{"id":13413,"date":"2019-08-09T09:49:11","date_gmt":"2019-08-09T06:49:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=13413"},"modified":"2019-08-09T09:50:26","modified_gmt":"2019-08-09T06:50:26","slug":"z%c9%99f%c9%99rin-bir-addimliginda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=13413","title":{"rendered":"Z\u018fF\u018fR\u0130N B\u0130R ADDIMLI\u011eINDA"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>ERM\u018fN\u0130 X\u018fYAN\u018fTKARLI\u011eI<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-13415 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/llllllllllllllllllll-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"355\" height=\"266\" \/>Rusiyan\u0131n t\u0259zyiqi il\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0130r\u0259van\u0131n 9 min kv. kilometr \u0259razisi erm\u0259nil\u0259r\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedildi. Bundan sonra \u00f6zl\u0259rin\u0259 Erm\u0259nistan adl\u0131 d\u00f6vl\u0259t yaradan erm\u0259nil\u0259r daha da \u015firnikl\u0259ndi v\u0259 onlar\u0131n \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, G\u00f6y\u00e7\u0259 \u0259traf\u0131 \u0259razil\u0259r\u0259, sonra is\u0259 Qaraba\u011f torpaqlar\u0131na olan iddialar\u0131 sonu bitm\u0259y\u0259n milli \u0259dav\u0259t\u0259, milli m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Erm\u0259nil\u0259rin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qoparmaq siyas\u0259ti sovet hakimiyy\u0259ti qurulduqdan sonra daha m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc v\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. Sovet imperiyas\u0131 1920-ci il 28 apreld\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259rk\u0259n erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fda \u201csifari\u015fli qiyam\u201d t\u00f6r\u0259tmi\u015f, bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 is\u0259 XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordu Az\u0259rbaycan\u0131 asanl\u0131qla i\u015f\u011fal ed\u0259 bilmi\u015fdi. Bol\u015fevik Rusiyas\u0131 is\u0259 erm\u0259nil\u0259rin bu \u201cxidm\u0259ti\u201d m\u00fcqabilind\u0259 Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan al\u0131b Erm\u0259nistana verm\u0259li idi.<br \/>\nErm\u0259nil\u0259rin torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259si Rusiyan\u0131n d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 ac\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r vermi\u015fdir.<br \/>\nErm\u0259nistan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tini yaratmaq t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri o zaman Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259hb\u0259ri olan N\u0259riman N\u0259rimanovun say\u0259sind\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 r\u0259dd edilmi\u015fdi. Bundan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131ld\u0131. Erm\u0259nil\u0259r bu torpaqlar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Moskvada dayanmadan i\u015fl\u0259r apar\u0131rd\u0131lar. 50-ci ill\u0259rin sonu, sonra is\u0259 1965-ci ild\u0259 Erm\u0259nistanda anti-Az\u0259rbaycan \u0259hval-ruhiyy\u0259si yenid\u0259n g\u00fccl\u0259ndi v\u0259 Qaraba\u011f Komit\u0259si geni\u015f f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131. Lakin Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259li\u015fi erm\u0259nil\u0259rin planlar\u0131n\u0131 pu\u00e7a \u00e7\u0131xartd\u0131. Erm\u0259nil\u0259rin \u201cDa\u015fnakstyun\u201d partiyas\u0131 bundan sonra daha da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f planlar h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. N\u0259hay\u0259t, ist\u0259kl\u0259rin\u0259 nail ola bildil\u0259r. 1997-ci il Heyd\u0259r \u018fliyev Moskvada M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259d\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Bu hadis\u0259ni e\u015fid\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fairimiz B\u0259xtiyar Vahabzad\u0259 bel\u0259 s\u00f6yl\u0259mi\u015fdir: \u201dEhvay Moskvadak\u0131 qalam\u0131z y\u0131x\u0131ld\u0131\u201d.