{"id":11082,"date":"2018-11-30T12:48:09","date_gmt":"2018-11-30T09:48:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=11082"},"modified":"2018-11-30T13:19:25","modified_gmt":"2018-11-30T10:19:25","slug":"dilini-bilm%c9%99y%c9%99n-anasini-tanimaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=11082","title":{"rendered":"\u201cD\u0130L\u0130N\u0130 B\u0130LM\u018fY\u018fN    ANASINI TANIMAZ\u201d"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-11084 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1456324480_hqdefault-1-200x300.jpg\" alt=\"\" width=\"153\" height=\"229\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1456324480_hqdefault-1-200x300.jpg 200w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1456324480_hqdefault-1.jpg 500w\" sizes=\"(max-width: 153px) 100vw, 153px\" \/>H\u0259r xalq\u0131n \u00f6z milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri oldu\u011fu kimi m\u0259nim mill\u0259timin d\u0259 v\u0259t\u0259ni, dili, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti var. Respublikam\u0131z\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir.<br \/>\nBiz k\u00f6rp\u0259likd\u0259n qocalanad\u0259k bu dili e\u015fid\u0259-e\u015fid\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q. Dil il\u0259 insanlar bir-biri il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t ba\u011flay\u0131r, q\u0259lbind\u0259ki s\u00f6zl\u0259ri bir-birin\u0259 \u00e7atd\u0131ra bilirl\u0259r.<br \/>\nV\u0259t\u0259n\u0259, xalqa, anaya, dilimiz\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t bu dili oxuyub-yazma\u011f\u0131 bacard\u0131qdan sonra daha da g\u00fccl\u0259nir.<br \/>\nHal-haz\u0131rda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timiz, ordumuz, hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131m\u0131z, pulumuz var. Ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r biziml\u0259 ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri, m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r saxlay\u0131rlar.<br \/>\nD\u00fcnyadak\u0131 50 milyon az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n 10 milyona yax\u0131n\u0131 do\u011fma \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ya\u015fay\u0131r. M\u00fchacir\u0259td\u0259 olan h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rimiz q\u00fcrb\u0259td\u0259 ya\u015fasalar da, dilini v\u0259 ad\u0259tl\u0259rini unutmurlar, xalq\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259 dilimizi layiqinc\u0259 t\u0259msil edirl\u0259r. Erm\u0259ni quldurlar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131m\u0131za a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 oyunlar\u0131, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n 20%-ind\u0259n \u00e7oxunu i\u015f\u011fal etdikl\u0259rini d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131rlar. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z v\u0259t\u0259nin\u0259, h\u0259m\u00e7inin \u00f6z dilin\u0259 sevgisind\u0259n, m\u0259h\u0259bb\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. Mill\u0259timizin q\u0259rib \u00f6lk\u0259d\u0259 olan bir \u00e7ox \u00f6vladlar\u0131 xaricd\u0259 do\u011fulsalar da, do\u011fma dilimizd\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r v\u0259 anadilli elm ocaqlar\u0131nda t\u0259hsil al\u0131rlar.<br \/>\nM\u0259nim xalq\u0131m do\u011fma, \u015firin ana dilini he\u00e7 vaxt unutmur v\u0259 unutmayacaq da!<!--more--><br \/>\nTorpa\u011f\u0131m\u0131z kimi dilimiz d\u0259 zaman-zaman xarici t\u0259zyiql\u0259rl\u0259\u2013sasanil\u0259r, \u0259r\u0259bl\u0259r v\u0259 ruslar\u0131n probleml\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131b, ancaq \u00fcz\u00fca\u011f \u015f\u0259kild\u0259 bunlar\u0131 \u00e7ox vaxt d\u0259f ed\u0259 bilib.<br \/>\nQ\u0259dim zamanlardan dilimiz\u0259 al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r daxil olub ki, onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti hal-haz\u0131rda millil\u0259\u015fib. Bu ifad\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li s\u00f6zl\u0259rdir.<br \/>\nTa ke\u00e7mi\u015fd\u0259n \u0259d\u0259biyyat saraylarla ba\u011fl\u0131 olsa bel\u0259, y\u0259ni farsdilli \u015feirl\u0259r \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil ets\u0259 d\u0259, XI-XIII \u0259srl\u0259rd\u0259 ana dilind\u0259 yazmaq \u0259n\u0259n\u0259si artd\u0131: \u0130zz\u0259ddin H\u0259s\u0259no\u011flu, \u0130mad\u0259ddin N\u0259simi, M\u0259h\u0259mm\u0259d F\u00fczuli kimi s\u0259n\u0259tkarlar\u0131m\u0131z ana dilind\u0259 d\u0259y\u0259rli \u015feirl\u0259r, \u0259s\u0259rl\u0259r \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tiribl\u0259r. Bu klassikl\u0259rin yazd\u0131qlar\u0131 ali v\u0259 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259dris olunur.<br \/>\n1501-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan dili d\u00f6vl\u0259t dili \u00e9lan olundu. Ancaq dilimizin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si, inki\u015faf etm\u0259si XIX \u0259sr\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir.<br \/>\nUlu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev dilimiz\u0259 x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rib, bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcb. 2001-cu il avqust ay\u0131n\u0131n 1-i Ana Dili v\u0259 \u018flifba G\u00fcn\u00fc elan olundu. \u00dcmummilli liderimiz deyib: \u201c\u0130nki\u015faf etmi\u015f z\u0259ngin dil m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 sahib olan xalq \u0259yilm\u0259zdir, \u00f6lm\u0259zdir, b\u00f6y\u00fck g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 malikdir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 xalq\u0131m\u0131za ulu babalardan miras qalan bu \u0259n qiym\u0259tli milli s\u0259rv\u0259ti h\u0259r bir Az\u0259rbaycan \u00f6vlad\u0131 g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qorumal\u0131, daim qay\u011f\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 etm\u0259lidir. Bu, onun m\u00fcq\u0259dd\u0259s v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcudur\u201d.<br \/>\n1995-ci ild\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si (referendum) yolu il\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Konstitusiyam\u0131z\u0131n 21-ci madd\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dilinin Az\u0259rbaycan dili olmas\u0131 \u00f6z \u0259ksini tapd\u0131. Bundan sonra ana dilimizin inki\u015faf\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 i\u015fi daha da g\u00fccl\u0259ndirildi. Bir-birinin ard\u0131nca f\u0259rmanlar imzaland\u0131, qanunlar q\u0259bul edildi.<br \/>\n2001-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d f\u0259rman imzalad\u0131. Ulu \u00f6nd\u0259rin dilimiz\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi qay\u011f\u0131n\u0131 Prezident \u0130lham \u018fliyev u\u011furla davam etdirir. \u00d6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d f\u0259rman imzalanmas\u0131 bir daha s\u00fcbut etdi ki, dilimizi qorumaq h\u0259r birimizin \u00f6hd\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyev deyib: \u201cBu g\u00fcn b\u0259zi hallarda g\u00f6r\u0259nd\u0259 ki, dilimiz\u0259 xaricd\u0259n m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r edilir v\u0259 b\u0259zi hallarda bu m\u00fcda-xil\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycanda d\u0259st\u0259k qazan\u0131r, bu m\u0259ni do\u011frudan da narahat edir. Az\u0259rbaycan dili o q\u0259d\u0259r z\u0259ngindir ki, he\u00e7 bir xarici k\u0259lm\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 yoxdur\u2026 \u0130mkan verilm\u0259m\u0259lidir ki, ana dilimiz\u0259 yad k\u0259lm\u0259l\u0259r daxil olsun\u201d . B\u0259li, h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, dilimizin safl\u0131\u011f\u0131 mill\u0259tin \u00f6z\u00fcn\u00fcn safl\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r qiym\u0259tlidir v\u0259 onu \u0259cn\u0259bi \u00fcns\u00fcrl\u0259rd\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min s\u00f6zl\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan Az\u0259rbaycan s\u00f6zl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259rur\u0259t say\u0131lmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nM\u00fcasir Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi dili s\u0259s qurulu\u015fu, s\u00f6z ehtiyat\u0131 il\u0259 z\u0259ngindir. \u015eair v\u0259 ziyal\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rimizin \u0259ziyy\u0259tinin \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verm\u0259sidir ki, dilimiz bu \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lib. Ana dilimiz milli s\u0259rv\u0259timizdir, onu qorumaq h\u0259r birimizin m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur. Dahil\u0259rimizin dediyi kimi: \u201c\u018fg\u0259r bir mill\u0259tin dili m\u0259hv olubsa, o xalq ya\u015fam\u0131r dem\u0259k\u201d .<br \/>\nEl aras\u0131nda bel\u0259 bir deyim d\u0259 var: \u201cDilini bilm\u0259y\u0259n anas\u0131n\u0131 tan\u0131maz\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>N\u00fcbar MEHD\u0130ZAD\u018f<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r xalq\u0131n \u00f6z milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri oldu\u011fu kimi m\u0259nim mill\u0259timin d\u0259 v\u0259t\u0259ni, dili, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti var. Respublikam\u0131z\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir. Biz k\u00f6rp\u0259likd\u0259n qocalanad\u0259k bu dili e\u015fid\u0259-e\u015fid\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q. Dil il\u0259 insanlar bir-biri il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t ba\u011flay\u0131r, q\u0259lbind\u0259ki s\u00f6zl\u0259ri bir-birin\u0259 \u00e7atd\u0131ra bilirl\u0259r. V\u0259t\u0259n\u0259, xalqa, anaya, dilimiz\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259t bu dili oxuyub-yazma\u011f\u0131 bacard\u0131qdan sonra daha da g\u00fccl\u0259nir. Hal-haz\u0131rda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timiz, ordumuz, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[32],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11082"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11082"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11082\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11082"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11082"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11082"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}