{"id":12975,"date":"2019-06-20T09:27:46","date_gmt":"2019-06-20T06:27:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=12975"},"modified":"2019-06-20T09:29:09","modified_gmt":"2019-06-20T06:29:09","slug":"m%c9%99nim-ana-dilim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=12975","title":{"rendered":"M\u018fN\u0130M ANA D\u0130L\u0130M"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-12976 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/15191899413490649018_1000x669-217x300.jpg\" alt=\"\" width=\"142\" height=\"196\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/15191899413490649018_1000x669-217x300.jpg 217w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/15191899413490649018_1000x669-768x1063.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/15191899413490649018_1000x669-740x1024.jpg 740w\" sizes=\"(max-width: 142px) 100vw, 142px\" \/>Dil b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Haz\u0131rda d\u00fcnya \u0259halisinin say\u0131 7 milyarda \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fcnyada ya\u015fayan xalqlar \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 h\u0259r\u0259si \u00f6z m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n\u2013m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131 olan dilin \u00f6vlad\u0131d\u0131r.<br \/>\nD\u00fcnya dill\u0259rinin say\u0131 son m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n 3700-\u0259 b\u0259rab\u0259rdir.<br \/>\nBu dill\u0259r aras\u0131nda el\u0259l\u0259ri var ki, h\u0259min dild\u0259 dan\u0131\u015fan adamlar\u0131n say\u0131 \u00e7ox azd\u0131r. El\u0259l\u0259ri d\u0259 var ki, \u00c7in, Hindistan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u00fcnya \u0259halisinin 3,2 hiss\u0259si ya\u015fay\u0131r.<br \/>\n\u0130nsan \u015f\u00fcurlu varl\u0131q olmaqla qazand\u0131\u011f\u0131 dilin davam\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrilir.<br \/>\n\u015eimaldan C\u0259nuba, Q\u0259rbd\u0259n \u015e\u0259rq\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda M\u0259nim V\u0259t\u0259nim\u2013Az\u0259rbaycan\u0131m var. Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya tan\u0131dan z\u0259ngin dilim var. Bu dil \u0259srl\u0259r boyu m\u00fcbariz\u0259l\u0259r m\u00fchitind\u0259 \u00e7arp\u0131\u015fmaqda olub. M\u00fcbariz xalq\u0131n m\u00fcbariz dilidir Ana dilim.<br \/>\nTarixin s\u00fcbh \u00e7a\u011f\u0131ndan do\u011fulan dill\u0259rd\u0259n biridir Az\u0259rbaycan dili.<br \/>\nDem\u0259li, tarix g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7anda g\u00f6rd\u00fcy\u00fc insanlar\u0131n, xalqlar\u0131n, mill\u0259tl\u0259rin biri d\u0259 \u015fumerl\u0259r-o\u011fuzlar idi.<br \/>\nO\u011fuz xalqlar\u0131 \u00f6z z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini yaratd\u0131lar.<br \/>\nBa\u015fqa xalqlar \u00f6z tarixini \u00f6z dilind\u0259 yaz\u0131rd\u0131. O\u011fuzlar \u00f6z dilinin z\u0259nginliyind\u0259n istifad\u0259 edib, da\u015f kitab\u0259l\u0259r yaratd\u0131.<br \/>\nDig\u0259rl\u0259ri \u00e7ox vaxt tarixini bel\u0259 ba\u015fqa xalqlar\u0131n dilind\u0259 yazard\u0131.<br \/>\n\u0130mperiyalar azsayl\u0131 xalqlar\u0131n h\u0259m torpa\u011f\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 dill\u0259rini i\u015f\u011fal edirdil\u0259r. T\u0259kc\u0259 T\u00fcrk xalqlar\u0131 bunu \u0259dal\u0259tl\u0259 idar\u0259 ed\u0259rdi.<br \/>\nSovet imperiyas\u0131n\u0131n apard\u0131\u011f\u0131 rusla\u015fd\u0131rma, \u0130ngilt\u0259r\u0259nin apard\u0131\u011f\u0131 ingilisl\u0259\u015fdirm\u0259, Fars imperiyas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc farsla\u015fd\u0131rma, \u018fr\u0259b xilaf\u0259tinin \u0259r\u0259bl\u0259\u015fdirm\u0259 siyas\u0259tl\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq onlar\u0131n dilin\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fard\u0131lar.