{"id":12242,"date":"2019-03-29T09:36:40","date_gmt":"2019-03-29T06:36:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=12242"},"modified":"2019-03-29T09:47:22","modified_gmt":"2019-03-29T06:47:22","slug":"qanli-cinay%c9%99tl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=12242","title":{"rendered":"QANLI C\u0130NAY\u018fTL\u018fR"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Yunis H\u00fcseynov, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 <\/strong><\/em><strong>\u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong><strong>1918-ci il mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-12246 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/\u0441\u043a\u0430\u0447\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435-\u0444\u0430\u0439\u043b\u044b-22.jpg\" alt=\"\" width=\"297\" height=\"183\" \/><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-12247 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1301565518_19180-2-300x198.jpg\" alt=\"\" width=\"244\" height=\"161\" \/>Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131n 100 illiyi 2018-ci ilin mart\u0131nda tamam olmu\u015fdur. Bu soyq\u0131r\u0131m uzun ill\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, s\u0259b\u0259b v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri xalqdan gizli saxlan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Sovet hakimiyy\u0259ti bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 yasaq etmi\u015fdi. H\u0259tta erm\u0259nil\u0259rin qanl\u0131 cinay\u0259tinin canl\u0131 \u015fahidl\u0259ri olan minl\u0259rl\u0259 insana haqs\u0131z olaraq divan tutulmu\u015fdur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra xalq\u0131m\u0131za tutulan haqs\u0131z divanlar\u0131n oldu\u011fu kimi d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 olduqca b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu i\u015f indi d\u0259 davam etdirilir.<br \/>\nSoyq\u0131r\u0131m haqq\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyev 26 mart 1998-ci il tarixli f\u0259rman vermi\u015f v\u0259 f\u0259rmanda ba\u015f ver\u0259n soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259b v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259rh olunmu\u015fdur. Ulu \u00d6nd\u0259r h\u0259min f\u0259rmanda mart\u0131n 31-ni az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc elan etmi\u015fdir.<!--more--><br \/>\nAz\u0259rbaycanda milli-demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131n ba\u015flanmas\u0131, M\u00fcsavat partiyas\u0131n\u0131n xalq aras\u0131nda n\u00fcfuzunun artmas\u0131 erm\u0259nil\u0259ri qorxuya salm\u0131\u015fd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar \u201cM\u00fcsavat\u201d partiyas\u0131na qar\u015f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n m\u00f6vqed\u0259 dayanm\u0131\u015fd\u0131lar. \u018fsas m\u0259qs\u0259d \u201cM\u00fcsavat\u201d\u0131n sosial bazas\u0131n\u0131 v\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin m\u00fcs\u0259lman \u0259halisini m\u0259hv etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi. \u018flb\u0259tt\u0259, erm\u0259nil\u0259rin m\u0259qs\u0259di \u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d yaratmaq idi. Da\u015fnaklar bu sah\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi-etnik torpaqlar\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f se\u00e7mi\u015fdil\u0259r.<br \/>\nDa\u015fnaklar m\u0259krli niyy\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sinin m\u00fcxt\u0259lif c\u0259bh\u0259l\u0259rind\u0259n be\u015f min erm\u0259ni \u0259sg\u0259rini Bak\u0131ya g\u0259tirmi\u015fdil\u0259r. Bak\u0131da \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 qvardiya\u201d ad\u0131 il\u0259 yarad\u0131lan 10-12 min n\u0259f\u0259rlik ordunun 70 faizi erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi. T\u0259rkibi, \u0259sas\u0259n, ruslardan ibar\u0259t olan X\u0259z\u0259r d\u0259niz donanmas\u0131n\u0131n matroslar\u0131 aras\u0131nda da az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259leyhin\u0259 t\u0259bli\u011fat apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u015eamax\u0131da v\u0259 Mu\u011fanda da ehtiyat h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259r yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nBu i\u015fl\u0259rin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olan H.