{"id":12979,"date":"2019-06-20T09:46:27","date_gmt":"2019-06-20T06:46:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=12979"},"modified":"2019-06-20T09:46:51","modified_gmt":"2019-06-20T06:46:51","slug":"el-sairi-m%c9%99zahir-dasqinin-yaradiciliginda-diyarsunasliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=12979","title":{"rendered":"EL \u015eA\u0130R\u0130 M\u018fZAH\u0130R DA\u015eQININ YARADICILI\u011eINDA D\u0130YAR\u015e\u00dcNASLIQ"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-12980 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/02-25.jpg\" alt=\"\" width=\"130\" height=\"162\" \/>B\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131 boyu narahat \u00f6m\u00fcr ya\u015fasa da, g\u0259ncliyinin \u0259n g\u00f6z\u0259l \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131 s\u00fcrg\u00fcnl\u0259rd\u0259, \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rind\u0259 ke\u00e7irs\u0259 d\u0259, bu did\u0259rgin \u015fairin d\u0259 do\u011fulub boya-ba\u015fa \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 eli-obas\u0131, daima onu \u00f6z quca\u011f\u0131na s\u0259sl\u0259y\u0259n yurd-yuvas\u0131 olub. O yurd qocaman T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131n\u0131n z\u00fcmz\u00fcm\u0259sini h\u0259r an e\u015fid\u0259n, onun b\u00fcllur kimi saf v\u0259 t\u0259miz suyundan c\u0259nn\u0259t\u0259 d\u00f6n\u0259n T\u0259rt\u0259r rayonunun Borsunlu k\u0259ndidir.<br \/>\nM\u0259zahir h\u0259l\u0259 ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan el s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n\u0131n s\u00f6zl\u0259rini, ustad s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n qo\u015fduqlar\u0131 n\u0259\u011fm\u0259l\u0259ri m\u0259har\u0259tl\u0259 ifa ed\u0259r v\u0259 k\u0259ndin savadl\u0131, xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z\u0259l bil\u0259n insanlar\u0131n\u0131n diqq\u0259tini \u00e7\u0259k\u0259rdi. B\u00fct\u00fcn bunlar onun yazmaq, yaratmaq e\u015fqini, h\u0259v\u0259sini art\u0131rard\u0131. Onun istedad\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u0259v\u0259zolunmaz \u015fairi S\u0259m\u0259d Vur\u011funun da diqq\u0259tind\u0259n k\u0259narda qalmam\u0131\u015f v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r \u015fair ona \u00f6z k\u00f6m\u0259yini \u0259sirg\u0259m\u0259mi\u015fdi. H\u0259tta S\u0259m\u0259d Vur\u011fun dostu Aleksandr Fadeyevl\u0259 birg\u0259 Da\u015fq\u0131n\u0131n dal\u0131nca Sibir\u0259 gedib \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Bu da \u015fairin Da\u015fq\u0131na verdiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck qiym\u0259t idi v\u0259 onun istedad\u0131na inam\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lirdi.<br \/>\n\u00d6mr\u00fc boyu dinclik, rahatl\u0131q, azadl\u0131q v\u0259 h\u0259qiq\u0259t axtaran \u015fair \u00e7ox ke\u015fm\u0259-ke\u015fli v\u0259 haqs\u0131zl\u0131qlarla dolu bir \u00f6m\u00fcr ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, o, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 xalq yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan qaynaqlanan bir \u0259b\u0259di irs qoyub getmi\u015fdi. \u015eairin h\u0259l\u0259 d\u0259 xalq i\u00e7\u0259risind\u0259 a\u011f\u0131zdan-a\u011f\u0131za yay\u0131lan v\u0259 yaz\u0131ya al\u0131nmayan d\u00fcz\u00fcb qo\u015fduqlar\u0131 toplanmasa da, \u0259limizd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yarad\u0131c\u0131l\u0131q