{"id":13152,"date":"2019-07-10T08:53:50","date_gmt":"2019-07-10T05:53:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=13152"},"modified":"2019-07-10T08:54:17","modified_gmt":"2019-07-10T05:54:17","slug":"2019-cu-il-n%c9%99simi-ilidir-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=13152","title":{"rendered":"2019-cu il \u201cN\u0259simi \u0130li\u201ddir"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><em><strong>TANRIYA QOVU\u015eMAQ F\u018fLS\u018fF\u018fS\u0130<\/strong><\/em><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-13153 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/10891900_789625334425428_1231664432641538283_n-1-212x300.jpg\" alt=\"\" width=\"123\" height=\"174\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/10891900_789625334425428_1231664432641538283_n-1-212x300.jpg 212w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/10891900_789625334425428_1231664432641538283_n-1.jpg 316w\" sizes=\"(max-width: 123px) 100vw, 123px\" \/>Orta d\u00f6vr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan \u0130mad\u0259ddin N\u0259simi ana dilind\u0259 yaranan ictimai, f\u0259ls\u0259fi q\u0259z\u0259lin banisidir. D\u00f6vr\u00fcn ziddiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259ssasl\u0131qla cavab ver\u0259n \u015fair z\u0259ngin poeziyas\u0131 il\u0259 h\u0259r c\u00fcr z\u00fclm\u00fc, \u0259dal\u0259tsizliyi, qeyri-insaniliyi r\u0259dd etmi\u015f, h\u0259qiq\u0259ti, insanl\u0131\u011f\u0131, insan\u0131n m\u0259n\u0259vi g\u00f6z\u0259lliyini m\u00fcdafi\u0259y\u0259 qalxm\u0131\u015f, q\u0259lbinin h\u0259rar\u0259ti il\u0259 insan\u0131 ucaltm\u0131\u015f v\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm etmi\u015fdir. Onun poeziyas\u0131nda d\u00fcnyaya, insana, fikir v\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 yeni bir m\u00fcnasib\u0259t ifad\u0259 olunmu\u015fdur.<br \/>\nB\u00f6y\u00fck \u015fair 1369-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim m\u0259d\u0259ni m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n olan \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. \u015eairin \u0259sl ad\u0131 \u018flidir. Pey\u011f\u0259mb\u0259r n\u0259slind\u0259n oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cSeyid\u201d adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. U\u015faql\u0131\u011f\u0131nda v\u0259 ilk g\u0259ncliyind\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l dini t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131na, Quran\u0131, h\u0259disl\u0259ri v\u0259 ba\u015fqa n\u00fcfuzlu dini \u0259d\u0259biyyat\u0131 d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259ndiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201c\u0130mad\u0259ddin\u201d, y\u0259ni \u201cdinin daya\u011f\u0131\u201d l\u0259q\u0259bini alm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cH\u00fcseyni\u201d, \u201cSeyyid\u201d v\u0259 \u201cN\u0259simi\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcsl\u0259ri il\u0259 \u015feirl\u0259r yazm\u0131\u015fd\u0131r. \u015eair \u201cH\u00fcseyni\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fcn\u00fc m\u0259\u015fhur Sufi \u015eeyxi H\u0259llac H\u00fcseyn \u0130bn M\u0259nsurun, \u201cN\u0259simi\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fcn\u00fc is\u0259 h\u00fcrufiliyin banisi, m\u00fcr\u015f\u00fcd\u00fc F\u0259zlullah N\u0259iminin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Do\u011fuldu\u011fu yer\u0259 g\u00f6r\u0259 N\u0259simi bir s\u0131ra qaynaqlarda \u201c\u015eirvani\u201d nisb\u0259si il\u0259 d\u0259 xat\u0131rlan\u0131r.<br \/>\nN\u0259siminin h\u0259yat\u0131n\u0131 2 m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 ay\u0131rmaq olar. Birinci m\u0259rh\u0259l\u0259 1386-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259rki d\u00f6vr\u00fc \u0259hat\u0259 edir.