{"id":11056,"date":"2018-11-30T11:32:54","date_gmt":"2018-11-30T08:32:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=11056"},"modified":"2018-11-30T11:42:08","modified_gmt":"2018-11-30T08:42:08","slug":"erm%c9%99nistan-az%c9%99rbaycan-dagliq-qarabag-munaqis%c9%99si-haqqinda-h%c9%99qiq%c9%99tl%c9%99rin-dunya-ictimaiyy%c9%99tin%c9%99-catdirilmasi-az%c9%99rbaycanin-%c9%99dal%c9%99tli-movqeyin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=11056","title":{"rendered":"Erm\u0259nistan\u2013Az\u0259rbaycan, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si haqq\u0131nda h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin d\u00fcnya  ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqeyinin m\u00fcdafi\u0259 edilm\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u018fHL\u00dcK\u018fL\u0130 Z\u0130YAR\u018fT<\/strong><\/p>\n<p><strong><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-11057 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1491817651464614815_1000x669-300x160.jpg\" alt=\"\" width=\"221\" height=\"118\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1491817651464614815_1000x669-300x160.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1491817651464614815_1000x669-768x409.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1491817651464614815_1000x669.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 221px) 100vw, 221px\" \/>YURD H\u018fSR\u018fT\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259ni quldurlar\u0131 izimiz\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Onlar\u0131 azd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn gah qayalar\u0131n arxas\u0131nda, gah kol-kosun i\u00e7ind\u0259, gah da me\u015f\u0259d\u0259 gizl\u0259nir, \u0259ks\u0259r\u0259n alatoranl\u0131qda v\u0259 qaranl\u0131qda da\u011f c\u0131\u011f\u0131rlar\u0131, \u00e7ay yataqlar\u0131, d\u0259r\u0259l\u0259rl\u0259 ir\u0259lil\u0259yir, he\u00e7 n\u0259 hiss etdirm\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131q. \u018fl\u0259 ke\u00e7s\u0259k, ba\u015f\u0131m\u0131za hans\u0131 m\u00fcsib\u0259tl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259yini, hans\u0131 \u0259zablara d\u00fc\u00e7ar olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilirdik. \u00c7\u00fcnki bu murdar xisl\u0259tli mill\u0259tin v\u0259h\u015filiyin\u0259 zaman-zaman b\u0259l\u0259d olmu\u015fuq. T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n erm\u0259nid\u0259n b\u00f6y\u00fck d\u00fc\u015fm\u0259ni yoxdur. Bu kin, bu k\u00fcdur\u0259t onlarda hardand\u0131r, nec\u0259 yaran\u0131b?! D\u00fcnyaya el\u0259 bil t\u00fcrk\u00fcn qan\u0131n\u0131 i\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259libl\u0259r. N\u0259 z\u0259lil\u0259r bel\u0259 ola bil\u0259r, n\u0259 v\u0259h\u015fi heyvanlar, n\u0259 d\u0259 vampirl\u0259r.<br \/>\n&#8230;Kol-kosa ili\u015fdiyimizd\u0259n \u0259ynimizd\u0259ki paltarlar c\u0131r\u0131q-c\u0131r\u0131q olmu\u015fdu. Ayaqqab\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 da\u015f par\u00e7alar\u0131 tik\u0259-tik\u0259 etmi\u015fdi. Yal\u0131n ayaqlar\u0131m\u0131z qan\u00e7\u0131r olmu\u015fdu, yaralardan qan ax\u0131rd\u0131. N\u0259f\u0259simiz k\u0259silmi\u015fdi, yerim\u0259y\u0259 taq\u0259timiz qalmam\u0131\u015fd\u0131. Bir yandan da acl\u0131q biz\u0259 \u0259zab verirdi.<br \/>\nAmma neyl\u0259y\u0259 bil\u0259rdik?!. Bu y\u0131rt\u0131c\u0131, q\u0259ddar erm\u0259nil\u0259rin \u0259ll\u0259rin\u0259 ke\u00e7s\u0259ydik, c\u0259h\u0259nn\u0259m \u0259zab\u0131n\u0131 ya\u015fadard\u0131lar biz\u0259, qol-bud ed\u0259rdil\u0259r, diri-diri g\u00f6zl\u0259rimizi \u00e7\u0131xarard\u0131lar, \u0259zalar\u0131m\u0131z\u0131 do\u011frayard\u0131lar, s\u00fcm\u00fckl\u0259rimizi quru budaq kimi \u015faqq\u0131lt\u0131yla s\u0131nd\u0131rard\u0131lar. Bel\u0259 a\u011f\u0131r i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259ri is\u0259 kim ya\u015famaq ist\u0259rdi ki?! Bu z\u00fcl\u00fcml\u0259rin yan\u0131nda \u00f6l\u00fcm bir ki\u015fi i\u015fidir!