<!--more--><br \/>\nBundan sonra erm\u0259nil\u0259rin Qaraba\u011f\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir mane\u0259l\u0259ri qalmad\u0131. H\u0259r \u015feyi planl\u0131 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 davam etdir\u0259n erm\u0259nil\u0259r a\u00e7\u0131q f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ke\u00e7dil\u0259r. Bu zaman hakimiyy\u0259td\u0259 olan Mixail Sergeyevi\u00e7 Qorba\u00e7ov erm\u0259nil\u0259rin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda mill\u0259t\u00e7i v\u0259 qani\u00e7\u0259n zidd f\u0259aliyy\u0259tinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 imkan yaratd\u0131. Separat\u00e7\u0131 erm\u0259ni r\u0259hb\u0259rliyi 1988-ci il fevral\u0131n 14-d\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tini Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xararaq, Erm\u0259nistana verilm\u0259sini t\u0259l\u0259b etdil\u0259r. Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyinin qorxaq, q\u0259tiyy\u0259tsiz f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n SSR\u0130 h\u00f6kum\u0259ti 1988-ci ilin yanvar\u0131nda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tind\u0259 x\u00fcsusi id\u0259r\u0259\u00e7ilik yaratd\u0131. Lakin Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131m\u0131ndan v\u0259 t\u0259l\u0259bind\u0259n sonra 1989-cu ilin noyabr\u0131nda X\u0130K l\u0259\u011fv olundu. D\u00fcnyan\u0131n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Erm\u0259nistan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n o zamank\u0131 Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyinin yar\u0131tmaz siyas\u0259ti Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f problemini vaxt\u0131nda h\u0259ll etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259di. Rusiyan\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fda t\u0259p\u0259d\u0259n-d\u0131rna\u011fa silahlanaraq, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q m\u00fcharib\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. 70 il dayanmadan m\u0259krli planlar i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlayan erm\u0259nil\u0259r bu d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259razil\u0259r qoparmaq ist\u0259kl\u0259rin\u0259 nail olmal\u0131 idil\u0259r. Bel\u0259 bir v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rini yaratmal\u0131 v\u0259 erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almal\u0131 idi.<br \/>\n1991-ci il sentyabr\u0131n 5-d\u0259 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi t\u0259\u015fkil edildi, oktyabr\u0131n 9-da is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda qanun q\u0259bul olundu. Noyabr\u0131n 19-da 22 rayon v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 batalyonlar\u0131 yarad\u0131ld\u0131. Qat-qat yax\u015f\u0131 silahlanm\u0131\u015f v\u0259 t\u0259lim g\u00f6rm\u00fc\u015f d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 z\u0259if silahlanm\u0131\u015f k\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u0259st\u0259l\u0259rin m\u00fcbariz\u0259si \u00e7ox \u00e7\u0259tin idi.<br \/>\n1992-ci il yanvar ay\u0131nda Az\u0259rbaycan Ordusu \u00f6z\u00fcn\u00fcn ilk \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irtdi. M\u0259qs\u0259d is\u0259 Da\u015falt\u0131 k\u0259ndini erm\u0259ni silahl\u0131 birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259kl\u0259 \u015eu\u015fan\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k idi. Lakin Da\u015falt\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 u\u011fursuzluqla n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. Bundan sonra K\u0259rkicahan, Mal\u0131b\u0259yli, Qu\u015f\u00e7ular, Qarada\u011fl\u0131 sonra is\u0259 strateji m\u0259nt\u0259q\u0259 olan Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri i\u015f\u011fal edildi. Erm\u0259nil\u0259r Az\u0259rbaycandak\u0131 hakimiyy\u0259t b\u00f6hran\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u015eu\u015fan\u0131 v\u0259 La\u00e7\u0131n\u0131 asanl\u0131qla \u0259l\u0259 ke\u00e7irtdil\u0259r. Bununla da Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fla Erm\u0259nistan aras\u0131nda birba\u015fa \u0259laq\u0259 yarad\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>T\u018fRT\u018fR QARABA\u011e M\u00dcHAR\u0130B\u018fS\u0130 \u0130LL\u018fR\u0130ND\u018f<\/strong><\/p>\n<p>1992-ci il iyunun 12-d\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusu h\u00fccuma ke\u00e7\u0259r\u0259k, u\u011furlu \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flad\u0131. Goranboy v\u0259 \u018fsg\u0259ran \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 rus-erm\u0259ni h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri a\u011f\u0131r m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011frad\u0131ld\u0131. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, T\u0259rt\u0259r istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 ard\u0131c\u0131l h\u00fccumlar ba\u015flad\u0131. Mara\u011fa, Marqu\u015fevan, \u00c7ayl\u0131, H\u0259s\u0259nqaya v\u0259 Madagiz u\u011frunda qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r getdi. \u201cT\u0259rt\u0259r \u00d6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 Batalyonu\u201d bu \u0259razil\u0259ri d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n azad etdikd\u0259n sonra A\u011fd\u0259r\u0259, S\u0259rs\u0259ng Su Anbar\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 h\u00fccuma ke\u00e7dil\u0259r. N\u0259hay\u0259t, iyulun 4-d\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 rayonu erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edildi v\u0259 bununla da \u201cA\u011fd\u0259r\u0259-K\u0259lb\u0259c\u0259r\u201d yolu d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rimizin \u0259lin\u0259 ke\u00e7di. Bu zamanlar T\u0259rt\u0259r a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rini ya\u015fay\u0131rd\u0131. U\u015faqdan b\u00f6y\u00fcy\u0259 y\u0259ni, h\u0259r bir sakin m\u00fcharib\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259f\u0259rb\u0259r olmu\u015fdu. \u0130nsanlar qara \u00e7\u00f6r\u0259y\u0259 m\u00f6htac qalm\u0131\u015fd\u0131r. Camaat saatlarla \u00e7\u00f6r\u0259k n\u00f6vb\u0259sin\u0259 dayan\u0131rd\u0131, lakin b\u00fct\u00fcn bu \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, T\u0259rt\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc, camaat is\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn isti paltar v\u0259 \u0259rzaq da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. D\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rimiz z\u0259if silahlanmas\u0131na baxmayaraq, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 V\u0259ng\u0259 kimi gedib \u00e7\u0131xd\u0131lar. Bu tarixi u\u011furlar\u0131n qazan\u0131lmas\u0131nda v\u0259 ordunun bel\u0259 \u0259zmkar v\u0259 g\u00fccl\u00fc olmas\u0131nda arxa c\u0259bh\u0259nin, y\u0259ni rayon ictimaiyy\u0259tinin d\u0259 b\u00f6y\u00fck rolu oldu. T\u0259rt\u0259r \u0259halisi ist\u0259r birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 Aprel d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 ev-e\u015fiyini t\u0259rk edib getm\u0259di. M\u0259n \u00f6z do\u011fma T\u0259rt\u0259rimi fa\u015fistl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131na duru\u015f g\u0259tir\u0259n q\u0259hr\u0259man Leninqrad \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edir\u0259m. T\u0259rt\u0259rin h\u0259r bir evind\u0259 erm\u0259ni fa\u015fistl\u0259rinin atd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcll\u0259 v\u0259 m\u0259rmil\u0259rin izl\u0259ri var. Bu q\u0259hr\u0259man torpa\u011f\u0131n v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r o\u011fullar\u0131 n\u0259inki bir qar\u0131\u015f torpa\u011f\u0131 verdi, \u0259ksin\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259nin xeyli hiss\u0259sini erm\u0259ni quldurlar\u0131ndan t\u0259mizl\u0259y\u0259r\u0259k, azad etdil\u0259r. \u0130yulun sonunda is\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisinin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si erm\u0259ni quldurlar\u0131ndan t\u0259mizl\u0259ndi. Xank\u0259ndi