<br \/>\nBu d\u00f6vrd\u0259 N\u0259simi yorulmaq bilm\u0259d\u0259n t\u0259hsilini kamill\u0259\u015fdirmi\u015f, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn dini v\u0259 d\u00fcny\u0259vi elml\u0259rini, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r 3 dild\u0259\u2013\u0259r\u0259b, fars v\u0259 t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 yaranm\u0131\u015f Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rq poeziyas\u0131n\u0131, f\u0259ls\u0259fi fikrini \u00f6yr\u0259nmi\u015fdir. \u018fld\u0259 etdiyi z\u0259ngin bilikl\u0259r onun \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<!--more--><br \/>\n\u015eairin h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin ikinci d\u00f6vr\u00fc sufizmin bir qolu olan h\u00fcrufizmin banisi, T\u0259brizli F\u0259zlullah N\u0259iminin \u00f6z ideyalar\u0131n\u0131 t\u0259bli\u011f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1386-c\u0131 ild\u0259 \u015eirvana g\u0259lm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. N\u0259imi il\u0259 tan\u0131\u015f olduqdan sonrak\u0131 30 ilini \u00fcr\u0259kd\u0259n b\u0259y\u0259ndiyi h\u00fcrufilik ideyalar\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif xalqlar aras\u0131nda yay\u0131lmas\u0131na h\u0259sr edir. Ancaq onun t\u00fcrkc\u0259 \u015feirl\u0259ri \u0259r\u0259b v\u0259 fars dill\u0259rind\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, N\u0259siminin t\u00fcrkl\u0259r aras\u0131nda t\u0259bli\u011fat i\u015fini daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 apard\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259m\u0259k olar. \u015eair \u00f6z\u00fc d\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 Bak\u0131, \u015eirvan, Anadolu \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n, Bursa, Lar\u0259nd\u0259, o zaman Osmanl\u0131 imperiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 daxil olan, t\u00fcrk torpaqlar\u0131 say\u0131lan v\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin ya\u015fad\u0131qlar\u0131 Ba\u011fdad, \u015eam, Misir, H\u0259l\u0259b kimi yerl\u0259rin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmi\u015fdir.<br \/>\nN\u0259siminin anadan olmas\u0131 il\u0259 t\u0259xmin\u0259n eyni vaxtda\u20131370-ci ild\u0259 S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 alan b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk h\u00f6kmdar\u0131 v\u0259 fateh \u018fmir Teymur d\u00fcnya a\u011fal\u0131\u011f\u0131 fikri il\u0259 Q\u0259rb\u0259 do\u011fru y\u00fcr\u00fc\u015f\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 tezlikl\u0259 Ankaraya q\u0259d\u0259r \u00e7ox b\u00f6y\u00fck torpaqlar\u0131 i\u015f\u011fal edir. Orta \u0259srl\u0259rd\u0259 tez-tez ba\u015f ver\u0259n bu c\u00fcr amans\u0131z m\u00fcharib\u0259l\u0259r minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n h\u0259yat\u0131na son qoyur. \u015e\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin da\u011f\u0131lmas\u0131na, \u0259halinin g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f m\u00fcsib\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259km\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olurdu. B\u00fct\u00fcn bunlar d\u00f6vr\u00fcn qabaqc\u0131l \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259 etiraz do\u011fururdu. Ancaq bu etiraz\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bildirm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259li idi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 humanizm v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan a\u011f\u0131ll\u0131 adamlar b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 xalq\u0131n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259c\u0259yi formaya sal\u0131r, din v\u0259 t\u0259riq\u0259t p\u0259rd\u0259sin\u0259 