<!--more--><br \/>\nM\u0259n v\u0259 \u0259mim Yahya do\u011fma yerl\u0259rin h\u0259sr\u0259tin\u0259 d\u00f6zm\u0259yib, \u00f6l\u00fcm\u00fc g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131na alaraq, h\u0259r c\u0131\u011f\u0131r\u0131na, h\u0259r da\u015f\u0131na b\u0259l\u0259d oldu\u011fumuz D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z mahal\u0131n\u0131n S\u00f6yl\u0259n (\u018fzizb\u0259yov, sonralar Vayk) rayonunun Ar\u0131nc, \u00c7ayk\u0259nd, Terp, K\u00f6\u00e7b\u0259k, Leyliqa\u00e7an k\u0259ndl\u0259rinin indiki hal\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259 yollanm\u0131\u015fd\u0131q. (Dilq\u0259m \u018fsg\u0259rov, \u015eahbaz Quliyev v\u0259 H\u0259s\u0259n H\u0259s\u0259novun K\u0259lb\u0259c\u0259r\u0259 \u0259zizl\u0259rinin q\u0259birl\u0259rini ziyar\u0259t\u0259 getdikl\u0259ri kimi. Erm\u0259ni c\u0259lladlar\u0131 onlar\u0131 \u0259sir g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f, H\u0259s\u0259n H\u0259s\u0259novu \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f, Dilq\u0259m \u018fsg\u0259rovla \u015eahbaz Quliyev\u0259 ill\u0259rdir ki, h\u0259bsxanada z\u00fcl\u00fcm verirl\u0259r. Dem\u0259y\u0259s\u0259n erm\u0259nil\u0259rin n\u0259z\u0259rind\u0259 d\u0259d\u0259-baba yurdu ziyar\u0259t etm\u0259k cinay\u0259t imi\u015f). Bizim gedi\u015fimizd\u0259n he\u00e7 kimin x\u0259b\u0259ri yox idi. Fikrimiz o idi ki, yerl\u0259rd\u0259 bizsiz dar\u0131xan, yolumuzu g\u00f6yn\u0259y\u0259-g\u00f6yn\u0259y\u0259 g\u00f6zl\u0259y\u0259n ev-e\u015fiyimiz\u0259, yurd-yuvam\u0131za, q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131m\u0131za ba\u015f \u00e7\u0259k\u0259k. Bilirdik ki, bu, \u00e7ox qorxuludur\u2013\u0259sir d\u0259 d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259rik, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259 d\u0259 bil\u0259rik. Lakin yurd h\u0259sr\u0259ti, torpaq intizar\u0131 bu qorxular\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259mi\u015fdi. \u201cAllaha p\u0259nah!\u201d\u2013deyib, yola \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131q.<br \/>\nD\u00fc\u015fm\u0259nimizin h\u0259ddind\u0259n \u00e7ox xain, m\u0259kirli, iliyin\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259ddar v\u0259 kinli oldu\u011fundan, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tirdikl\u0259ri m\u00fcsib\u0259tl\u0259rd\u0259n v\u0259 f\u0259lak\u0259tl\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rimiz vard\u0131. Bilirdik ki, zaman-zaman Az\u0259rbaycan\u0131n torpaqlar\u0131n\u0131 y\u00fcz fitn\u0259-f\u0259sadla, soyq\u0131r\u0131mlarla, q\u0131r\u011f\u0131n v\u0259 talanlarla \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n, sonra s\u00fcni yolla erm\u0259nil\u0259\u015fdir\u0259n v\u0259 n\u0259hay\u0259td\u0259 bizim d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131m\u0131z hesab\u0131na \u00f6zl\u0259rin\u0259 \u201cHayastan\u201d adl\u0131 bir qondarma m\u0259ml\u0259k\u0259t yaradan bu mill\u0259t hans\u0131 \u201cyuvan\u0131n qu\u015fudur\u201d.<\/p>\n<p><strong>TAR\u0130X\u0130 GER\u00c7\u018fKL\u0130KL\u018fR <\/strong><br \/>\nTarixd\u0259 ilk erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259ti 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 ke\u00e7mi\u015f \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 1923-c\u00fc il iyulun 7-d\u0259 is\u0259 vaxtil\u0259 \u0130randan v\u0259 Osmanl\u0131 imperiyas\u0131 \u0259razisind\u0259n Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n erm\u0259nil\u0259r\u0259 s\u00fcni sur\u0259td\u0259 muxtariyy\u0259t h\u00fcququ verilm\u0259kl\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Sovet hakimiyy\u0259tinin ilk ill\u0259rind\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si Erm\u0259nistana verilm\u0259kl\u0259 Nax\u00e7\u0131van torpa\u011f\u0131 Az\u0259rbaycandan, T\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131ndan ayr\u0131 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. \u0130ki y\u00fcz ild\u0259 onlar\u0131n Az\u0259rbaycanda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u00f6kd\u00fckl\u0259ri m\u00fcs\u0259lman qan\u0131ndan Araz boyda bir \u00e7ay yaranard\u0131. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda, h\u0259m\u00e7inin D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zd\u0259, Vedibasarda, Z\u0259ng\u0259zurda, Bak\u0131da, Qubada, \u015eamax\u0131da, G\u00f6y\u00e7ayda k\u0259sdikl\u0259ri m\u00fcs\u0259lman ba\u015flar\u0131ndan ikinci G\u00f6y\u0259z\u0259n da\u011f\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259rdi. \u0130lahi, s\u0259n n\u0259 fikirl\u0259\u015fib, erm\u0259nil\u0259ri d\u0259 insan cildind\u0259 yaratm\u0131san?! Onlar n\u0259inki m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin, h\u0259m d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar ya\u015fayan ulu v\u0259 q\u0259dim-qayim m\u0259kanlar\u0131n adlar\u0131n\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r.<br \/>\nHaykakan Sovetakan Sosialistakan Hanrapetutyan Ali Sovetinin 3 yanvar 1935-ci il tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndin ad\u0131 tarixd\u0259n silinmi\u015f, erm\u0259nil\u0259\u015fdirilmi\u015fdir!<br \/>\n\u018fsrin birinci yar\u0131s\u0131nda Hayastan\u0131n indiki \u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 vaxtil\u0259 \u0259dal\u0259tsiz despot prinsipi il\u0259 sal\u0131nan Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rinin adlar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si he\u00e7 d\u0259 el\u0259 bel\u0259c\u0259 quru ad namin\u0259 deyildi. 1947-51-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z do\u011fma yurd-yuvalar\u0131ndan zorak\u0131 deportasiyas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bini p\u0259rd\u0259l\u0259y\u0259n vasit\u0259 idi.<br \/>\n\u0130r\u0259vanda \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, Sov. \u0130KP MK-n\u0131n Ba\u015f katibi M.S.Qorba\u00e7ovun xat\u0131rlatd\u0131\u011f\u0131 kimi, 43 % az\u0259rbaycanl\u0131 vard\u0131sa, in-di bir n\u0259f\u0259r d\u0259 qalmay\u0131b.<br \/>\n1950-ci ild\u0259 m\u00fcxt\u0259lif tarixli f\u0259rmanlarla daha 13 rayonda 22 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndinin ad\u0131 erm\u0259nil\u0259\u015fdirildi.<br \/>\nSonralar is\u0259, y\u0259ni 1957-ci ild\u0259 m\u00fcxt\u0259lif tarixi f\u0259rmanlarla 5; 25 may 1967-ci il tarixli f\u0259rmanla 10; 21 oktyabr 1967-ci il tarixli f\u0259rmanla 6 k\u0259ndin ad\u0131 d\u0259yi\u015fdirildi.<br \/>\n1968-70-ci ill\u0259rd\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq daha 20 k\u0259ndin ad\u0131 erm\u0259nil\u0259\u015fdirildi.<br \/>\n1988-1989-cu ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n 22 rayonundan (170 s\u0131rf az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259 94 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n) 250 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiya edildi.<br \/>\nAz\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus 223 q\u0259biristanl\u0131q, 49 m\u0259scid, 68 tarixi-memarl\u0131q abid\u0259si t\u0259dric\u0259n erm\u0259ni vandallar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259ssiz-s\u0259mirsiz da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b.<br \/>\nErm\u0259nistan\u0131n birinci prezidenti Levon Ter Petrosyan\u0131n 9 aprel 1991-ci il tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 son 91 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndinin d\u0259 ad\u0131 d\u0259yi\u015fdirildi. Bununla da az\u0259rbaycanca olan m\u0259kan adlar\u0131n\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131.