\u018fsriyants sonralar qeyd edirdi ki, 1918-ci ilin fevral\u0131nda T.\u018fmirov bizi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b bildirdi ki, S.\u015eaumyan v\u0259 A. Caparidzenin tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259liyik. S. \u015eaumyan \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n biz\u0259 x\u0259b\u0259r vermi\u015fdi ki, gec\u0259 saat 1-d\u0259 siqnal olacaq, bu x\u0259b\u0259rdarl\u0131q siqnal\u0131ndan sonra biz h\u00fccum edib, \u201cM\u00fcsavat\u201d\u0131n q\u0259rargah\u0131n\u0131 tutmal\u0131 idik v\u0259 bel\u0259 d\u0259 oldu.<br \/>\nT\u0259xribat t\u00f6r\u0259tm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 mart\u0131n 30-da Bak\u0131da \u0130nqilabi M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259si yarad\u0131ld\u0131. Bu komit\u0259y\u0259 S.\u015eaumyan ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi. Mart\u0131n 30-da ax\u015fam saat 5-d\u0259 onun \u015f\u0259xsi g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 at\u0259\u015f s\u0259sl\u0259ri e\u015fidildi. \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d partiyas\u0131 v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131 ilk at\u0259\u015fd\u0259n sonra Bak\u0131 Sovetini m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<br \/>\n1918-ci il mart faci\u0259si bel\u0259 ba\u015fland\u0131 v\u0259 \u00fc\u00e7 g\u00fcn davam el\u0259di. Bu milli q\u0131r\u011f\u0131n g\u00fcnl\u0259rind\u0259 bir-birin\u0259 nifr\u0259t ed\u0259n siyasi partiyalar vahid c\u0259bh\u0259d\u0259 birl\u0259\u015fdil\u0259r. S\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 qeyd edilir ki, mart\u0131n 30-da ax\u015fam Bak\u0131 Soveti h\u0259rbi d\u0259st\u0259l\u0259ri ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n t\u0259cili iclas\u0131 ke\u00e7irildi. \u0130clas vaxt itirm\u0259d\u0259n \u0259halini q\u0131rmaq haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etdi. Bu h\u0259rbi silahl\u0131 quldurlara A.Mikoyan ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi. O Mikoyan ki, \u015f\u0259r\u0259fsiz \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 kimi Kremld\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 olmu\u015fdu&#8230; Erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri x\u00fcsusi tap\u015f\u0131r\u0131qlarla Bak\u0131n\u0131n m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir v\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259halisini k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 q\u0131rmaq \u0259mri al\u0131rd\u0131lar. \u018fhalini qorxutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn qad\u0131nlara, qocalara, cavanlara qar\u015f\u0131 \u0259n a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131rd\u0131lar&#8230; 1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259rin al\u0131nmas\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat\u0131 ba\u015fland\u0131. \u018fm\u0259liyyata erm\u0259nil\u0259r ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdil\u0259r. \u00dc\u00e7 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 (30 mart \u20131 aprel) q\u0259tl v\u0259 qar\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra 15 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<br \/>\nAz\u0259rbaycanl\u0131 \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259d\u0259n erm\u0259ni q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, silahland\u0131r\u0131lmas\u0131 Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131n\u0131n s\u0259dri A. \u00c7ulx\u0259ndyan\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Rusiyan\u0131n t\u0259rxis olunmu\u015f \u0259sg\u0259rl\u0259rind\u0259n silahlar d\u0259y\u0259r-d\u0259ym\u0259zin\u0259 al\u0131n\u0131b, da\u015fnaklara verilirdi. 1918-ci ilin ilk aylar\u0131nda erm\u0259ni h\u0259rbi d\u0259st\u0259l\u0259ri \u00f6zl\u0259rini s\u0259rb\u0259st apar\u0131r v\u0259 ist\u0259dikl\u0259ri nalayiq h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri edirdil\u0259r. Bu is\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k soyq\u0131r\u0131ma haz\u0131rl\u0131q idi. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi u\u011frunda ilk qan m\u0259hz Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 t\u00f6k\u00fcld\u00fc. Tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131lark\u0259n ayd\u0131n olur ki, da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rin mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259tm\u0259kd\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri o idi ki, Az\u0259rbaycan \u0259halisini fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259hv etsinl\u0259r, onun m\u0259n\u0259viyyat\u0131na son qoysunlar.<br \/>\nAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 Bak\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmad\u0131. Da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259ri \u015eamax\u0131da, Qubada, Xa\u00e7mazda, L\u0259nk\u0259randa, K\u00fcrd\u0259mird\u0259, Salyanda, Qaraba\u011fda v\u0259 ba\u015fqa q\u0259zalarda da soyq\u0131r\u0131m t\u00f6r\u0259tdil\u0259r. Aprel ay\u0131nda \u015eamax\u0131 \u0259halisin\u0259 qanl\u0131 divan tutuldu. Mart ay\u0131n\u0131n birinci yar\u0131s\u0131nda \u015eamax\u0131ya m\u0259lumat g\u0259ldi ki, Bak\u0131dan bura qo\u015fun, toplar, pulemyotlar v\u0259 \u00e7oxlu sayda h\u0259rbi sursat g\u0259tirilir. Canl\u0131 q\u00fcvv\u0259nin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi. Bu cinay\u0259tkar hiss\u0259y\u0259 S. \u015eaumyandan g\u00f6st\u0259ri\u015f alan S.Lalayan ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi.<br \/>\nS.Lalayan\u0131n quldur da\u015fnak d\u0259st\u0259l\u0259ri mart\u0131n 15-d\u0259 s\u0259h\u0259r tezd\u0259n \u015eamax\u0131ya h\u00fccum ed\u0259r\u0259k az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259ri \u015fidd\u0259tli top at\u0259\u015fin\u0259 tutdular. Onu da x\u00fcsusil\u0259 dem\u0259liy\u0259m ki, mart soyq\u0131r\u0131m\u0131nda \u015eamax\u0131 q\u0259d\u0259r d\u0259h\u015f\u0259tli z\u0259rb\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalan ikinci bir b\u00f6lg\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u0259 g\u0259lsin. \u015eamax\u0131 torpa\u011f\u0131nda t\u00f6r\u0259dil\u0259n q\u0259tl v\u0259 talanlar\u0131n bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 tam a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015f qal\u0131r.<br \/>\nHa\u015fiy\u0259. Aprel ay\u0131n\u0131n 2-d\u0259 \u015eamax\u0131da ba\u015f ver\u0259n qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259ri \u00f6z g\u00f6z\u00fc il\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015f \u0259r\u0259b taciri v\u0259 s\u0259yyah\u0131 L\u0259l \u00dczeyir qeydl\u0259rind\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131: \u201cBurda insanlar\u0131 dilsiz-a\u011f\u0131zs\u0131z v\u0259 k\u00f6m\u0259ksiz g\u00f6rd\u00fcm. \u015eamax\u0131 t\u0259nhal\u0131qda al\u0131\u015f\u0131byan\u0131rd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r az g\u00fcll\u0259 at\u0131rd\u0131lar. Onlar qorxu v\u0259 hay-k\u00fcyl\u0259 insanlar\u0131 bir yer\u0259 toplay\u0131r v\u0259 sonra onlardan ocaq qalay\u0131rd\u0131lar. M\u00fc\u0259llif s\u00f6z\u00fcn\u0259 davam ed\u0259r\u0259k qeyd edir: \u201cM\u0259n ilk d\u0259f\u0259 idi ki, insanlar\u0131n, u\u015faq v\u0259 qocalar\u0131n, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n diri-diri yand\u0131r\u0131ld\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fcm\u201d.<br \/>\n\u015eamax\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Arxivind\u0259 \u00e7oxlu s\u0259n\u0259dl\u0259r var. H\u0259min s\u0259n\u0259dl\u0259r erm\u0259nil\u0259rin v\u0259h\u015filikl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirir. Erm\u0259nil\u0259rin \u015eamax\u0131da t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri \u0259m\u0259ll\u0259r onlar\u0131n m\u0259n\u0259viyyatlar\u0131n\u0131, \u0259xlaqs\u0131zl\u0131qlar\u0131n\u0131, l\u0259yaq\u0259tsizlikl\u0259rini v\u0259 al\u00e7aq \u00fcns\u00fcr olduqlar\u0131n\u0131 s\u00fcbut edir.<br \/>\n\u015eamax\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259rin birind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir: \u201c\u015eamax\u0131da 1918-ci il mart\u0131n 21-d\u0259 C\u00fcm\u0259 m\u0259scidind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cQuran m\u0259kt\u0259bi adl\u0131 m\u00fcs\u0259lman dini qrupuna divan tutuldu. Dini qrupun ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n iki aya\u011f\u0131 k\u0259sildi. Dilini a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131b do\u011frad\u0131lar\u201d. Bu v\u0259h\u015filik S.Lalayan\u0131n g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdi\u201d. O, \u015eamax\u0131da \u00e7ox qanlar t\u00f6km\u00fc\u015fd\u00fcr. Az\u0259rbaycan\u0131n ziyal\u0131lar\u0131n\u0131 t\u0259hqir etdikd\u0259n sonra onlar\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirmi\u015fdi.