b\u00fcr\u00fcy\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Banisi F\u0259zlullah N\u0259imi, \u0259n b\u00f6y\u00fck n\u00fcmay\u0259nd\u0259si is\u0259 N\u0259simi olan h\u00fcrufilik t\u0259riq\u0259ti d\u0259 el\u0259 bu c\u00fcr meydana \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. H\u00fcrufiliyin n\u0259z\u0259ri \u0259saslar\u0131, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 N\u0259iminin \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u0259ks etdirilmi\u015fdir. Onun \u201cCavidannam\u0259\u201d, \u201cM\u0259h\u0259bb\u0259tnam\u0259\u201d, \u201cN\u00f6vnnam\u0259\u201d, \u201c\u0130sk\u0259nd\u0259rnam\u0259\u201d, \u201cV\u0259siyy\u0259tnam\u0259\u201d \u0259s\u0259rl\u0259ri bu f\u0259ls\u0259fi t\u0259limin \u0259n m\u00fch\u00fcm abid\u0259l\u0259ridir. Bu t\u0259riq\u0259tin \u0259sas prinsipini insan\u0131n Tanr\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ox b\u00f6y\u00fck potensial imkanlarla yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 onun \u00f6z n\u0259fsini kamill\u0259\u015fdirm\u0259k, heyvani instintl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259k yolu il\u0259 ilahi m\u0259rt\u0259b\u0259y\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259y\u0259 qadir olmaq imkan\u0131 t\u0259\u015fkil edirdi. Ancaq bu prinsipin do\u011frulu\u011funu s\u00fcbut etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcfuzlu qaynaqlardan d\u0259lill\u0259r g\u0259tirm\u0259k laz\u0131m idi. Bu i\u015fd\u0259 \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259ndiyi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f \u0259bc\u0259d hesab\u0131 k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259lirdi. \u018fbc\u0259d hesab\u0131na \u0259lifbadak\u0131 h\u0259r bir h\u0259rfin \u00f6z r\u0259q\u0259m qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. H\u00fcrufil\u0259r d\u0259 el\u0259 bundan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, Qurandan ald\u0131qlar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcq\u0259dd\u0259s ay\u0259 s\u00f6zl\u0259ri riyazi bax\u0131mdan m\u00fcqayis\u0259 edir, bunlar aras\u0131nda b\u0259rab\u0259rlik tap\u0131r v\u0259 bu vasit\u0259 il\u0259 insan\u0131n ilahi m\u0259rt\u0259b\u0259y\u0259 layiq oldu\u011fu z\u00fclm v\u0259 z\u0259lal\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 fikrini \u0259sasland\u0131r\u0131rd\u0131lar. \u201cH\u00fcrufi\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fc d\u0259 \u0259r\u0259b dilind\u0259n t\u0259rc\u00fcm\u0259d\u0259 \u201ch\u0259rfl\u0259r\u0259 aid olan\u201d anlam\u0131n\u0131 verir.<br \/>\nH\u00fcrufizmin humanist, azadl\u0131qsev\u0259r ideyalar\u0131n\u0131n xalq aras\u0131nda getdikc\u0259 daha \u00e7ox yay\u0131lmas\u0131 hakim dair\u0259l\u0259ri v\u0259 m\u00fcrt\u0259ce ruhanil\u0259ri narahat etdiyind\u0259n, 1394-c\u00fc ild\u0259 bu t\u0259riq\u0259tin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 F\u0259zlullah N\u0259imi h\u0259bs edil\u0259r\u0259k, m\u00fchasir\u0259d\u0259 olan \u018flinc\u0259 qalas\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u0259tirilir. Bu zaman \u018fmir Teymurun o\u011flu Miran\u015fah Az\u0259rbaycanda a\u011fal\u0131q edirdi. Onun \u0259mri il\u0259 N\u0259imi i\u015fg\u0259nc\u0259 il\u0259 edam edilir. \u00d6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n bir q\u0259d\u0259r \u0259vv\u0259l N\u0259imi v\u0259siyy\u0259tnam\u0259sini yazaraq m\u00fcridl\u0259rin\u0259\u2013\u015fagirdl\u0259rin\u0259 \u00e7atd\u0131ra bilir. Onun t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 \u015fagirdl\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 da\u011f\u0131laraq, h\u00fcrufilik ideyalar\u0131n\u0131 yayma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar. N\u0259simi d\u0259 o zamana q\u0259d\u0259r h\u00fcrufil\u0259rin