<br \/>\nBunlar n\u0259tic\u0259d\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131.<br \/>\n1991-1994-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 onun \u0259traf\u0131ndak\u0131 7 rayonun (La\u00e7\u0131n, K\u0259lb\u0259c\u0259r, A\u011fdam, F\u00fczuli, Qubadl\u0131, Z\u0259ngilan v\u0259 C\u0259bray\u0131l) \u0259razil\u0259ri i\u015f\u011fal edilmi\u015fdir. 20 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259lak olmu\u015f, 4866 n\u0259f\u0259r itkin v\u0259 \u0259sir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259xmin\u0259n 100 min n\u0259f\u0259r yaralanm\u0131\u015f, 50 min n\u0259f\u0259r m\u00fcxt\u0259lif d\u0259r\u0259c\u0259li x\u0259sar\u0259t alaraq \u0259lil olmu\u015fdur. H\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz \u00f6lk\u0259mizin 17 min kv. km. \u0259n m\u0259hsuldar torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na, 900 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin, 130939 evin, 2389 s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 obyektinin, 1025 t\u0259hsil v\u0259 798 s\u0259hiyy\u0259 oca\u011f\u0131n\u0131n, 1510 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin, 5198 km avtomobil yollar\u0131n\u0131n, 348 k\u00f6rp\u00fcn\u00fcn, 7568 km su v\u0259 76940 km elektrik x\u0259tl\u0259rinin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<br \/>\nNadir tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259tli 40 min muzey s\u0259rv\u0259ti v\u0259 eksponat\u0131 talan olunmu\u015fdur. \u0130\u015f-\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 qalan 152 ibad\u0259t ye-ri, m\u0259b\u0259d, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 62 m\u0259scid erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u00fcn qurban\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>D\u018fD\u018f-BABA M\u018fSK\u018fNL\u018fRL\u018f G\u00d6R\u00dc\u015e<\/strong><br \/>\nBiz \u0259vv\u0259lc\u0259 Ar\u0131nc k\u0259ndinin xarabal\u0131qlar\u0131 aras\u0131 il\u0259 gizl\u0259n\u0259-gizl\u0259n\u0259 Ar\u0131nc \u00e7ay\u0131na t\u0259r\u0259f endik. Bu k\u0259nd vaxt\u0131il\u0259 abad v\u0259 s\u0259fal\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndl\u0259rind\u0259n biri olub. G\u00f6z\u0259l t\u0259bi\u0259ti, \u015f\u0259fal\u0131 bulaqlar\u0131 v\u0259 saf havas\u0131 vard\u0131 bu k\u0259ndin. Ar\u0131nc k\u0259ndi m\u0259nim d\u0259d\u0259-baba yurdum idi. Erm\u0259nil\u0259r burada da d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 talanlar t\u00f6r\u0259tmi\u015f, yerli dinc az\u0259rbaycanl\u0131lara divan tutmu\u015flar.<br \/>\n1918-ci ilin yaz\u0131nda Ar\u0131ncda k\u0259nd \u0259halisinin bir hiss\u0259si \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n me\u015f\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f, k\u0259ndd\u0259 qalanlar is\u0259 son n\u0259f\u0259rin\u0259d\u0259k erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fl\u0259r. K\u0259ndd\u0259n \u00e7\u0131xan \u0259hali t\u0259r\u0259k\u0259m\u0259 obalar\u0131na, Cul v\u0259 \u00c7ayk\u0259nd k\u0259ndl\u0259rin\u0259 qa\u00e7m\u0131\u015flar. Buradak\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n sonradan z\u0259rb-m\u0259s\u0259ll\u0259rd\u0259 v\u0259 bayat\u0131larda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r: \u201cEl\u0259 bil Ar\u0131nc q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb\u201d, \u201cAr\u0131nc batan kimi bat\u0131b\u201d.<br \/>\n<strong>\u018fzizim Ar\u0131nc da\u011f\u0131,<\/strong><br \/>\n<strong>\u015eam da\u011f\u0131, ard\u0131c da\u011f\u0131.<\/strong><br \/>\n<strong>Min il, milyon il ke\u00e7s\u0259,<\/strong><br \/>\n<strong>K\u00f6hn\u0259lm\u0259z Ar\u0131nc da\u011f\u0131.