{"id":11197,"date":"2018-12-20T11:40:58","date_gmt":"2018-12-20T08:40:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=11197"},"modified":"2018-12-20T11:43:18","modified_gmt":"2018-12-20T08:43:18","slug":"az%c9%99rbaycan-xalq-cumhuriyy%c9%99ti-ili-5","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=11197","title":{"rendered":"\u201cAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0130li\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 D\u00d6VR\u00dcND\u018f D\u00d6VL\u018fT\u2013D\u0130N M\u00dcNAS\u0130B\u018fTL\u018fR\u0130<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-11198 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/mid-rf-potreboval-ot-azerbaydzhana-ostanovit-proizvol-nad-rossiyanami_1-2-300x162.jpg\" alt=\"\" width=\"280\" height=\"151\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/mid-rf-potreboval-ot-azerbaydzhana-ostanovit-proizvol-nad-rossiyanami_1-2-300x162.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/mid-rf-potreboval-ot-azerbaydzhana-ostanovit-proizvol-nad-rossiyanami_1-2.jpg 675w\" sizes=\"(max-width: 280px) 100vw, 280px\" \/><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-11199 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/29_big-300x260.jpg\" alt=\"\" width=\"203\" height=\"176\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/29_big-300x260.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/29_big.jpg 693w\" sizes=\"(max-width: 203px) 100vw, 203px\" \/>M\u00fcst\u0259qilliyin elan olunmas\u0131 \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin milli m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik \u0259sar\u0259tind\u0259n yorulmu\u015f v\u0259 \u00f6z milli d\u00f6vl\u0259tini yaratmaq arzusunda olan xalq\u0131m\u0131z\u0131n ist\u0259yi idi. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259rinin imperiyan\u0131n v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259hsil ocaqlar\u0131na g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verirdi. Bu g\u0259ncl\u0259r t\u0259hsill\u0259rini ba\u015fa vurub v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra milli demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131n yaranmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynad\u0131lar. Qeyd etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, xaricd\u0259 t\u0259hsil al\u0131b v\u0259t\u0259nin\u0259, xalq\u0131na layiqinc\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n g\u0259ncl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 h\u0259myerlimiz, T\u0259rt\u0259rin Azadqaraqoyunlu k\u0259ndinin sakini Behbuda\u011fa Cavan\u015fir olub. Behbuda\u011fa Cavan\u015fir m\u00fcst\u0259qil respublikan\u0131 quranlardan biri, ilk Daxili \u0130\u015fl\u0259r naziri idi.<br \/>\nAvropada m\u00fct\u0259r\u0259qqi ideyalarla tan\u0131\u015f olan g\u0259nc m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r xalq\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259rinin, onun qan yadda\u015f\u0131n\u0131n, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin, dininin \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l v\u0259 yorulmaz f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r.<!--more--><br \/>\nMaarif\u00e7ilik, elm v\u0259 savad\u0131n t\u0259bli\u011fi insanlar aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik n\u00fcfuzlu \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131rd\u0131. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na m\u0259ruz qalan \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n milli demokratik q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Bak\u0131n\u0131 siyasi m\u0259rk\u0259z\u0259 \u00e7evirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131nda T\u0259z\u0259pir m\u0259scidi m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131 vaxtil\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n s\u00fcnnil\u0259rl\u0259 \u015fi\u0259l\u0259r aras\u0131nda q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ixtilaflar\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n Qurultay\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 q\u0259rara ald\u0131lar. Bu q\u0259rar\u0131 h\u0259r iki m\u0259zh\u0259bin din xadiml\u0259ri raz\u0131l\u0131qla qar\u015f\u0131lad\u0131lar v\u0259 1917-ci ilin aprelind\u0259 \u201c\u0130smailiyy\u0259\u201d binas\u0131nda (indiki AMEA-n\u0131n R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin binas\u0131) geni\u015f toplant\u0131 