<br \/>\nAd\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kdiyimiz xalqlardan Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri zaman-zaman \u00f6z dilini ya\u015fatm\u0131\u015f, bu dild\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tan\u0131nan s\u0259n\u0259t \u0259s\u0259rl\u0259ri yaratm\u0131\u015flar. Torpaqlar i\u015f\u011fala m\u0259ruz qal\u0131r, yarad\u0131lan \u0259s\u0259rl\u0259r yand\u0131r\u0131l\u0131r. Ancaq dil el\u0259 bir s\u0259rv\u0259tdir ki, onu i\u015f\u011fal etm\u0259k, yand\u0131rmaq, unutdurmaq olmur.<br \/>\n200 ildir ki, Rus imperiyas\u0131, fars imperiyas\u0131 \u00f6z planlar\u0131 \u0259sas\u0131nda \u0259vv\u0259l C\u0259nubi Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259kl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 \u00f6z yurd-yuvalar\u0131ndan did\u0259rgin sald\u0131lar. Davam\u0131 Qaraba\u011f oldu.<br \/>\nBu g\u00fcn Z\u0259ng\u0259zur, Vedi, \u0130r\u0259van, G\u00f6y\u00e7\u0259 torpaqlar\u0131, \u015eu\u015fa, La\u00e7\u0131n, Z\u0259ngilan, Qubadl\u0131 ell\u0259ri qa\u00e7q\u0131n v\u0259 did\u0259rgin olublar.<br \/>\n\u00d6zl\u0259ri il\u0259 apard\u0131qlar\u0131 \u0259n z\u0259ngin x\u0259zin\u0259, Az\u0259rbaycan dili oldu. Dem\u0259li, dil \u0259n qiym\u0259tli x\u0259zin\u0259dir.<br \/>\nX\u0259lil Rza Ulut\u00fcrk\u00fcn dediyi kimi:<!--more--><br \/>\n<em><strong>M\u0259hv olarsa bir g\u00fcn bu dil<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>G\u00f6yg\u00f6l onda G\u00f6yg\u00f6l deyil.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>\u00d6z dilini s\u0259n qala bil.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Q\u0259rb\u0259, \u015e\u0259rq\u0259 i\u015f\u0131q sa\u00e7an<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>F\u00fczulini s\u0259n qala bil.<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Bu dild\u0259dir y\u00fcz abid\u0259, min abid\u0259,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Xilaf\u0259ti par\u00e7alayan Bab\u0259kimin q\u0259z\u0259bi d\u0259!<\/strong><\/em><br \/>\nAz\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z dilini qorumal\u0131, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u0259man\u0259t etm\u0259lidir.<br \/>\nM\u0259nim dilim bu g\u00fcn 50 milyon Az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131, d\u00f6vl\u0259t dili statusu olan bir dildir.<br \/>\nBu dilin z\u0259ngin fonetik, orfoepik, qrammatik qanunlar\u0131 var. Bu dili qorumaq, onun t\u0259mizliyind\u0259n ba\u015flay\u0131r. Ana laylas\u0131, bayat\u0131, dastan, atalar s\u00f6z\u00fcd\u00fcr m\u0259nim dilim.<br \/>\nMirz\u0259 C\u0259lilin, Sabirin, N\u0259siminin, \u015e\u0259hriyar\u0131n, F\u00fczulinin dili olan bu dili qorumaq, sevm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>C\u0259f\u0259r QUL\u0130YEV,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Qapanl\u0131 k\u0259nd tam orta m\u0259kt\u0259binin Az\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dil b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Haz\u0131rda d\u00fcnya \u0259halisinin say\u0131 7 milyarda \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fcnyada ya\u015fayan xalqlar \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 h\u0259r\u0259si \u00f6z m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n\u2013m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131 olan dilin \u00f6vlad\u0131d\u0131r. D\u00fcnya dill\u0259rinin say\u0131 son m\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n 3700-\u0259 b\u0259rab\u0259rdir. Bu dill\u0259r aras\u0131nda el\u0259l\u0259ri var ki, h\u0259min dild\u0259 dan\u0131\u015fan adamlar\u0131n say\u0131 \u00e7ox azd\u0131r. El\u0259l\u0259ri d\u0259 var ki, \u00c7in, Hindistan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12975"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12975"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12975\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}