<\/strong><br \/>\nErm\u0259nil\u0259r Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcs\u0259lmanlar ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 ox\u015far q\u0131r\u011f\u0131nlar v\u0259 talanlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. Ar\u0131ncdan yuxar\u0131da Bulaqlar v\u0259 Kotanl\u0131 k\u0259ndl\u0259ri yerl\u0259\u015firdi. Bir az a\u015fa\u011f\u0131da is\u0259 Arpa \u00e7ay\u0131n\u0131n q\u0131j\u0131lt\u0131yla axan sular\u0131 d\u0259r\u0259y\u0259 s\u0259s sal\u0131rd\u0131. Bu \u00e7ay\u0131n boyunca Qayal\u0131, Pa\u015fal\u0131, \u00c7ayk\u0259nd, M\u0259m\u0259rza, \u0130stisu ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri yerl\u0259\u015firdi ki, onlarda da az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259hali ya\u015fay\u0131rd\u0131. Terp \u00e7ay\u0131, Cul \u00e7ay\u0131, Ar\u0131nc \u00e7ay\u0131, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, onlarla da\u011f \u00e7ay\u0131 ax\u0131b Arpa \u00e7ay\u0131na qovu\u015furdu. Arpa \u00e7ay\u0131 is\u0259 d\u0259lisov k\u00f6hl\u0259n kimi d\u0259r\u0259l\u0259rd\u0259n-t\u0259p\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7ib, Arazd\u0259y\u0259nd\u0259 Araz \u00e7ay\u0131na qovu\u015furdu. Zeyt\u0259, Axta, Gomur, Gabud k\u0259ndl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri bu \u00e7ay\u0131n \u0259traf\u0131na s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015fdil\u0259r. Son zamanlar iki inzibati rayondan ibar\u0259t olan D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259zin dig\u0259r bir rayonu Ke\u015fi\u015fk\u0259nd (Ye\u011feqnadzor) idi. Orada da m\u0259nb\u0259yi da\u011flardan ba\u015flanan \u00e7aylar vard\u0131 v\u0259 bu \u00e7aylar\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 da\u011f \u0259t\u0259kl\u0259rind\u0259 \u018fl\u0259y\u0259z, Qovu\u015fuq, Qabaxl\u0131, G\u00fcl\u00fcd\u00fcz, Ay\u0131 s\u0259si, Qalaser, Sall\u0131, A\u011fk\u0259nd v\u0259 s. kimi az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndl\u0259ri yerl\u0259\u015firdi. \u0130nsanlar\u0131 halal, havas\u0131, suyu, \u00e7\u00f6r\u0259yi m\u00fcq\u0259dd\u0259s idi o yerl\u0259rin. Bura Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n dilb\u0259r mahallar\u0131ndan biri idi.<br \/>\n&#8230;Biz \u0259vv\u0259lc\u0259 Ar\u0131nc \u00e7ay\u0131 boyunca ir\u0259lil\u0259dik. Bu \u00e7ay Bulaqlar k\u0259ndind\u0259ki bulaqlar\u0131n c\u0259mind\u0259n yaranm\u0131\u015fd\u0131. Ata-babalar\u0131m\u0131zdan e\u015fitmi\u015fdik ki, bula\u011f\u0131n g\u00f6z\u00fcnd\u0259 bal\u0131q ya\u015faya bilmir, lakin h\u0259min bulaqda \u201cQ\u0131z\u0131lala\u201d (farel) bal\u0131qlar g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r v\u0259 Ar\u0131nc \u00e7ay\u0131 da bu q\u0131rm\u0131z\u0131 xall\u0131, g\u0259lin kimi b\u0259z\u0259kli, g\u00f6z\u0259l, nadir bal\u0131qlar\u0131n m\u0259sk\u0259ni idi.<br \/>\nQorxa-qorxa \u00e7aydan adlad\u0131q v\u0259 c\u0131r \u0259rik me\u015f\u0259sinin i\u00e7i il\u0259 Bulaqlara, Her-her\u0259, oradan da Kotanl\u0131 k\u0259ndin\u0259 t\u0259r\u0259f \u00fcz tutduq. He\u00e7 bir k\u0259ndd\u0259 m\u00fcs\u0259lman\u00e7\u0131l\u0131qdan \u0259s\u0259r-\u0259lam\u0259t qalmam\u0131\u015f, q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131n ham\u0131-s\u0131n\u0131 darmada\u011f\u0131n etmi\u015f, itirib-bat\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar. (Nam\u0259rdl\u0259r m\u00fcs\u0259lman q\u0259birl\u0259rini d\u0259 soyq\u0131r\u0131ma u\u011fratm\u0131\u015flar). Bu \u0259razil\u0259rin ham\u0131s\u0131nda, salamat qalan h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 evind\u0259 erm\u0259nil\u0259r m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015fd\u0131. \u00dcr\u0259yimiz qan a\u011flay\u0131rd\u0131.