n\u00fcmun\u0259l\u0259ri var. Bu da \u015fairin yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 dan\u0131\u015fma\u011fa imkan verir. Onun a\u015f\u0131q \u015feirinin qo\u015fma, g\u0259rayl\u0131, t\u0259cnis, divani v\u0259 s. janrlar\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259ri diqq\u0259ti daha \u00e7ox c\u0259lb edir. M\u0259zahir Da\u015fq\u0131n\u0131n dili \u00e7ox sad\u0259, anla\u015f\u0131ql\u0131d\u0131r. Odur ki, \u0259s\u0259rl\u0259ri tez yadda qal\u0131r, \u00e7\u00fcnki xalq\u0131n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259c\u0259yi bir dild\u0259 yaz\u0131l\u0131b. M\u00f6vzu bax\u0131m\u0131ndan da Da\u015fq\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda r\u0259gar\u0259nglik \u00e7ox g\u00fccl\u00fcd\u00fcr. Bu da \u015fairin z\u0259ngin istedada v\u0259 geni\u015f d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 malik olmas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. Onun hans\u0131 m\u00f6vzuda, hans\u0131 janrda yazmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, b\u00fct\u00fcn \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u015fairin \u00fcr\u0259k \u00e7\u0131rp\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 hiss edirik. Az\u0259rbaycan\u0131m\u0131z\u0131n da\u011f\u0131-aran\u0131, k\u0259ndi-\u015f\u0259h\u0259ri, \u00e7ay\u0131-g\u00f6l\u00fc \u00f6z b\u0259dii ifad\u0259sini Da\u015fq\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ox g\u00f6z\u0259l tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bu da diyar\u015f\u00fcnasl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan daha geni\u015f m\u0259lumatlar \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verir. Y\u0259ni, diyar\u015f\u00fcnasl\u0131q h\u0259r hans\u0131 bir m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259razinin h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u00f6yr\u0259nilm\u0259sidir v\u0259 h\u0259r bir elmi \u0259sasda \u00f6yr\u0259nm\u0259nin obyekti olur. K\u0259ndin, \u015f\u0259h\u0259rin, da\u011f\u0131n, me\u015f\u0259nin v\u0259 s. t\u0259bi\u0259ti, yaxud tarixi, \u0259d\u0259bi-m\u0259d\u0259ni s\u0259rv\u0259tl\u0259ri \u00f6yr\u0259nm\u0259 obyekti ola bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Da\u015fq\u0131n\u0131n yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u201dG\u00f6yg\u00f6l\u201d v\u0259 \u201dG\u00f6yg\u00f6l\u0259 g\u0259l, G\u00f6yg\u00f6l\u0259\u201d \u015feirl\u0259ri G\u00f6yg\u00f6l\u00fcn yaranma tarixini \u00f6yr\u0259nm\u0259 obyektidir: <!--more--><br \/>\n<em><strong>Uzaq ke\u00e7mi\u015fl\u0259rd\u0259n qalm\u0131\u015f asarsan,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>D\u0259h\u015f\u0259tli tufandan bir yadigarsan.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>S\u00f6yl\u0259 ,kim\u0259 vur\u011fun, de kim\u0259 yarsan?<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>A\u011fsu p\u0259risinin anas\u0131 G\u00f6yg\u00f6l<\/strong> <\/em><br \/>\nBu b\u0259ndin birinci s\u0259trind\u0259 \u201cUzaq ke\u00e7mi\u015fl\u0259rd\u0259n qalm\u0131\u015f asarsan\u201d dey\u0259n \u015fair G\u00f6yg\u00f6l\u00fcn ke\u00e7mi\u015fd\u0259n biz\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xan bir abid\u0259 oldu\u011funa i\u015far\u0259 edir. \u0130kinci s\u0259trind\u0259 is\u0259 g\u00f6l\u00fcn hans\u0131 t\u0259bi\u0259t hadis\u0259sind\u0259n yarand\u0131\u011f\u0131na toxunur. A\u011fsu \u00e7ay\u0131 haqq\u0131nda yaranm\u0131\u015f \u0259fsan\u0259 v\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259ri vur\u011fulay\u0131r. Bu da \u015fairin toxundu\u011fu m\u00f6vzuya (y\u0259ni, G\u00f6yg\u00f6l\u0259) aid bilikl\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirir, g\u00f6l\u00fcn t\u0259kc\u0259 bizim diyara aid oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir.<br \/>\n\u00d6lk\u0259mizin \u0259razisind\u0259n axan \u0130nc\u0259, A\u011fsu, K\u00fcr, Araz v\u0259 K\u00fcr\u0259k\u00e7ay \u00e7aylar\u0131 Da\u015fq\u0131n\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 geni\u015f t\u0259r\u0259nn\u00fcm olunmu\u015fdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Da\u015fq\u0131n\u0131n A\u015f\u0131q H\u00fcseyn Cavanla deyi\u015fm\u0259sind\u0259 \u0130nc\u0259 \u00e7ay\u0131 haqq\u0131nda deyilir:<br \/>\n\u0130nc\u0259 \u00e7ay\u0131n \u015f\u0259lal\u0259si Sanki, bir ana laylas\u0131.<br \/>\n<em><strong>Durur K\u00fcrd\u00fcstan qalas\u0131<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Bu da\u011flarda, bu da\u011flarda<\/strong> <\/em><br \/>\n\u00d6mr\u00fcn\u00fcn \u00e7oxu s\u00fcrg\u00fcnl\u0259rd\u0259, \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rind\u0259 ke\u00e7\u0259n Da\u015fq\u0131n el-obas\u0131n\u0131n bir \u00e7\u0131nq\u0131l da\u015f\u0131n\u0131 da unutmur. \u201c\u00d6lk\u0259min\u201d \u015feirind\u0259 v\u0259t\u0259nimizin \u015fah damar\u0131 say\u0131lan K\u00fcr, Araz \u00e7aylar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131 m\u00fc\u0259llif t\u0259bi\u0259t g\u00f6z\u0259llikl\u0259rini d\u0259 t\u0259r\u0259nn\u00fcm etmi\u015f, diyar\u0131m\u0131za olan arzu v\u0259 sevgisini bildirmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan\u0131m\u0131z\u0131n \u0259z\u0259m\u0259tli da\u011flar\u0131 yurd-yuvas\u0131n\u0131 sev\u0259n \u015fair \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sl ilham m\u0259nb\u0259yidir. 1944-c\u00fc ild\u0259 v\u0259t\u0259nind\u0259n \u00e7ox-\u00e7ox uzaqlarda\u2013\u0130taliyada olan Da\u015fq\u0131n \u201cQay\u0131t g\u0259l\u201dadl\u0131 \u015feirini qo\u015fur:<br \/>\n<em><strong>Tutuqu\u015fu, u\u00e7 get ana v\u0259t\u0259n\u0259,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Dolan o yerl\u0259rd\u0259, bir d\u0259, qay\u0131t g\u0259l<\/strong><\/em> \u2013dey\u0259n \u015fair \u00f6z\u00fcn\u00fcn ged\u0259 bilm\u0259diyi v\u0259 h\u0259r zaman g\u00f6zl\u0259ri qar\u015f\u0131-s\u0131nda canlanan v\u0259t\u0259nind\u0259n Tutuqu\u015fu vasit\u0259si il\u0259 soraq almaq ist\u0259yir.<br \/>\nV\u0259t\u0259nimizin h\u0259r qar\u0131\u015f torpa\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsuslu\u011fu il\u0259 se\u00e7ilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Qaraba\u011f \u00f6z t\u0259krarolunmaz g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri v\u0259 t\u0259bi\u0259ti il\u0259, b\u0259nz\u0259rsiz mu\u011famlar\u0131 v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259ri il\u0259, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n el s\u0259n\u0259tkarlar\u0131 v\u0259 folkloru il\u0259 z\u0259ngindir. B\u00fct\u00fcn bunlar Da\u015fq\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rind\u0259n qa\u00e7mam\u0131\u015f, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n izl\u0259r qoymu\u015fdur.