{"id":12006,"date":"2019-03-07T09:26:56","date_gmt":"2019-03-07T06:26:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=12006"},"modified":"2019-03-07T09:26:56","modified_gmt":"2019-03-07T06:26:56","slug":"novruzu-qabaqlayan-bayramlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=12006","title":{"rendered":"NOVRUZU QABAQLAYAN  BAYRAMLAR"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-12007 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/xidir1-300x190.jpg\" alt=\"\" width=\"298\" height=\"189\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/xidir1-300x190.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/xidir1.jpg 700w\" sizes=\"(max-width: 298px) 100vw, 298px\" \/>Q\u0259dim tarix\u0259 malik olan v\u0259 amma el aras\u0131nda \u00e7ox da geni\u015f yay\u0131lmayan bayramlardan biri d\u0259 \u201cX\u0131d\u0131r \u0130lyas\u201d v\u0259 ya \u201cX\u0131d\u0131r N\u0259bi\u201d adland\u0131r\u0131lan m\u0259rasimdir. Bu bayram bir-birind\u0259n cuzi f\u0259rql\u0259rl\u0259 dem\u0259k olar ki, Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilir. X\u0131d\u0131r N\u0259bi ad\u0259t\u0259n t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131, otlar\u0131n c\u00fcc\u0259rm\u0259si, axar suyun t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 sair\u0259 t\u0259bii prosesl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edilir. Ta q\u0259dimd\u0259n xalq t\u0259qvimind\u0259 q\u0131\u015f f\u0259sli iki \u0259sas m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259-40 g\u00fcn s\u00fcr\u0259n b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259y\u0259 (22 dekabr &#8211; 31 yanvar) v\u0259 ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259y\u0259 (1 fevral-20 fevral) b\u00f6l\u00fcn\u00fcb, sonrak\u0131 30 g\u00fcn is\u0259 boz ay adlan\u0131b. Q\u0259dim xalq m\u0259rasiml\u0259rind\u0259n biri olan \u201cX\u0131d\u0131r N\u0259bi\u201d (\u201cX\u0131z\u0131r \u0130lyas\u201d) bayram\u0131 da \u00e7ill\u0259 g\u00fcnl\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bu bayram\u0131n t\u0259sad\u00fcf etdiyi g\u00fcnl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r m\u00f6vcuddur. B\u0259zil\u0259ri bayram\u0131n b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259d\u0259n d\u00f6rd, ki\u00e7ik \u00e7il\u0259d\u0259n is\u0259 \u00fc\u00e7 g\u00fcn olmaqla yeddi g\u00fcn davam etdiyini bildirir. Qaraba\u011f\u0131n \u0259ks\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 (C\u0259bray\u0131l, La\u00e7\u0131n, Z\u0259ngilan, K\u0259lb\u0259c\u0259r v\u0259 F\u00fczuli rayonlar\u0131nda) \u201cX\u0131d\u0131r \u0130lyas\u201d bayram\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus m\u0259rasiml\u0259rl\u0259 qeyd olunub. Q\u0131\u015f\u0131n ortalar\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n bu bayramda az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131nlar ail\u0259sinin salamatl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sacda qovur\u011fa qovurar, \u00e7ay v\u0259 bulaq k\u0259nar\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif r\u0259ngli bir ne\u00e7\u0259 yumurta qoyar v\u0259 niyy\u0259t ed\u0259rdil\u0259r. Ert\u0259si g\u00fcn yumurtalara baxard\u0131lar. \u018fg\u0259r yumurta q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng\u0259 boyanm\u0131\u015fd\u0131rsa yax\u015f\u0131, qara r\u0259ng\u0259 boyan\u0131rd\u0131sa pis \u0259lam\u0259t\u0259 yozulard\u0131. Y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f bayram pay\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcb u\u015faqlardan birinin evin\u0259 topla\u015f\u0131b bayram ed\u0259rdil\u0259r.<br \/>\n<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-12010 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/\u0441\u043a\u0430\u0447\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435-\u0444\u0430\u0439\u043b\u044b-1-4-300x111.jpg\" alt=\"\" width=\"419\" height=\"155\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/\u0441\u043a\u0430\u0447\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435-\u0444\u0430\u0439\u043b\u044b-1-4-300x111.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/\u0441\u043a\u0430\u0447\u0430\u043d\u043d\u044b\u0435-\u0444\u0430\u0439\u043b\u044b-1-4.jpg 369w\" sizes=\"(max-width: 419px) 100vw, 419px\" \/>\u201cX\u0131d\u0131r \u0130lyas\u201d m\u0259rasimini b\u00f6lg\u0259d\u0259 q\u0131\u015f\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n yola sal\u0131nmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r. Bu m\u0259rasimd\u0259 ham\u0131 evd\u0259n bay\u0131ra \u00e7\u0131xar, \u00e7oxlu tonqallar yand\u0131rard\u0131lar. Bel\u0259 bir inam da var ki, guya m\u0259rasimd\u0259 Ona m\u00fctl\u0259q pay verilm\u0259lidir. \u018fg\u0259r pay verilm\u0259s\u0259, X\u0131d\u0131r \u0130lyas k\u00fcs\u0259r, at\u0131n\u0131 \u00e7ap\u0131b ged\u0259r v\u0259 ruzi-b\u0259r\u0259k\u0259ti d\u0259 \u00f6z\u00fc il\u0259 aparar. Pay verildikd\u0259 is\u0259 X\u0131d\u0131r \u0130lyas-X\u0131d\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259r at\u0131n\u0131 \u00e7ap\u0131b h\u0259min evl\u0259rin ham\u0131s\u0131na ruzi paylaya-paylaya ged\u0259r. \u201dX\u0131d\u0131r N\u0259bi\u201d bayram\u0131ndan sonra art\u0131q yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 g\u0259lir. Daha sonra is\u0259 \u201cX\u0259b\u0259r\u00e7i \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d v\u0259 \u201cBoz ay\u201d g\u0259lir. \u201cBoz ay\u201ddan sonra is\u0259 o biri \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259r ba\u015flay\u0131r. Y\u0259ni, bu bayram Novruza giri\u015f bayram\u0131d\u0131r. Q\u0259diml\u0259rd\u0259 k\u0259ndl\u0259rd\u0259 bu bayram ke\u00e7irilirdi&#8221;-H\u0259min \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin ilk \u00fc\u00e7\u00fcn\u0259 \u201cO\u011fru \u00fcsg\u00fc\u201d, ikinci <!