<br \/>\nAx\u015famt\u0259r\u0259fi d\u0259r\u0259l\u0259rl\u0259, t\u0259p\u0259l\u0259rl\u0259 sin\u0259-sin\u0259 unudulmu\u015f v\u0259 kims\u0259siz \u201cA\u011flu\u011fun d\u00f6ng\u0259l\u0259ri\u201d il\u0259 \u00c7ayk\u0259nd\u0259 endik. Bu k\u0259nd \u00fc\u00e7 \u00e7ay\u0131n\u2013Terp, Cul v\u0259 Arpa \u00e7aylar\u0131n\u0131n qovu\u015fu\u011funda yerl\u0259\u015firdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ad\u0131n\u0131 \u00c7ayk\u0259nd qoymu\u015fdular. Buran\u0131 da xara-bazara d\u00f6nd\u0259rmi\u015fdil\u0259r. Sonra Terp \u00e7ay\u0131n\u0131n q\u0131ra\u011f\u0131 il\u0259 ehtiyatla ir\u0259lil\u0259yib, \u201cSar\u0131 yar\u011fan\u201da \u00e7atd\u0131q. \u00c7ay\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0131rran\u0131n s\u0259si h\u0259zin layla kimi g\u0259ldi qulaqlar\u0131m\u0131za. N\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 do\u011fma v\u0259 \u015firin bir s\u0259s idi!!! Bu yol Terp\u0259, Leyliqa\u00e7ana v\u0259 K\u00f6\u00e7b\u0259y\u0259 sar\u0131 gedirdi.<br \/>\nErm\u0259ni quldurlar\u0131n n\u0259f\u0259sini h\u0259r an k\u00fcr\u0259yimizd\u0259 hiss edirdik, sanki qarabaqara izl\u0259yirdil\u0259r bizi. K\u00f6yn\u0259kl\u0259rimizi c\u0131r\u0131b, ayaq-lar\u0131m\u0131za ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131q. C\u0131r meyv\u0259l\u0259rl\u0259\u2013halu\u015f, givi\u015f, alma, armud, zirinc, \u0259rik, h\u0259m\u0259rsin, m\u0259rm\u0259rik g\u00f6r\u0259nd\u0259 sevinir, onlarla bir t\u0259h\u0259r ke\u00e7inirdik. D\u00fczd\u00fcr, m\u0259nim \u0259limd\u0259 qo\u015fal\u00fcl\u0259, \u0259mimd\u0259 is\u0259 t\u0259kl\u00fcl\u0259 ov t\u00fcf\u0259ngl\u0259ri vard\u0131. Lakin ov ed\u0259 bilm\u0259zdik, quldurlar o d\u0259qiq\u0259 bizi yaxalayard\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>SALAM, DO\u011eMA K\u018fND\u0130M\u0130Z!<\/strong><br \/>\nUzaqdan it s\u0259si g\u0259lirdi. Sanki A\u011famirz\u0259 ki\u015finin itinin s\u0259siydi. El\u0259 bil h\u0259nirimizi duymu\u015fdu. Ne\u00e7\u0259 il qabaq \u201cT\u00fcrk k\u00fc\u00e7\u00fcy\u00fcd\u00fcr\u201d dey\u0259, erm\u0259nil\u0259r onun dilini k\u0259smi\u015fdil\u0259r. A\u011fz\u0131ndan su ax\u0131rd\u0131.<br \/>\nBiz sonralar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6z do\u011fma k\u0259ndimiz bildiyimiz\u2013Terp\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131rd\u0131q. Erm\u0259nil\u0259r buran\u0131n ad\u0131n\u0131 Saravan el\u0259mi\u015fdil\u0259r. (Erm\u0259nic\u0259 \u201cSar\u201d\u2013da\u011f, \u201cavan\u201d\u2013q\u0259s\u0259b\u0259 dem\u0259kdir, y\u0259ni \u201cDa\u011f q\u0259s\u0259b\u0259si\u201d). \u201cKe\u00e7i qayas\u0131\u201dn\u0131n a\u015fa\u011f\u0131s\u0131ndan ke\u00e7ib, \u201cTop g\u00fcney\u201dl\u0259 \u201cG\u00fcm\u00fc\u015fxana d\u0259r\u0259si\u201dn\u0259 \u00e7atd\u0131q. (Vaxt\u0131 il\u0259 burada G\u00fcm\u00fc\u015fxana k\u0259ndi vard\u0131).<br \/>\n\u00dcr\u0259yim qu\u015f \u00fcr\u0259yin\u0259 d\u00f6nm\u00fc\u015fd\u00fc. M\u0259ni k\u00f6vr\u0259k hissl\u0259r b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fd\u00fc. (Tanr\u0131m, bu nec\u0259 duy\u011fu idi?! El\u0259 bil indic\u0259 b\u00fct\u00fcn k\u0259nd camaat\u0131 ax\u0131\u015f\u0131b g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kdi!&#8230;). Q\u0259biristanl\u0131\u011fa \u00e7atd\u0131q. Burda q\u0259bir n\u0259 g\u0259zirdi?! Bizim k\u0259ndin i\u00e7ind\u0259n ke\u00e7\u0259n \u201c\u0130r\u0259van\u2013Gorus\u201d magistral asfalt yol \u0259vv\u0259ll\u0259r bu q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi yamac\u0131n a\u015fa\u011f\u0131s\u0131ndan ke\u00e7irdi. Sonralar yolu q\u0259sd\u0259n yamac\u0131n yuxar\u0131 hiss\u0259sind\u0259n salm\u0131\u015f v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0259birl\u0259rini torpa\u011f\u0131n alt\u0131na bat\u0131rm\u0131\u015flar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259nim atam\u0131n, qarda\u015f\u0131m\u0131n, \u0259mimin v\u0259 dig\u0259r \u0259zizl\u0259rimin q\u0259birl\u0259rini.<br \/>\nK\u0259ndd\u0259 t\u0259k\u0259mseyr\u0259k i\u015f\u0131q yan\u0131rd\u0131. 