h\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00fcz\u00fck qa\u015f\u0131 kimi m\u00fchasir\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Erm\u0259nil\u0259r vaxt ist\u0259yirdil\u0259r ki, La\u00e7\u0131n d\u0259hlizi vasit\u0259sil\u0259 Erm\u0259nistana ke\u00e7sinl\u0259r. Dem\u0259k olar ki, q\u0259l\u0259b\u0259 z\u0259f\u0259ri ordumuzun bir add\u0131ml\u0131\u011f\u0131nda idi. Lakin Qaraba\u011fdak\u0131 Az\u0259rbaycan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin komandan\u0131 Sur\u0259t H\u00fcseynovun \u00f6z\u00fcn\u0259 sadiq q\u00fcvv\u0259l\u0259ri G\u0259nc\u0259y\u0259 \u00e7\u0259kib aparmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n Rusiyan\u0131n d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 h\u0259rbi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n c\u0259bh\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fdi. Art\u0131q 1993-c\u00fc ild\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 dig\u0259r rayonlar\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 ordumuzun d\u00f6y\u00fc\u015f ruhu sars\u0131ld\u0131. Q\u0259l\u0259b\u0259nin bir add\u0131ml\u0131\u011f\u0131nda olan z\u0259f\u0259r ordumuz \u00e7ox a\u011f\u0131r tarixi m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdi. Az\u0259rbaycan ordusu torpaqlar\u0131n\u0131n h\u0259r bir qar\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn says\u0131z-hesabs\u0131z itkil\u0259r verdi, \u015f\u0259hidl\u0259rin qan\u0131 il\u0259 o torpaqlar suvar\u0131ld\u0131, ancaq \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, q\u0259l\u0259b\u0259 sevincini ya\u015faya bilm\u0259dil\u0259r. \u00c7\u00fcnki sap\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259n olan baltalar buna imkan verm\u0259dil\u0259r. Tarix bu x\u0259yan\u0259tkarlar\u0131 he\u00e7 vaxt ba\u011f\u0131\u015flamayacaq, h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131z onlar\u0131 nifr\u0259tl\u0259 yad ed\u0259c\u0259kl\u0259r!<br \/>\n1992-ci ild\u0259n 1994-c\u00fc ilin may\u0131n 12-d\u0259 at\u0259\u015fk\u0259s elan olana kimi A\u011fd\u0259r\u0259 u\u011frunda \u00e7ox qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r gedib. D\u00fc\u015fm\u0259nin \u0259n \u00e7ox itki verdiyi b\u00f6lg\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 olmu\u015fdur. A\u011fd\u0259r\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusunun da t\u0259cr\u00fcb\u0259li, qorxmaz v\u0259 igid d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259ri h\u0259lak olmu\u015flar. Onlar qorxmadan d\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 gedib, erm\u0259ninin xeyli miqdarda canl\u0131 q\u00fcvv\u0259sini v\u0259 texnikas\u0131n\u0131 m\u0259hv etmi\u015fdil\u0259r.<br \/>\n\u201cT\u0259rt\u0259r Batalyonu\u201dnun \u015f\u0259hid olan h\u0259r bir d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc bu g\u00fcn bizim \u00fc\u00e7\u00fcn Milli Q\u0259hr\u0259mand\u0131r. Onlar\u0131n h\u0259r biri bir tarix yazm\u0131\u015fd\u0131r. 1992-ci il mart\u0131n 25-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k f\u0259rql\u0259nm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259si olan Az\u0259rbaycan\u0131n Milli Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n olundu. \u0130yunun 5-d\u0259 is\u0259 Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin 11 \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259rdiyi \u015f\u0259xsi igidlik v\u0259 \u015f\u00fcca\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra bu f\u0259xri ada layiq g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Az\u0259rbaycan\u0131n Milli Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131na ilk d\u0259f\u0259 layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259nl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Mikay\u0131l C\u0259bray\u0131lov olmu\u015fdur. (Atas\u0131 \u018fhm\u0259diyy\u0259 C\u0259bray\u0131lov II d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 Fransa partizan h\u0259r\u0259kat\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir). T\u0259rt\u0259rd\u0259n is\u0259 V\u0259zir Orucov v\u0259 