--more-->\u00fc\u00e7\u00fcn\u0259 \u201cDo\u011fru \u00fcsg\u00fc\u201d, sonuncusuna is\u0259 \u201c\u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d deyilib. \u00c7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin h\u0259r\u0259sinin \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, m\u0259rasiml\u0259ri olub. T\u0259dqiqatlardan da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, xalq t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n b\u00fct\u00fcn ayin v\u0259 m\u0259rasiml\u0259r q\u0131\u015f\u0131n m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r tez \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn icra edilib. \u0130nsanlar h\u0259min ayinl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 alt\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 haz\u0131rl\u0131q g\u00f6r\u00fcb, n\u0259hay\u0259t, son \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 g\u00fcn\u00fc bir yer\u0259 topla\u015faraq q\u0131\u015f\u0131 yola sal\u0131b, yeni ili, y\u0259ni yaz\u0131n ilk g\u00fcn\u00fcn\u00fc ellikl\u0259 bayram edibl\u0259r. Odur ki, \u201cDo\u011fru\u00e7u \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d hesab olunan d\u00f6rd \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l \u00f6lk\u0259mizin bir s\u0131ra regionlar\u0131nda \u201cYalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201dl\u0259r d\u0259 qeyd olunub. Lap q\u0259dim zamanlarda is\u0259 \u201cO\u011fru \u00fcsg\u00fc\u201d ad\u0131 il\u0259 \u00fc\u00e7 yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 vard\u0131. \u201cYalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d \u201cDo\u011fru\u00e7u \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201dnin g\u0259li\u015fin\u0259 z\u0259min haz\u0131rlay\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, bu il fevral\u0131n 19-u sonuncu yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 say\u0131l\u0131r.<br \/>\n\u00c7\u00fcnki bu, h\u0259m d\u0259 el\u0259 bir zaman aral\u0131\u011f\u0131d\u0131r ki, art\u0131q s\u0259rt q\u0131\u015f f\u0259slinin t\u0259bi\u0259t\u0259 q\u0259d\u0259m basmas\u0131ndan t\u0259xmin\u0259n q\u0131rx g\u00fcnl\u00fck m\u00fcdd\u0259t \u00f6tm\u00fc\u015f olur. \u0130nsanlar \u201cYalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d ayinl\u0259rini icra edirl\u0259r. T\u0259bi\u0259tin nizam\u0131n\u0131 b\u0259rpa ed\u0259n do\u011fru\u00e7u hesab olunan \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin \u015f\u0259nlik v\u0259 t\u0259m-t\u0259ra\u011f\u0131ndan f\u0259rqli olaraq, yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259nin g\u0259li\u015fi nisb\u0259t\u0259n sakit qeyd edilir. \u201cBel\u0259 ki, yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 qeyd olunan evl\u0259rd\u0259 g\u00fcn\u0259\u015fin q\u00fcrub vaxt\u0131 ayr\u0131-ayr\u0131 h\u0259y\u0259tl\u0259rd\u0259 k\u00fcl\u0259\u015f v\u0259 samandan alovu gur olmayan tonqallar yand\u0131r\u0131l\u0131r. \u201cYalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201dd\u0259 dig\u0259r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, \u00e7oxsayl\u0131 ayinl\u0259r icra edilmir, evl\u0259rd\u0259 x\u00fcsusi s\u00fcfr\u0259 a\u00e7\u0131lm\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlar \u201cYalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201dnin aldad\u0131c\u0131 oldu\u011funu, insanlar\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 onun istisini t\u0259bi\u0259td\u0259, evl\u0259rind\u0259, h\u0259y\u0259tl\u0259rind\u0259 hiss etm\u0259diyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dim tarix\u0259 malik olan v\u0259 amma el aras\u0131nda \u00e7ox da geni\u015f yay\u0131lmayan bayramlardan biri d\u0259 \u201cX\u0131d\u0131r \u0130lyas\u201d v\u0259 ya \u201cX\u0131d\u0131r N\u0259bi\u201d adland\u0131r\u0131lan m\u0259rasimdir. Bu bayram bir-birind\u0259n cuzi f\u0259rql\u0259rl\u0259 dem\u0259k olar ki, Az\u0259rbaycan\u0131n bir s\u0131ra b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilir. X\u0131d\u0131r N\u0259bi ad\u0259t\u0259n t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131, otlar\u0131n c\u00fcc\u0259rm\u0259si, axar suyun t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 sair\u0259 t\u0259bii prosesl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edilir. Ta q\u0259dimd\u0259n xalq [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12006"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12006"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12006\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}