{"id":12660,"date":"2019-05-20T09:33:34","date_gmt":"2019-05-20T06:33:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=12660"},"modified":"2019-05-20T09:56:01","modified_gmt":"2019-05-20T06:56:01","slug":"qan-yaddasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=12660","title":{"rendered":"Qan yadda\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: center;\"><strong>ERM\u018fN\u0130L\u018fR\u0130N \u018fQR\u018fB X\u0130SL\u018fT\u0130<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-12669 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1407596726_irevanxaniligi-228x300.jpg\" alt=\"\" width=\"142\" height=\"187\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1407596726_irevanxaniligi-228x300.jpg 228w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1407596726_irevanxaniligi.jpg 372w\" sizes=\"(max-width: 142px) 100vw, 142px\" \/><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-12671 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/fe8ab2f6c2ceb7fd2322b8ab0bd0b39c-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"248\" height=\"165\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/fe8ab2f6c2ceb7fd2322b8ab0bd0b39c-300x200.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/fe8ab2f6c2ceb7fd2322b8ab0bd0b39c.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 248px) 100vw, 248px\" \/>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015finin obyektiv m\u0259nz\u0259r\u0259sini yaratmaq imkan\u0131 \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. Uzun ill\u0259r gizli saxlan\u0131lan, \u00fcz\u0259rin\u0259 qada\u011fa qoyulmu\u015f h\u0259qiq\u0259tl\u0259r a\u00e7\u0131l\u0131r, t\u0259hrif edilmi\u015f hadis\u0259l\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259sl qiym\u0259tini al\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>1905-1907-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdir.<br \/>\n1813-c\u00fc v\u0259 1828-ci ill\u0259rd\u0259 imzalanan G\u00fcl\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n, tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n bu milli faci\u0259sinin davam\u0131 kimi onun torpaqlar\u0131n\u0131n z\u0259bti ba\u015fland\u0131. Q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 bu siyas\u0259t ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k erm\u0259nil\u0259rin k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irildi. \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lan erm\u0259nil\u0259r orada ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131larla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 azl\u0131q t\u0259\u015fkil etm\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq, \u00f6z havadarlar\u0131n\u0131n himay\u0259si alt\u0131nda &#8220;erm\u0259ni vilay\u0259ti&#8221; adland\u0131r\u0131lan inzibati b\u00f6lg\u00fcn\u00fcn yarad\u0131lmas\u0131na nail oldular. Bel\u0259 s\u00fcni \u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fc il\u0259, \u0259slind\u0259, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z torpaqlar\u0131ndan qovulmas\u0131 v\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si siyas\u0259tinin b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qoyuldu. &#8220;B\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan&#8221; ideyalar\u0131 t\u0259bli\u011f olunma\u011fa ba\u015fland\u0131. &#8220;B\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan&#8221; yaratmaq x\u00fclyas\u0131ndan ruhlanan erm\u0259ni q\u0259sbkarlar\u0131 1905-1907-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 qanl\u0131 aksiyalar h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rin Bak\u0131dan ba\u015flanan v\u0259h\u015filikl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259ki Az\u0259rbaycan k\u0259ndl\u0259rini \u0259hat\u0259 etdi. Y\u00fczl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b, yerl\u0259 yeksan edildi, minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirildi. Bu hadis\u0259l\u0259rin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131, m\u0259s\u0259l\u0259nin mahiyy\u0259tinin a\u00e7\u0131lmas\u0131na, ona d\u00fczg\u00fcn h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t verilm\u0259sin\u0259 mane\u00e7ilik t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u0259nfi obraz\u0131n\u0131 yaratm\u0131\u015f, \u00f6zl\u0259rinin avant\u00fcrist torpaq iddialar\u0131n\u0131 p\u0259rd\u0259l\u0259mi\u015fl\u0259r.<br \/>\n1914-1918-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda v\u0259 \u015e\u0259rqi Anadoluda h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 cinay\u0259tl\u0259ri, aliml\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin siyasi dair\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 yax\u015f\u0131 m\u0259lumdur. <!--more--><br \/>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-12673 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/\u0441\u043a\u0430\u0447\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435-\u0444\u0430\u0439\u043b\u044b-1-5.jpg\" alt=\"\" width=\"288\" height=\"175\" \/>Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si, Rusiyada ba\u015f vermi\u015f 1917-ci il fevral v\u0259 oktyabr \u00e7evrili\u015fl\u0259rind\u0259n m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u00f6z iddialar\u0131n\u0131 bol\u015fevik bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda realla\u015fd\u0131rma\u011fa nail oldular. 