ke\u00e7irildi. \u00dc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n qurultaya \u015eimali Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn q\u0259zalar\u0131ndan, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Da\u011f\u0131standan, Basarke\u00e7\u0259rd\u0259n, Bor\u00e7al\u0131dan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r d\u0259v\u0259t edildi. \u0130clas ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra t\u0259dbir i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 \u0130smailiyy\u0259d\u0259n T\u0259z\u0259pir m\u0259s\u00e7idin\u0259 yolland\u0131lar, y\u00fczl\u0259rl\u0259 din xadimi m\u00fcfti v\u0259 \u015feyx\u00fclislam\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 m\u0259scidd\u0259 C\u00fcm\u0259 namaz\u0131 q\u0131ld\u0131lar. Sonra is\u0259 s\u00fcnni-\u015fi\u0259 ixtilaf\u0131na son qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u015feyx\u00fclislamla m\u00fcfti qucaqla\u015f\u0131b Qurana \u0259l basaraq \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u0259dav\u0259ti aradan qald\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015facaqlar\u0131na and i\u00e7dil\u0259r.<br \/>\nRusiya d\u00f6vl\u0259tini \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan 18 milyon m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin birl\u0259\u015fm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si \u00e7ox narahat edirdi. Buna g\u00f6r\u0259 \u0130slama qar\u015f\u0131 apar\u0131lan m\u00fcbariz\u0259 p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda \u0259slind\u0259 xalqlar\u0131n milli-m\u0259d\u0259ni dir\u00e7\u0259li\u015fin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 dayan\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, 1918-ci il may ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131 m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 olaraq m\u00fcst\u0259qil v\u0259 demoktatik respublikan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 elan etdi. Az\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259sind\u0259 milli v\u0259 dini m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcdd\u0259alar \u00f6z \u0259ksini tapd\u0131.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti d\u00fcny\u0259vi t\u0259m\u0259l \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan ilk t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti oldu.<br \/>\n1918-ci il iyunun 17-d\u0259 h\u00f6kum\u0259t t\u0259sis olundu, milli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 qay\u0131tmaq, \u0259halinin dini ehtiyaclar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Xalq Maarifi v\u0259 Dini Etiqad Nazirliyi (XMDEN) yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 N.B. Yusifb\u0259yli bu quruma r\u0259hb\u0259r t\u0259yin olundu. Nazirlik d\u0259rhal din xadiml\u0259ri v\u0259 dini qurumlarla s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ba\u015flad\u0131. \u00d6lk\u0259nin parlamentind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n milli dini t\u0259rkibi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nd\u0131, m\u00fcs\u0259lmanlara 80, xristianlara 35 yer ayr\u0131ld\u0131, \u00f6z\u00fc d\u0259 \u0259n \u00e7ox yer erm\u0259nil\u0259r\u0259 verildi. Onlar\u0131 parlamentd\u0259 21 deputat t\u0259msil edirdi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259ti Qafqaz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n vahid ruhani idar\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131na, \u015fi\u0259 v\u0259 s\u00fcnni ruhani idar\u0259l\u0259rinin \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131na nail oldu. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin elan olunmas\u0131na q\u0259d\u0259r bu idar\u0259l\u0259r Tiflisd\u0259 yerl\u0259\u015firdi. Lakin b\u00f6lg\u0259d\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n son d\u0259r\u0259c\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b hadis\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, h\u0259r iki ruhani idar\u0259sinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri M\u0259h\u0259mm\u0259d Pi\u015fnamazzad\u0259 v\u0259 m\u00fcfti Mustafa \u018ff\u0259ndizad\u0259 Az\u0259rbaycana k\u00f6\u00e7m\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldil\u0259r. XMDEN-nin 10 avqust 1918-ci il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 onlar G\u0259nc\u0259y\u0259 k\u00f6\u00e7d\u00fcl\u0259r v\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq 1918-ci ilin sentyabr\u0131n 1-d\u0259 