Elman H\u00fcseynov bu f\u0259xri ada layiq g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<br \/>\nT\u0259rt\u0259r, A\u011fd\u0259r\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 qanl\u0131-qadal\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 canlar\u0131ndan ke\u00e7\u0259n m\u0259rd o\u011fullar\u0131m\u0131z \u00e7oxdur. Onlardan Mehrac Mahmudov, \u018fdal\u0259t Pa\u015fayev, Suliddin Yusibov, P\u0259nah M\u0259mm\u0259dov, Elxan Al\u0131xanov, \u0130lqar H\u0259s\u0259nov, \u0130lqar H\u00fcseynov, \u0130nqilab A\u011fayev, Qabil K\u00f6\u00e7\u0259rli, Elburus Quliyev, Hikm\u0259t Musayev, \u018fli b\u0259y, Tahir kimi minl\u0259rl\u0259 q\u0259hr\u0259man o\u011fullar\u0131m\u0131z haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fck \u0259s\u0259rl\u0259r yazmaq olar. Bu canl\u0131 \u0259fsan\u0259vi q\u0259hr\u0259manlardan biri\u2013Elxan Al\u0131xanov \u0130mran o\u011fludur. Bu qorxmaz insan 4 il Marqu\u015fevandan Vaqauza kimi \u015f\u0259r\u0259fli d\u00f6y\u00fc\u015f yolu ke\u00e7mi\u015f v\u0259 3 d\u0259f\u0259 a\u011f\u0131r yaralanm\u0131\u015fd\u0131r. \u015e\u0259r\u0259fli d\u00f6y\u00fc\u015f yolunu \u00e7oxlar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 dey\u0259 bil\u0259r. Amma h\u0259qiq\u0259td\u0259 bu yolu ke\u00e7\u0259n insanlar o d\u0259h\u015f\u0259tli g\u00fcnl\u0259ri oldu\u011fu kimi xat\u0131rlayanlard\u0131r.<br \/>\nElxan Al\u0131xanovun dedikl\u0259ri: \u201d1991-ci il \u201cT\u0259rt\u0259r \u00d6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259 Batalyonu\u201dnda k\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 getmi\u015f\u0259m. \u0130lk 6 ay\u0131 postu bir b\u0131\u00e7aq v\u0259 qranatla qorumu\u015fam. \u00c7\u00fcnki d\u00f6y\u00fc\u015f silahlar\u0131m\u0131z \u00e7ox az idi. 1992-ci ild\u0259 \u00e7ox a\u011f\u0131r h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar ba\u015flad\u0131. \u0130lk d\u0259f\u0259 \u00c7\u0131ld\u0131ran istiqam\u0259tind\u0259ki d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 yaraland\u0131m. 7 sentyabrda ba\u015f vermi\u015f d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r b\u00f6y\u00fck itki ver\u0259r\u0259k, geri \u00e7\u0259kildi. M\u0259n bu zaman yaraland\u0131m, T\u0259rt\u0259r x\u0259st\u0259xanas\u0131na g\u0259tirildim, sonradan is\u0259 vertolyotla Bak\u0131ya g\u00f6nd\u0259rildim. Sa\u011falan kimi, yenid\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259 qay\u0131td\u0131m v\u0259 1993-c\u00fc il fevral\u0131n 26-da S\u0259rs\u0259ng Su Anbar\u0131 u\u011frunda n\u00f6vb\u0259ti qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r ba\u015f verdi. M\u0259n piyada d\u0259st\u0259sind\u0259 idim. D\u00f6y\u00fc\u015f yolda\u015flar\u0131m il\u0259 erm\u0259nil\u0259rin iki postunu ke\u00e7dik. Onlar postda yeyib-i\u00e7\u0259rk\u0259n q\u0259fil h\u00fccum etdik v\u0259 30 n\u0259f\u0259r erm\u0259nini \u00f6ld\u00fcrd\u00fck. Ham\u0131s\u0131 da muzdlu qatill\u0259r idi. Biz postlar\u0131 tutandan sonra m\u0259lumat verdik ki, art\u0131q tanklar arxam\u0131zca ir\u0259lil\u0259y\u0259 bil\u0259r. Lakin b\u00f6l\u00fck komandirimiz P\u0259nah M\u0259mm\u0259dov bildirdi ki, tanklar ir\u0259lil\u0259y\u0259 bilmir, \u00e7\u00fcnki arxam\u0131zda erm\u0259ni var. Birinci b\u00f6l\u00fck komandiri \u0130nqilab A\u011fayev \u0259mr verdi ki, 4 n\u0259f\u0259r geri qay\u0131ts\u0131n. M\u0259n, K\u00f6\u00e7\u0259rli Qabil, Tahir, bir d\u0259 minaaxtaran geri qay\u0131td\u0131q. T\u0259xmin\u0259n 1 km ged\u0259nd\u0259n sonra d\u00f6ng\u0259ni d\u00f6n\u0259rk\u0259n 40-50 n\u0259f\u0259r erm\u0259ni il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdik. Bu zaman r\u0259hm\u0259tlik Tahir: rus dilind\u0259 \u201csiz m\u00fchasir\u0259d\u0259siniz, t\u0259slim olun!