30 il idi ki, did\u0259rgin d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcm\u00fcz k\u0259nd erm\u0259nil\u0259rin tapda\u011f\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdi.<\/p>\n<p><strong>ERM\u018fN\u0130 V\u018fH\u015e\u0130L\u0130Y\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Evimizi yax\u0131ndan g\u00f6rm\u0259k ist\u0259yin\u0259 \u0259mim mane ola bilm\u0259di. Qaranl\u0131q idi. G\u00f6z-g\u00f6z\u00fc g\u00f6rm\u00fcrd\u00fc. Lap evimiz\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131m. P\u0259n-c\u0259r\u0259l\u0259rd\u0259n i\u015f\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. N\u0259f\u0259simi d\u0259 \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 qorxurdum ki, kims\u0259 e\u015fid\u0259r. \u0130\u00e7\u0259rid\u0259n erm\u0259nic\u0259 dan\u0131\u015f\u0131q s\u0259sl\u0259ri g\u0259lirdi. Dey\u0259s\u0259n, arvadl\u0131-ki\u015fili ham\u0131 s\u0259rxo\u015f idi. Qon\u015fumuz Mehbal\u0131 ki\u015finin evind\u0259n d\u0259 s\u0259s g\u0259lirdi. Yad\u0131ma onun \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131 Dursun xala, u\u015faqlar\u0131 \u0130sr\u0259fil, Manvel v\u0259 G\u00fclal\u0131 d\u00fc\u015fd\u00fc. Birevli kimi idik.<br \/>\nQ\u0259fild\u0259n \u00fcz\u00fcm\u0259 i\u015f\u0131q sal\u0131nd\u0131. Bir yek\u0259p\u0259r erm\u0259ni idi:<br \/>\n\u2013Ara, in\u00e7es anum?<br \/>\nYerimd\u0259 dondum. \u00d6z\u00fcm\u00fc itirdim. \u0130st\u0259dim qa\u00e7am, bacarmad\u0131m. Erm\u0259ni iri, kobud \u0259ll\u0259riyl\u0259 qollar\u0131mdan yap\u0131\u015fd\u0131. \u00c7iynimd\u0259ki t\u00fcf\u0259ngi g\u00f6rd\u00fc. (Dey\u0259s\u0259n, \u0259mimi d\u0259 \u00f6z evl\u0259rinin yan\u0131nda yaxalam\u0131\u015fd\u0131lar). Erm\u0259ni \u00fcz\u00fcm\u0259 daha yax\u0131ndan i\u015f\u0131q sald\u0131 v\u0259 q\u0131\u015fq\u0131rma\u011fa ba\u015flad\u0131:<br \/>\n\u2013Ara, turk, turk, turk!!!<br \/>\nS\u0259s\u0259-k\u00fcy\u0259 adamlar \u00e7\u00f6l\u0259 ax\u0131\u015fd\u0131. Qollar\u0131m\u0131 arxamda burub, ba\u015f\u0131ma-g\u00f6z\u00fcm\u0259 d\u00f6y\u0259-d\u00f6y\u0259 m\u0259ni s\u00fcr\u00fcy\u00fcb k\u0259ndin ortas\u0131na apard\u0131lar. Art\u0131q ay buludlar\u0131n arxas\u0131ndan \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131, \u0259trafa ayd\u0131nl\u0131q s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015fdi. G\u00f6zl\u0259rim da\u011f\u0131n zirv\u0259sind\u0259 u\u00e7uq divarlar\u0131n\u0131n qaralt\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u0259n \u201cTerpin oca\u011f\u0131\u201dna sata\u015fd\u0131. D\u0259rind\u0259n bir ah \u00e7\u0259kdim. Bir anda g\u00f6zl\u0259rimin \u00f6n\u00fcnd\u0259n Mal\u0131b\u0259ylid\u0259, Xocal\u0131da, \u015eu\u015fada&#8230; \u0259sir d\u00fc\u015f\u0259n, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n, v\u0259h\u015filikl\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n h\u0259mk\u0259ndlil\u0259rim ke\u00e7di.<br \/>\nOnlar\u0131n \u00e7oxu m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u00fck vaxt\u0131 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fa p\u0259nah g\u0259tirmi\u015fdil\u0259r.<br \/>\nH\u0259mk\u0259ndlil\u0259rim \u018fli Orucovun, Vaqif B\u0259hm\u0259novun, B\u0259yl\u0259r S\u0259m\u0259dovun, Samran K\u0259rimovun, R\u0259him Tal\u0131bovun, \u018fli N\u0259-c\u0259fovun v\u0259 onlarla dig\u0259rl\u0259rinin \u00f6zl\u0259rinin v\u0259 ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin Xocal\u0131da erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u015flar\u0131na g\u0259tiril\u0259n i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259ri, d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259ri n\u0259 yer g\u00f6t\u00fcr\u0259r, n\u0259 d\u0259 g\u00f6y. El\u0259 birba\u015fa g\u00fcl\u0259ll\u0259yib \u00f6ld\u00fcrs\u0259l\u0259r, n\u0259 vard\u0131 ki?! Erm\u0259nil\u0259rin binamus, biqeyr\u0259t, \u015f\u0259r\u0259fsiz, q\u0259ddar, r\u0259himsiz, iyr\u0259nc, qanl\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259ri tarixin yadda\u015f\u0131na \u00fczqaral\u0131\u011f\u0131 kimi yaz\u0131lan v\u0259 he\u00e7 vaxt silinm\u0259y\u0259n s\u0131z\u0131lt\u0131lard\u0131r. Bunlar\u0131 e\u015fid\u0259nd\u0259 adam\u0131n aya\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131ndan yer qa\u00e7\u0131r.