vahid orqanda birl\u0259\u015fdil\u0259r. Sentyabr\u0131n 7-d\u0259 XMDEN bu q\u0259rar\u0131 t\u0259sdiq etdi v\u0259 Bak\u0131 1918-ci ild\u0259 bol\u015fevikl\u0259rd\u0259n azad olunduqdan sonra ruhani idar\u0259si buraya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Demokratik Respublikada dini liderl\u0259rin rolu artd\u0131, t\u0259cili milli ordu yarad\u0131ld\u0131, h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rd\u0259 \u201ch\u0259rbi molla\u201d v\u0259zif\u0259si t\u0259yin olundu. H\u0259rbi din xadiml\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t is\u0259 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi v\u0259 dini idar\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irildi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 dini t\u0259yinatl\u0131 m\u0259kanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti xalq\u0131n m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t yerin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi, din xadiml\u0259ri is\u0259 milli oyan\u0131\u015fa d\u0259st\u0259k verirdil\u0259r. T\u0259z\u0259pir m\u0259scidi v\u0259 \u0130smailiyy\u0259 binas\u0131 bu q\u0259bild\u0259n olan m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259n hesab edilirdi. D\u00fc\u015fm\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n birliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda T\u0259z\u0259pir m\u0259scidinin oynad\u0131\u011f\u0131 rolu yax\u015f\u0131 bilirdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 mart ay\u0131n\u0131n 31-d\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131na ba\u015flayan da\u015fnak-bol\u015fevik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259 milli \u015f\u00fcurun oyanmas\u0131nda, elmi-dini maarif\u00e7iliyin t\u0259bli\u011find\u0259 x\u00fcsusi rola malik m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m memarl\u0131q abi-d\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan \u201c\u0130s-mailiyy\u0259\u201d binas\u0131n\u0131, \u201cKaspi\u201d q\u0259zetinin redaksiyas\u0131n\u0131 v\u0259 m\u0259tb\u0259\u0259sini, orada yenic\u0259 \u00e7ap olunmu\u015f Qurani-K\u0259rimin 5 min n\u00fcsx\u0259sini yan-d\u0131r\u0131b k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u0259rdil\u0259r. 1918-ci ilin mart q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 g\u00fcnl\u0259rind\u0259 v\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015f on minl\u0259rl\u0259 m\u00fcs\u0259lman\u0131n d\u0259fn m\u0259rasiml\u0259rinin t\u0259\u015fkilin\u0259, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131na v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 T\u0259z\u0259pir m\u0259scidi r\u0259hb\u0259rlik edirdi. O d\u00f6vr\u00fcn din xa-diml\u0259ri aras\u0131nda T\u0259z\u0259pir m\u0259scidinin axundu A\u011fa \u018flizad\u0259 x\u00fcsusi f\u0259all\u0131\u011f\u0131 v\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyi il\u0259 se\u00e7ilirdi.<br \/>\n1918-ci ilin oktyabr\u0131nda Pi\u015fnamazzad\u0259nin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 h\u0259m \u015fi\u0259, h\u0259m d\u0259 s\u00fcnni c\u0259r\u0259yan ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131nca\u011f\u0131 ke\u00e7irildi.<br \/>\n1918-ci ilin 30 oktyabr\u0131nda \u015feyx\u00fclislam\u0131n imzas\u0131 il\u0259 h\u00f6kum\u0259t\u0259 t\u0259klifl\u0259r m\u0259ktubu \u00fcnvanland\u0131.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259 d\u0259, dini r\u0259hb\u0259rl\u0259r h\u00f6kum\u0259tin m\u00f6vqeyini g\u00f6zl\u0259m\u0259d\u0259n, \u00f6zl\u0259ri h\u0259r iki idar\u0259nin birl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 Ruhani \u0130dar\u0259sinin T\u00fcrkiy\u0259 n\u00fcmun\u0259si \u0259sas\u0131nda \u201cM\u0259\u015fix\u0259t\u201d adi il\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdil\u0259r. 1918-ci il 1 sentyabr tarixli birg\u0259 q\u0259rar il\u0259 h\u0259r iki idar\u0259 \u201cM\u0259\u015fix\u0259t\u201d adlanan vahid bir idar\u0259d\u0259 birl\u0259\u015fdirildi. 