\u201d\u2013dey\u0259 s\u0259sl\u0259ndi. H\u0259min vaxt minaaxtaran\u0131 pulemyotla ba\u015f\u0131ndan vurdular. At\u0131\u015fma ba\u015flad\u0131 v\u0259 yar\u0131m saat d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259nd\u0259n sonra \u0130nqilab A\u011fayev 13 n\u0259f\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc il\u0259 me\u015f\u0259 t\u0259r\u0259fd\u0259n k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259ldi. Burada 90-a yax\u0131n erm\u0259nini m\u00fchasir\u0259y\u0259 sal\u0131b q\u0131rd\u0131q. Onlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 bir frans\u0131z olan snayper\u00e7i q\u0131z v\u0259 muzdlu bir z\u0259nci d\u0259 var idi. Bu d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 Suliddin Yusibov v\u0259 m\u0259n yaraland\u0131q, d\u0259rhal bizi T\u0259rt\u0259r hospital\u0131na g\u0259tirdil\u0259r. Sa\u011falan kimi, yenid\u0259n \u00f6z d\u00f6y\u00fc\u015f yolda\u015flar\u0131m\u0131n yan\u0131na qay\u0131td\u0131m v\u0259 m\u0259nim 3-c\u00fc d\u0259f\u0259 yaralanma\u011f\u0131m fevral\u0131n 23-d\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259kliyi u\u011frunda ged\u0259n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 ba\u015f verdi. Bu d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 biziml\u0259 \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259 H\u0259c\u0259r qeyr\u0259tli q\u0131zlar\u0131m\u0131z da d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Xa\u00e7mazdan G\u00fclt\u0259kin, Ceyran, M\u0259lah\u0259t, Bak\u0131dan is\u0259 \u015e\u0259hla adl\u0131 q\u0131zlar(1-ci b\u00f6l\u00fcy\u00fcn h\u0259kimi idi) ki\u015fil\u0259rd\u0259n geri qalm\u0131rd\u0131lar. Bu qanl\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r zaman\u0131 \u0130lqar H\u00fcseynov 8 d\u0259f\u0259 yaralan\u0131r v\u0259 ax\u0131r\u0131nc\u0131 d\u0259f\u0259 d\u0259 tank m\u0259rmisi partlamay\u0131b sin\u0259sin\u0259 d\u0259y\u0259r\u0259k, qab\u0131r\u011fas\u0131n\u0131 s\u0131nd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. (O vaxtk\u0131 m\u00fcdafi\u0259 naziri S\u0259f\u0259r \u018fbiyev igidliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 onu y\u00fcks\u0259k ordenl\u0259 t\u0259ltif etmi\u015fdir). Rayon camaat\u0131 da biz\u0259 \u00e7ox k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rdi. M\u0259kt\u0259blil\u0259r d\u0259 k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259lirdi. 15 ya\u015fl\u0131 R\u00f6v\u015f\u0259n C\u00fcm\u00fc o\u011flu K\u0259rimov snaryad da\u015f\u0131yark\u0259n q\u0259hr\u0259mancas\u0131na h\u0259lak oldu. O, \u00e7ox v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r, qeyr\u0259tli u\u015faq olub.<br \/>\nBu a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 \u018fli b\u0259yin d\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri misilsiz olmu\u015fdur. O, odun-alovun i\u00e7ind\u0259n meyitl\u0259ri \u00e7ox \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b rayon m\u0259scidin\u0259 apar\u0131rd\u0131, ordan is\u0259 \u00f6z \u00fcnvanlar\u0131na g\u00f6nd\u0259rirdi. \u018fli b\u0259y meyitl\u0259rin i\u00e7ind\u0259n ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 yaral\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131b h\u0259yata qaytarm\u0131\u015fd\u0131. A\u011fd\u0259r\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259ri zaman\u0131 bir g\u00fcnd\u0259 96 meyiti da\u015f\u0131yaraq, x\u0259st\u0259xanaya apard\u0131. O, b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 yard\u0131m edirdi. Biz\u0259 tez-tez \u0259rzaq da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. A\u011fd\u0259r\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 200 top m\u0259rmisi atark\u0259n m\u0259n\u0259 yem\u0259yi yedizdirirdi. \u00c7\u00fcnki yem\u0259k yem\u0259y\u0259 bir d\u0259qiq\u0259 vaxt\u0131m\u0131z olmurdu. A\u011fd\u0259r\u0259nin \u201cTorpaqt\u0259p\u0259\u201d adl\u0131 \u00e7\u0259tin bir y\u00fcks\u0259kliyi var idi. Erm\u0259nil\u0259rin bu yerd\u0259 Xocal\u0131dan \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f q\u0131z v\u0259 g\u0259lini \u00e7\u0131lpaq v\u0259ziyy\u0259td\u0259 biz\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259si b\u00fct\u00fcn d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rd\u0259 qisas almaq \u0259zmi yaratd\u0131. M\u0259n d\u0259 topu bir t\u0259r\u0259f\u0259 atd\u0131m v\u0259 u\u015faqlarla