1918-ci ilin mart ay\u0131ndan etibar\u0259n \u0259ks-inqilab\u00e7\u0131 \u00fcns\u00fcrl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda Bak\u0131 Kommunas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmum\u0259n Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u0259n m\u0259nfur plan h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. H\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri cinay\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131na \u0259b\u0259di h\u0259kk olunmu\u015fdur. Minl\u0259rl\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali yaln\u0131z milli m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259hv edilmi\u015fdir. Erm\u0259nil\u0259r evl\u0259r\u0259 od vurmu\u015f, insanlar\u0131 diri-diri yand\u0131rm\u0131\u015flar. Milli memarl\u0131q incil\u0259rini, m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, x\u0259st\u0259xanalar\u0131, m\u0259scid v\u0259 dig\u0259r abid\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, Bak\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini xarabal\u0131\u011fa \u00e7evirmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti yarand\u0131qdan sonra 1918-ci ilin mart hadis\u0259l\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirmi\u015fdir. 1919 v\u0259 1920-ci ilin mart ay\u0131n\u0131n 31-i iki d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmummilli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilmi\u015fdir. Zaqafqaziyan\u0131n sovetl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n \u00f6z \u00e7irkin m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r 1920-ci ild\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra torpaqlar\u0131n\u0131 Erm\u0259nistan SSR-in \u0259razisi elan etdil\u0259r. Sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 bu \u0259razil\u0259rd\u0259ki az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deportasiya edilm\u0259si siyas\u0259tini daha da geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yeni vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l atd\u0131lar. Onlar SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 23 dekabr 1947-ci il &#8220;Erm\u0259nistan SSR-d\u0259n kolxoz\u00e7ular\u0131n v\u0259 ba\u015fqa az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; x\u00fcsusi q\u0259rar\u0131na v\u0259 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 deportasiyas\u0131na d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 nail oldular.<br \/>\n1988-ci ild\u0259n ortaya at\u0131lan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f konfliktinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan qovulmas\u0131na da respublikada d\u00fczg\u00fcn siyasi qiym\u0259t verilm\u0259di.<br \/>\n1990-c\u0131 ilin yanvar ay\u0131nda getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259n xalq h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 bo\u011fmaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 Bak\u0131ya qo\u015funlar yeridildi, y\u00fczl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 m\u0259hv v\u0259 \u015fik\u0259st edildi, yaraland\u0131, dig\u0259r fiziki t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoyuldu.<br \/>\n1992-ci ilin fevral\u0131nda erm\u0259nil\u0259r Xocal\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin \u0259halisin\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n divan tutdu. Tariximiz\u0259 Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 kimi h\u0259kk olunan bu qanl\u0131 faci\u0259 minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si, \u0259sir al\u0131nmas\u0131, \u015f\u0259h\u0259rin yerl\u0259 yeksan edilm\u0259si il\u0259 qurtard\u0131.<br \/>\nBel\u0259 qanl\u0131 faci\u0259l\u0259rin statistikas\u0131n\u0131 daha da geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Zaman-zaman erm\u0259nil\u0259rin bizim mill\u0259tin ba\u015f\u0131na g\u0259tirdikl\u0259ri f\u0259lak\u0259tl\u0259r v\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli soyq\u0131r\u0131mlar Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n qan yadda\u015f\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycanl\u0131lar humanist v\u0259 \u00fcr\u0259yi yum\u015faqd\u0131rlar. Onlar olunan pislikl\u0259ri tez yaddan \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131 bacar\u0131rlar. Lakin el\u0259 hadis\u0259l\u0259r var ki, xalq\u0131n qan yadda\u015f\u0131nda \u0259b\u0259di ya\u015famal\u0131d\u0131r. Bura erm\u0259nil\u0259rin son iki \u0259srd\u0259 bu mill\u0259tin taleyin\u0259 g\u0259tirdikl\u0259ri qanl\u0131 olaylar da daxildir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>\u201cYeni T\u0259rt\u0259r\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ERM\u018fN\u0130L\u018fR\u0130N \u018fQR\u018fB X\u0130SL\u018fT\u0130 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015finin obyektiv m\u0259nz\u0259r\u0259sini yaratmaq imkan\u0131 \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. Uzun ill\u0259r gizli saxlan\u0131lan, \u00fcz\u0259rin\u0259 qada\u011fa qoyulmu\u015f h\u0259qiq\u0259tl\u0259r a\u00e7\u0131l\u0131r, t\u0259hrif edilmi\u015f hadis\u0259l\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259sl qiym\u0259tini al\u0131r. 1905-1907-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdir. 1813-c\u00fc v\u0259 1828-ci ill\u0259rd\u0259 imzalanan G\u00fcl\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n, tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12660"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12660"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12660\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}