<br \/>\nHe\u00e7 bir q\u0259l\u0259m bu d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259ri oldu\u011fu kimi yazmaq iqtidar\u0131nda ola bilm\u0259z!<br \/>\nQon\u015fu K\u00f6\u00e7b\u0259k k\u0259ndind\u0259n olan v\u0259 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m ail\u0259l\u0259rin d\u0259 ba\u015f\u0131na ox\u015far r\u0259zal\u0259tl\u0259r v\u0259 z\u00fcl\u00fcm-zill\u0259t g\u0259tirmi\u015fl\u0259r. Bu q\u0259d\u0259r al-\u00e7aql\u0131q v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fsizlik olarm\u0131 ki, erm\u0259nil\u0259r etmi\u015fl\u0259r v\u0259 edirl\u0259r?!<br \/>\n&#8230;M\u0259ni v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 el\u0259 d\u00f6y\u00fcrd\u00fcl\u0259r ki!&#8230; \u00c7ox pis s\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r s\u00f6y\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Dey\u0259s\u0259n, qollar\u0131m\u0131n v\u0259 ayaqlar\u0131m\u0131n s\u00fcm\u00fckl\u0259rini s\u0131nd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar, ba\u015f\u0131m-g\u00f6z\u00fcm qan i\u00e7ind\u0259 idi. Sonra o yad\u0131mdad\u0131r ki, m\u0259ni erm\u0259ni \u0259sg\u0259rl\u0259rin\u0259 t\u0259hvil verdil\u0259r. Avtomat\u0131n qunda\u011f\u0131 il\u0259 ba\u015f\u0131mdan vurulan g\u00fccl\u00fc z\u0259rb\u0259 m\u0259ni \u00e7ul kimi yer\u0259 s\u0259rdi, hu\u015fumu itirdim&#8230;<br \/>\n&#8230;Yuxudan ay\u0131landa qan-t\u0259rin i\u00e7ind\u0259 idim. Dem\u0259y\u0259s\u0259n, bunlar h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin bir r\u00f6yas\u0131 imi\u015f.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Tofiq YUS\u0130F,<\/em><\/strong><br \/>\n<strong><em>(Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda K\u00fctl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259rinin \u0130nki\u015faf\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondunun ke\u00e7irdiyi m\u00fcsabiq\u0259y\u0259 t\u0259qdim etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn)<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u018fHL\u00dcK\u018fL\u0130 Z\u0130YAR\u018fT YURD H\u018fSR\u018fT\u0130 Erm\u0259ni quldurlar\u0131 izimiz\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Onlar\u0131 azd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn gah qayalar\u0131n arxas\u0131nda, gah kol-kosun i\u00e7ind\u0259, gah da me\u015f\u0259d\u0259 gizl\u0259nir, \u0259ks\u0259r\u0259n alatoranl\u0131qda v\u0259 qaranl\u0131qda da\u011f c\u0131\u011f\u0131rlar\u0131, \u00e7ay yataqlar\u0131, d\u0259r\u0259l\u0259rl\u0259 ir\u0259lil\u0259yir, he\u00e7 n\u0259 hiss etdirm\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131q. \u018fl\u0259 ke\u00e7s\u0259k, ba\u015f\u0131m\u0131za hans\u0131 m\u00fcsib\u0259tl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259yini, hans\u0131 \u0259zablara d\u00fc\u00e7ar olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilirdik. \u00c7\u00fcnki bu murdar xisl\u0259tli mill\u0259tin v\u0259h\u015filiyin\u0259 zaman-zaman b\u0259l\u0259d [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11056"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11056"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11056\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11056"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11056"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11056"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}