m\u0259rk\u0259zi olan Bak\u0131n\u0131 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k, Ruma\u2013Anadoluya g\u0259lir. Bir m\u00fcdd\u0259t burada qalaraq, \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00e7oxlu t\u0259r\u0259fdarlar qazan\u0131r. Ancaq Osmanl\u0131 sultan\u0131 birinci Murad da h\u00fcrufilik ideyalar\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131 t\u0259qib etdiyind\u0259n \u015fair \u0130raqa v\u0259 Suriyaya getm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olur. Bir m\u00fcdd\u0259t H\u0259l\u0259b \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n N\u0259simi burada h\u0259bs edil\u0259r\u0259k, ustad\u0131 N\u0259imi kimi i\u015fg\u0259nc\u0259 il\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilir. Bu hadis\u0259 1417-ci ild\u0259 ba\u015f vermi\u015fdir. B\u00f6y\u00fck \u015fair H\u0259l\u0259b \u015f\u0259-h\u0259rind\u0259 d\u0259fn edilmi\u015fdir. Onun q\u0259bri indi d\u0259 ziyar\u0259tgah kimi xalq aras\u0131nda tan\u0131n\u0131r.<br \/>\nN\u0259siminin m\u00fcbariz \u015feirl\u0259ri, ibr\u0259tamiz h\u0259yat\u0131 v\u0259 faci\u0259li \u00f6l\u00fcm\u00fc onu Yax\u0131n v\u0259 Orta \u015e\u0259rqd\u0259, t\u00fcrk dili anla\u015f\u0131lan ictimai-m\u0259d\u0259ni m\u00fchitl\u0259rd\u0259 \u00e7ox m\u0259\u015fhurla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nN\u0259simi yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011fa erk\u0259n ya\u015flar\u0131nda ba\u015flam\u0131\u015f, Az\u0259rbaycan v\u0259 fars dill\u0259rind\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l \u015feir divanlar\u0131 yaratm\u0131\u015fd\u0131r. O, seirl\u0259rinin az bir qismini \u201cSeyyid\u201d v\u0259 \u201cH\u00fcseyni\u201d, \u00e7ox hiss\u0259sini \u201cN\u0259simi\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 yazm\u0131\u015f, \u0259d\u0259bi-ictimai fikir tarixind\u0259 \u201cN\u0259simi\u201d t\u0259x\u0259ll\u00fcs\u00fc il\u0259 m\u0259h\u015furla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nN\u0259simi lirik sairdir. Onun ba\u015fl\u0131ca t\u0259r\u0259nn\u00fcm obyekti m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 g\u00f6z\u0259llikdir. Orta d\u00f6vr Az\u0259rbaycan \u015fairl\u0259rinin bir \u00e7oxu kimi N\u0259siminin d\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm olunan m\u0259h\u0259bb\u0259t f\u0259ls\u0259f\u0259si mahiyy\u0259td\u0259dir, \u015fairin h\u00fcrufi bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131n b\u0259dii ifad\u0259sidir. Bu m\u0259h\u0259bb\u0259t ilahi s\u0259ciyy\u0259lidir, y\u0259ni insan\u0131n Allaha olan e\u015fqidir, daxil\u0259n safla\u015fmaq, kamill\u0259\u015fm\u0259k v\u0259 Tanr\u0131ya \u00e7atmaq, ona qovu\u015fmaq yoludur:<br \/>\n<em><strong>E\u015fq il\u0259 g\u0259ldi c\u0259miyi \u0259nbiya,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>E\u015fqdir seyr\u00fc s\u00fcluki-\u00f6vliya,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>E\u015fq il\u0259 yola girirl\u0259r biriya,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>E\u015fq il\u0259 vasil olurlar Tanr\u0131ya.<\/strong><\/em><br \/>\nN\u0259siminin m\u0259h\u0259bb\u0259t m\u00f6zusunda yazd\u0131\u011f\u0131 \u015feirl\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259tdiyi s\u00f6zl\u0259r v\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm etdiyi obrazlar daha \u00e7ox r\u0259mzi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. Onun lirik q\u0259hr\u0259man\u0131 A\u015fiq insan\u0131n, M\u0259\u015fuq is\u0259 Tanr\u0131n\u0131n simvoludur. \u015eair \u201cdilb\u0259r\u201d, \u201cg\u00fcn\u0259\u015f\u201d, \u201cnigar\u201d, \u201cdildar\u201d, \u201cyar\u201d dedikd\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Allah\u0131, sonra da onun Yerd\u0259ki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc kimi q\u0259bul etdiyi F\u0259zlullah N\u0259imini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<br \/>\nAncaq N\u0259siminin \u015feirl\u0259rind\u0259 d\u00fcny\u0259vi g\u00f6z\u0259lin d\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm\u00fc vard\u0131r. Onun q\u0259z\u0259l, tuyuq v\u0259 r\u00fcbail\u0259rinin bir qismind\u0259 t\u0259svir edil\u0259n g\u00f6z\u0259l real h\u0259yat adam\u0131d\u0131r.