1918-ci il sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad olunmas\u0131ndan sonra M\u0259\u015fix\u0259tin Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si q\u0259rara al\u0131nd\u0131. Molla M\u0259-h\u0259mm\u0259d Pi\u015fnamazzad\u0259 s\u0259hh\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 1918-ci ilin dekabr\u0131n 10-da idar\u0259nin s\u0259dri v\u0259 \u015feyx\u00fclislam v\u0259zif\u0259sind\u0259n istefa verdi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Dini etiqad naziri Musa b\u0259y R\u0259fiyevin t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 dekabr\u0131n 12-d\u0259 T\u0259-z\u0259pirin axundu 47 ya\u015fl\u0131 A\u011fa \u018flizad\u0259 Zaqafqaziya M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259sinin s\u0259dri v\u0259 \u015feyx\u00fclislam se\u00e7ildi. Bel\u0259likl\u0259, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n dini i\u015fl\u0259rinin idar\u0259 edilm\u0259sind\u0259 bir-birin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 ikili ruhani r\u0259hb\u0259rliyi aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131. Qafqaz m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n vahid idar\u0259si yarad\u0131ld\u0131. \u015eeyx\u00fclislam iad\u0259rinin r\u0259hb\u0259ri, y\u0259ni Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 Ruhani \u0130dar\u0259sinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, m\u00fcfti is\u0259 onun m\u00fcavini oldu.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Demokratik Respublikas\u0131n\u0131n \u00f6mr\u00fc q\u0131sa olsa da, bu az vaxt \u0259rzind\u0259 milli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin qorunmas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0259halinin dini ehtiyaclar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli add\u0131mlar at\u0131ld\u0131. H\u00f6kum\u0259t din sah\u0259sind\u0259 d\u0259 islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irdi. Bu d\u00f6vrd\u0259 xalqm\u0131z\u0131n milli m\u0259nlik \u015f\u00fcurunun oyanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<br \/>\nBu g\u00fcn Az\u0259rbaycan dinl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin ideal g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin oldu\u011fu C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259sidir. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259, \u015eimali Afrikada, C\u0259nubi-\u015e\u0259rqi Asiyada, h\u0259tta b\u0259zi Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 anti-islam, antisemitizm, ksenofobiya hallar\u0131n\u0131n ba\u015f verdiyi halda, \u00f6lk\u0259miz m\u00fcxt\u0259lif mill\u0259tl\u0259rin, dinl\u0259rin v\u0259 konfessiyalar\u0131n n\u00fcmay\u0259n-d\u0259l\u0259rinin dinc, mehriban \u015f\u0259raitd\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259kand\u0131r. Bizim Konstitusiyam\u0131zda g\u00f6st\u0259rilir ki, Az\u0259rbaycan demokratik, h\u00fcqu-qi, d\u00fcny\u0259vi v\u0259 unitar respublikad\u0131r. Konstitusiyada vicdan azadl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda qanun \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Dig\u0259r bir madd\u0259d\u0259 is\u0259 yaz\u0131l\u0131r ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. B\u00fct\u00fcn dini etiqadlar qanun qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0259rab\u0259rdir. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259, art\u0131q y\u00fcz ildir ki, Az\u0259rbaycanda d\u00fcny\u0259vi hakimiyy\u0259tin elmi-intellektual resurslar\u0131 var v\u0259 bu t\u0259cr\u00fcb\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldur.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Sadiq C\u018fF\u018fROV,<\/strong><br \/>\n<strong>T\u0259rt\u0259r \u201cC\u00fcm\u0259\u201d M\u0259scidinin imam\u0131 v\u0259 Dini \u0130cman\u0131n s\u0259dri<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 D\u00d6VR\u00dcND\u018f D\u00d6VL\u018fT\u2013D\u0130N M\u00dcNAS\u0130B\u018fTL\u018fR\u0130 M\u00fcst\u0259qilliyin elan olunmas\u0131 \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin milli m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik \u0259sar\u0259tind\u0259n yorulmu\u015f v\u0259 \u00f6z milli d\u00f6vl\u0259tini yaratmaq arzusunda olan xalq\u0131m\u0131z\u0131n ist\u0259yi idi. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259rinin imperiyan\u0131n v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259hsil ocaqlar\u0131na g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verirdi. Bu g\u0259ncl\u0259r t\u0259hsill\u0259rini ba\u015fa vurub v\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra milli demokratik h\u0259r\u0259kat\u0131n yaranmas\u0131nda v\u0259 inki\u015faf\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11197"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11197"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11197\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}