birlikd\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7dim. Bu zaman n\u0259inki \u201cTorpaqt\u0259p\u0259\u201dni h\u0259tta \u00c7ayl\u0131n\u0131 da \u0259l\u0259 ke\u00e7irtdik. Bu d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 G\u0259nc\u0259 v\u0259 Bak\u0131n\u0131n \u201cQurtulu\u015f\u201d batalyonlar\u0131 da k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259ldi v\u0259 erm\u0259nil\u0259ri \u00e7\u0131rp\u0131 kimi q\u0131rd\u0131q. A\u011fd\u0259r\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda \u201cQurtulu\u015f\u201d v\u0259 \u201cG\u0259nc\u0259\u201d batalyonu \u0259vv\u0259ld\u0259n ax\u0131ra kimi \u201cT\u0259rt\u0259r \u00d6z\u00fcn\u00fcm\u00fcdafi\u0259\u201d batalyonu il\u0259 \u00e7iyin-\u00e7iyin\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Bu batalyonlarda say-se\u00e7m\u0259 o\u011flanlar \u015f\u0259hid oldu. 1994 \u2013c\u00fc ild\u0259 Vaqauz, Dov\u015fanl\u0131 v\u0259 Q\u0131z\u0131lqayan\u0131n \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 Teyyubun b\u00fct\u00fcn d\u0259st\u0259si \u015f\u0259hid oldu. Onlar\u0131n meyitl\u0259rini m\u00fchasir\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xartmaq ist\u0259y\u0259n h\u0259myerlimiz Elman H\u00fcseynov da q\u0259hr\u0259mancas\u0131na h\u0259lak oldu. 1994-c\u00fc ilin may\u0131n 12-d\u0259 m\u0259n x\u0259st\u0259xanada m\u00fcalic\u0259 alark\u0259n at\u0259\u015fk\u0259s elan olundu\u011funu e\u015fitdim. Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259nin bir add\u0131ml\u0131\u011f\u0131nda olmas\u0131na baxmayaraq, \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, onu \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259dik\u201d.<br \/>\nElxan Al\u0131xanov 1-ci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n \u00fcr\u0259yimd\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck f\u0259xr hissi ke\u00e7irtdim ki, Az\u0259rbaycan\u0131n bel\u0259 m\u0259rd, qorxmaz o\u011fullar\u0131 olub v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 d\u0259 olacaqd\u0131r. Biz bunun Aprel d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 bir daha \u015fahidi olduq. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n t\u0259\u0259ss\u00fcf hissi ke\u00e7irtdim ki, bo\u011faz\u0131ndan a\u011f\u0131r q\u0259lp\u0259 yaras\u0131 alan bu insan bu g\u00fcn m\u00fcharib\u0259 \u0259lili deyil.<br \/>\nT\u0259rt\u0259r-A\u011fd\u0259r\u0259 u\u011frunda canlar\u0131n\u0131 qurban vermi\u015f \u015f\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 Allahdan r\u0259hm\u0259t, sa\u011f qalan qazil\u0259r\u0259 is\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 m\u00fcjd\u0259sini almaq \u00fcmidil\u0259 sa\u011fl\u0131ql\u0131 \u00f6m\u00fcr arzulay\u0131ram.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Q\u0131zb\u0259s H\u00dcSEYNOVA,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Umudlu k\u0259nd tam orta m\u0259kt\u0259bin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong> <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ERM\u018fN\u0130 X\u018fYAN\u018fTKARLI\u011eI Rusiyan\u0131n t\u0259zyiqi il\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0130r\u0259van\u0131n 9 min kv. kilometr \u0259razisi erm\u0259nil\u0259r\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedildi. Bundan sonra \u00f6zl\u0259rin\u0259 Erm\u0259nistan adl\u0131 d\u00f6vl\u0259t yaradan erm\u0259nil\u0259r daha da \u015firnikl\u0259ndi v\u0259 onlar\u0131n \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z, G\u00f6y\u00e7\u0259 \u0259traf\u0131 \u0259razil\u0259r\u0259, sonra is\u0259 Qaraba\u011f torpaqlar\u0131na olan iddialar\u0131 sonu bitm\u0259y\u0259n milli \u0259dav\u0259t\u0259, milli m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Erm\u0259nil\u0259rin Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan qoparmaq siyas\u0259ti [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13413"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13413"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13413\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}