<br \/>\nN\u0259simi irsinin m\u00fch\u00fcm qismini ictimai-f\u0259ls\u0259fi m\u0259zmunlu \u015feirl\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. \u201cEy m\u0259n\u0259 nahaq dey\u0259nl\u0259r, qandad\u0131r b\u0259s yaradan?\u201d, \u201cK\u00fcnt\u0259 k\u0259nzin sirrini izhar ed\u0259r&#8230;\u201d, \u201cM\u0259n m\u00fclki cahan&#8230;\u201d, \u201cM\u0259nd\u0259 s\u0131\u011far iki cahan&#8230; \u201c kimi \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck humanist fikirl\u0259r, b\u0259\u015f\u0259ri duy\u011fular v\u0259 d\u0259rin f\u0259ls\u0259fi ideyalar a\u015f\u0131layan N\u0259simi poeziyas\u0131 b\u0259dii g\u00f6z\u0259lliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 nadir s\u0259n\u0259t incisidir.<br \/>\nN\u0259siminin s\u0259n\u0259tkarl\u0131q q\u00fcdr\u0259ti f\u0259ls\u0259fi \u015feirl\u0259rind\u0259 tamam ba\u015fqa \u00e7alarda meydana c\u0131x\u0131r. H\u0259qiqi insanl\u0131q himni kimi s\u0259sl\u0259n\u0259n bel\u0259 \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u015fair panteist f\u0259ls\u0259f\u0259nin m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k b\u0259diilikl\u0259 ifad\u0259 edir. H\u0259min f\u0259ls\u0259f\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 b\u00fct\u00fcn kainat Tanr\u0131dan ibar\u0259tdir. \u0130nsanlar is\u0259 Tanr\u0131n\u0131n z\u0259rr\u0259l\u0259ridir. Onlar \u00f6z \u0259sll\u0259rin\u0259\u2013Tanr\u0131ya qovu\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0131rp\u0131n\u0131rlar. Bu arzuya \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn insan kamill\u0259\u015fm\u0259li, \u00e7irkin ehtiraslardan uzaq olmal\u0131, safla\u015fmal\u0131, pak \u0259m\u0259l sahibi olmal\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u00d6z \u015feirl\u0259rind\u0259 bu c\u00fcr humanist ideyalar t\u0259r\u0259nn\u00fcm etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 N\u0259simi poeziyas\u0131 650 il bundan \u0259vv\u0259l yaranmas\u0131na baxmayaraq, bu g\u00fcn d\u0259 sevilir, \u00f6z b\u0259dii estetik g\u00f6z\u0259lliyini qoruyub saxlay\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>R\u0259fiq\u0259 S\u00dcX\u018fNDAN\u0130,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Seydimli k\u0259nd tam orta m\u0259kt\u0259bin dil-\u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TANRIYA QOVU\u015eMAQ F\u018fLS\u018fF\u018fS\u0130 Orta d\u00f6vr Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan \u0130mad\u0259ddin N\u0259simi ana dilind\u0259 yaranan ictimai, f\u0259ls\u0259fi q\u0259z\u0259lin banisidir. D\u00f6vr\u00fcn ziddiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 b\u00f6y\u00fck h\u0259ssasl\u0131qla cavab ver\u0259n \u015fair z\u0259ngin poeziyas\u0131 il\u0259 h\u0259r c\u00fcr z\u00fclm\u00fc, \u0259dal\u0259tsizliyi, qeyri-insaniliyi r\u0259dd etmi\u015f, h\u0259qiq\u0259ti, insanl\u0131\u011f\u0131, insan\u0131n m\u0259n\u0259vi g\u00f6z\u0259lliyini m\u00fcdafi\u0259y\u0259 qalxm\u0131\u015f, q\u0259lbinin h\u0259rar\u0259ti il\u0259 insan\u0131 ucaltm\u0131\u015f v\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm etmi\u015fdir. Onun poeziyas\u0131nda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13152"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13152"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13152\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}