fa \u00e7at\u0131r v\u0259 S\u0259f\u0259r ay\u0131 ba\u015flay\u0131r. S\u0259f\u0259r ay\u0131 is\u0259 oktyabr\u0131n 29-da ba\u015fa \u00e7at\u0131r. M\u0259h\u0259rr\u0259m ay\u0131n\u0131n tarixi v\u0259 \u0130slamda rolu\u2014\u0130ki ay yas saxlamal\u0131y\u0131qm\u0131? M\u0259h\u0259rr\u0259m [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13603"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13603"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13603\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13603"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13603"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13603"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}