<br \/>\nHa\u015fiy\u0259. Bir erm\u0259ni S.Lalayan\u0131n qanl\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259rinin birini bel\u0259 q\u0259i\u0259m\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131: \u201c\u015eamax\u0131da q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259d\u0259n S.Lalayan\u0131n quldur silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri duma deputat\u0131 M\u0259mm\u0259d \u018fliyevi \u0259l\u0259 ke\u00e7irdil\u0259r. Ona \u0259mr edildi ki, diz \u00e7\u00f6ks\u00fcn. Lakin M\u0259mm\u0259d \u018fliyev diz \u00e7\u00f6km\u0259di. S.Lalayan\u0131n \u0259mri il\u0259 ilk g\u00fcll\u0259ni onun o\u011fluna vurdular. Deputat\u0131n ikinci o\u011flunu tuta bilm\u0259dil\u0259r. S. Lalayan\u0131n \u0259sg\u0259rl\u0259ri Rusiyan\u0131n D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131na se\u00e7il\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 deputat\u0131 d\u00f6y\u0259-d\u00f6y\u0259, t\u0259hqir ed\u0259-ed\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259dil\u0259r\u201d.<br \/>\nS.Lalayan \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n qiym\u0259tli \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131 da qar\u0259t etmi\u015fdi. \u015eamax\u0131l\u0131lar\u0131n 124 kiloqram z\u0259rg\u0259rlik m\u0259mulat\u0131n\u0131, 2500 q\u0259dim xal\u00e7an\u0131 v\u0259 dig\u0259r qiym\u0259tli \u0259\u015fyalar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irib satm\u0131\u015fd\u0131r. Quldur S.Lalayan 1918-ci il noyabr ay\u0131n\u0131n 21-d\u0259 ingilis general\u0131 Tomsonun \u0259mri il\u0259 h\u0259bs edilib, G\u0259nc\u0259 h\u0259bsxanas\u0131na g\u00f6nd\u0259rildi v\u0259 noyabr ay\u0131n\u0131n 23-d\u0259 it kimi orda \u00f6ld\u00fc.<br \/>\n\u015eamax\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 Bak\u0131 Sovetinin qo\u015funlar\u0131 72 k\u0259ndi da\u011f\u0131td\u0131lar. 10341 n\u0259f\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcl\u0259r. \u018fhaliy\u0259 o d\u00f6vr\u00fcn qiym\u0259ti il\u0259 bir milyard manatdan \u00e7ox maddi ziyan d\u0259ydi.<br \/>\nMart q\u0131r\u011f\u0131n\u0131ndan sonra \u015eamax\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri uzun m\u00fcdd\u0259t \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259di. Hadis\u0259l\u0259rd\u0259n sonra \u015eamax\u0131da 15 min n\u0259f\u0259r \u0259halinin 80 faizind\u0259n \u00e7oxunu az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259\u015fkil edirdis\u0259, 1921-ci ild\u0259 onlar\u0131n say\u0131 1700 n\u0259f\u0259r\u0259 enmi\u015fdi.<br \/>\nQuba q\u0259zas\u0131nda soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259n quldurlar S.\u015eaumyan t\u0259r\u0259find\u0259n geni\u015f s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r alm\u0131\u015fd\u0131lar. Onlara S.\u015eaumyan\u0131n sa\u011f \u0259li olan Hamazasp ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edirdi. Erm\u0259nil\u0259r aprel ay\u0131nda Quba q\u0259zas\u0131nda 122 m\u00fcs\u0259lman k\u0259ndini da\u011f\u0131td\u0131lar, 16672 n\u0259f\u0259ri q\u0259tl\u0259 yetirdil\u0259r. Onlardan 387 n\u0259f\u0259ri y\u0259hudi idi. G\u00f6y\u00e7ay, K\u00fcrd\u0259mir, Salyan v\u0259 L\u0259nk\u0259ran b\u00f6lg\u0259l\u0259rinin \u0259halisi d\u0259 erm\u0259ni da\u015fnak d\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259n b\u00f6y\u00fck ziyan \u00e7\u0259kmi\u015fdil\u0259r. Da\u015fnak birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri mart q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 zaman\u0131 Bak\u0131 quberniyas\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015fqa \u0259razil\u0259rini d\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259yirdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r L\u0259nk\u0259ran q\u0259zas\u0131nda 40 k\u0259ndi da\u011f\u0131daraq 13 mind\u0259n \u00e7ox insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcl\u0259r.