<br \/>\n<em><strong>Nat\u0259van\u0131n yurdu, Vaqif oyla\u011f\u0131,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>C\u0259nn\u0259tdir aran\u0131, behi\u015ftdir da\u011f\u0131,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>\u0130sg\u0259nd\u0259r me\u015f\u0259si, \u018fr\u0259m yayla\u011f\u0131<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>\u00c7ox olar Qazaxda, bir Qaraba\u011fda.<\/strong><\/em><br \/>\nDa\u015fq\u0131n bir \u00e7ox \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 Borsunlu k\u0259ndinin ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kir:<br \/>\n<em><strong>Ad\u0131m M\u0259zahirdir, Borsunlu k\u0259ndim ,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Zaman\u0131n selin\u0259 tab etm\u0259z b\u0259ndim.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Yor\u011fun d\u00fc\u015f\u00fcb b\u0259lk\u0259 \u00f6ld\u00fc s\u0259m\u0259ndim,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Piyada yollarda qald\u0131m, g\u0259lm\u0259dim,<\/strong> <\/em><br \/>\nBorsunlu k\u0259ndi q\u0259dim tarix\u0259 malikdir.T\u0259rt\u0259rin \u015fimal-q\u0259rbind\u0259 s\u0259fal\u0131 \u0130nc\u0259 \u00e7ay\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Burada apar\u0131lan arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l III minilliy\u0259 aid \u201c\u00c7ar kurqan\u0131\u201d a\u015fkar edilmi\u015fdir. Bu kurqan ilk tunc d\u00f6vr\u00fc-n\u0259 aiddir. Tap\u0131lan \u0259\u015fyalar, apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, T\u0259rt\u0259r q\u0259dim vaxtlardan ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259ni olub.(2, 25).<br \/>\n\u018flb\u0259tt\u0259, bel\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259r Da\u015fq\u0131n\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdir. \u00c7\u00fcnki Da\u015fq\u0131n bir \u015fair, bir v\u0259t\u0259nda\u015f kimi \u0259sl xalq\u0131n yeti\u015fdirdiyi s\u0259n\u0259tkard\u0131r. O, dilimizin b\u00fct\u00fcn inc\u0259likl\u0259rini, eyni zamanda tariximizi, etnoqrafiyam\u0131z\u0131, co\u011frafiya v\u0259 folklorumuzu d\u0259rind\u0259n bil\u0259n \u015fairdir. Bu g\u00fcn Da\u015fq\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n geni\u015f t\u0259dqiqata ehtiyac\u0131 var.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u015eeyda QULUYEVA, Folklor\u015f\u00fcnasl\u0131q Elmi-T\u0259dqiqat<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Laboratoriyas\u0131n\u0131n elmi i\u015f\u00e7isi<\/strong> <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131 boyu narahat \u00f6m\u00fcr ya\u015fasa da, g\u0259ncliyinin \u0259n g\u00f6z\u0259l \u00e7a\u011flar\u0131n\u0131 s\u00fcrg\u00fcnl\u0259rd\u0259, \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rind\u0259 ke\u00e7irs\u0259 d\u0259, bu did\u0259rgin \u015fairin d\u0259 do\u011fulub boya-ba\u015fa \u00e7atd\u0131\u011f\u0131 eli-obas\u0131, daima onu \u00f6z quca\u011f\u0131na s\u0259sl\u0259y\u0259n yurd-yuvas\u0131 olub. O yurd qocaman T\u0259rt\u0259r \u00e7ay\u0131n\u0131n z\u00fcmz\u00fcm\u0259sini h\u0259r an e\u015fid\u0259n, onun b\u00fcllur kimi saf v\u0259 t\u0259miz suyundan c\u0259nn\u0259t\u0259 d\u00f6n\u0259n T\u0259rt\u0259r rayonunun Borsunlu k\u0259ndidir. M\u0259zahir h\u0259l\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12979"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12979"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12979\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}