{"id":10954,"date":"2018-11-08T13:04:25","date_gmt":"2018-11-08T10:04:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=10954"},"modified":"2018-11-08T13:04:25","modified_gmt":"2018-11-08T10:04:25","slug":"az%c9%99rbaycan-xalq-cumhuriyy%c9%99ti-ili-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=10954","title":{"rendered":"\u201cAZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 \u0130L\u0130\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>AXC-nin VAR\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ar Rusiyas\u0131na qar\u015f\u0131 milli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t v\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk parlament respublikas\u0131n\u0131n paytaxt\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 G\u0259nc\u0259, sonra Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yaranmas\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 C\u0259nubi Qafqazda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ellikl\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259r t\u0259qrib\u0259n 150 min kv.km-\u0259 b\u0259rab\u0259r idi. 1918-ci ild\u0259 C\u0259nubi Qafqazda m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259r meydana g\u0259ldikd\u0259, \u0259z\u0259li Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan Respublikas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259ti, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri v\u0259 ke\u00e7mi\u015f \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n paytaxt\u0131 olan \u0130r\u0259van\u0131 da erm\u0259nil\u0259r\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259y\u0259 v\u0259 onu yeni yarad\u0131lan Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n \u201csiyasi m\u0259rk\u0259zi\u201d kimi tan\u0131ma\u011fa m\u0259cbur oldu. Bel\u0259likl\u0259, C\u0259nubi Qafqaz res-publikalar\u0131 aras\u0131nda s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri qism\u0259n nizama sal\u0131nd\u0131qdan sonra Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n 113,9 min kv. km-ni \u0259hat\u0259 edirdi. <!--more-->Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u0259halisi 2,8 milyondan \u00e7ox idi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin 1919-cu il Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda t\u0259qdim etdiyi \u015euran\u0131n s\u0259dri M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 idi. Parlamentin s\u0259dri 1918-1920-ci ill\u0259rd\u0259 \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov idi. Bel\u0259 ki, D\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259ti 3 qoldan ibar\u0259t idi. Az\u0259rbaycan Parlamenti, H\u00f6kum\u0259t, M\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti. D\u00f6vl\u0259t Parlamentin q\u0259bul etdiyi qanun v\u0259 q\u0259rarlar \u0259sas\u0131nda idar\u0259 olunurdu. Parlamentd\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn xalqlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n saylar\u0131 \u00e7ox az olan xalqlar da \u00f6z deputatlar\u0131 il\u0259 t\u0259msil olunmu\u015fdur. \u0130cra Hakimiyy\u0259ti H\u00f6kum\u0259t\u0259 m\u0259xsus idi.<br \/>\nH\u00f6kum\u0259t Parlament qar\u015f\u0131s\u0131nda cavabdeh idi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259n iyunun 16-d\u0259k Tiflisd\u0259, iyunun 16-dan sentyabr\u0131n 17-d\u0259k G\u0259nc\u0259d\u0259, sentyabr\u0131n 17-d\u0259n 1920-ci il aprelin 28-d\u0259k Bak\u0131da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 s\u0259firlik v\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r yaratm\u0131\u015f, ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli m\u00fcqavil\u0259l\u0259r, sazi\u015fl\u0259r ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti m\u00fcst\u0259qil m\u0259hk\u0259m\u0259 sisteminin yarad\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 d\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti 1920-ci il aprelin 28-d\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 kobudcas\u0131na pozan Rusiyan\u0131n h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131. \u015eimali Az\u0259rbaycan rus-bol\u015fevik qo\u015funlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal edildi v\u0259 yenid\u0259n Rusiyaya tabe olundu. 1991-ci ild\u0259 Sovet Sosialist Respublikalar\u0131 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u015eimali Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini yenid\u0259n b\u0259rpa etdi.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>\u00c7imnaz NUR\u0130YEVA,<\/strong><br \/>\n<strong>Sar\u0131cal\u0131 k\u0259nd tam orta m\u0259kt\u0259bin direktoru<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AXC-nin VAR\u0130S\u0130 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00e7ar Rusiyas\u0131na qar\u015f\u0131 milli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015eimali Az\u0259rbaycanda yaranm\u0131\u015f m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t v\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk parlament respublikas\u0131n\u0131n paytaxt\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259 G\u0259nc\u0259, sonra Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri olmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yaranmas\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 C\u0259nubi Qafqazda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ellikl\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razil\u0259r t\u0259qrib\u0259n 150 min kv.km-\u0259 b\u0259rab\u0259r idi. 1918-ci ild\u0259 C\u0259nubi Qafqazda m\u00fcst\u0259qil [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10954"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10954"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10954\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10954"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10954"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10954"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}