<br \/>\nMart q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131nda Andronikin v\u0259 Dronun quldur erm\u0259ni d\u0259st\u0259l\u0259ri 300-d\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0259ndi yand\u0131r\u0131b, 100 minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcl\u0259r v\u0259 \u0259mlaklar\u0131n\u0131 qar\u0259t etdil\u0259r.<br \/>\nMart-aprel aylar\u0131nda da\u015fnaklar\u0131n rus bol\u015fevikl\u0259ri il\u0259 birlikd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi soyq\u0131r\u0131m\u0131n 100 illiyi tamam olmu\u015fdu. Bu siyasi akt indi d\u0259 davam edir. Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 erm\u0259ni \u00fcns\u00fcrl\u0259rinin \u00f6z himay\u0259darlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filiyin parlaq n\u00fcmun\u0259sidir. Erm\u0259nil\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 akt\u0131n\u0131 \u201cb\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u201d lar\u0131n\u0131n f\u0259al k\u00f6m\u0259yi il\u0259 t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. Bununla da erm\u0259nil\u0259r S\u0259di \u015eirazinin dediyi kimi:<br \/>\n<em><strong>\u201cErm\u0259ni yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0259hr\u0259m\u0259ni,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>Erm\u0259nidir insanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259ni\u201d.<\/strong><\/em><br \/>\nErm\u0259ni f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lar\u0131 h\u0259r il aprel ay\u0131n\u0131n 24-n\u00fc \u00f6zl\u0259rinin \u201cgenosid\u201d g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edirl\u0259r. Bu f\u0131r\u0131ldaq erm\u0259ni r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin, erm\u0259ni diasporunun uydurmas\u0131d\u0131r. Tarixd\u0259 bel\u0259 hadis\u0259 ba\u015f verm\u0259mi\u015fdir. \u018fg\u0259r erm\u0259ni \u201cgenosid\u201di olsayd\u0131, onda yer \u00fcz\u0259rind\u0259 erm\u0259ni qalmazd\u0131.<br \/>\nTarixi faktlar s\u00fcbut edir ki, Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 d\u00fcnyada m\u00f6vcud olan erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 t\u0259xmin\u0259n 3 milyon olmu\u015fdur. Onlar\u0131n 100 mini C\u0259nubi Qafqazda, 100 mini \u0130randa, 400 mini T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r deyirl\u0259r ki, 1,5 milyon erm\u0259ni T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qal\u0131b. 400 min hara, 1 milyon yar\u0131m hara? Erm\u0259ni f\u0131r\u0131lda\u011f\u0131 burdan ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<br \/>\nErm\u0259ni xisl\u0259ti art\u0131q d\u00fcnyaya m\u0259lumdur. Qan t\u00f6km\u0259k, kimins\u0259 torpa\u011f\u0131na, \u0259mlak\u0131na g\u00f6z dikm\u0259k onlar\u0131n qanlar\u0131na yerimi\u015fdir. S\u00f6z yox ki, erm\u0259nil\u0259r n\u0259 vaxtsa \u00f6z \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 cavab ver\u0259c\u0259k v\u0259 layiqli c\u0259zalar\u0131n\u0131 alacaqlar. Yax\u015f\u0131 bilirl\u0259r ki, onlar\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi olmay\u0131b. Bu, \u00fcns\u00fcrd\u0259 v\u0259t\u0259n hissi siyasi \u0259laq\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. Erm\u0259ni v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyi yaln\u0131z ya\u015fay\u0131\u015f yeri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu s\u00f6zl\u0259r bir n\u0259f\u0259r erm\u0259ni tarix\u00e7isinin s\u00f6zl\u0259ridir. M\u0259n\u0259 bel\u0259 g\u0259lir ki, bu fikrin izah\u0131na ehtiyac yoxdur. Erm\u0259nil\u0259r yaltaq, iki\u00fczl\u00fc v\u0259 qorxaqd\u0131rlar, azadl\u0131q hissi onlara yadd\u0131r. K\u00f6l\u0259liy\u0259 daha \u00e7ox meyl g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<br \/>\nErm\u0259nil\u0259r unutmas\u0131nlar ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n qisas\u0131 d\u0259h\u015f\u0259tli olacaq&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0Yunis H\u00fcseynov, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a01918-ci il mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 Erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131n 100 illiyi 2018-ci ilin mart\u0131nda tamam olmu\u015fdur. Bu soyq\u0131r\u0131m uzun ill\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, s\u0259b\u0259b [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12242"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12242"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12242\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}