{"id":10879,"date":"2018-10-29T14:34:58","date_gmt":"2018-10-29T11:34:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=10879"},"modified":"2018-10-29T14:34:58","modified_gmt":"2018-10-29T11:34:58","slug":"%c9%99b%c9%99di-qardasliq-v%c9%99-sarsilmaz-dostluq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=10879","title":{"rendered":"\u018fB\u018fD\u0130 QARDA\u015eLIQ V\u018f SARSILMAZ DOSTLUQ"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-10880 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/14844014994771334844_1000x669-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"275\" height=\"183\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/14844014994771334844_1000x669-300x200.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/14844014994771334844_1000x669-768x511.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/14844014994771334844_1000x669.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 275px) 100vw, 275px\" \/>Ulu \u00d6nd\u0259r \u201cBir mill\u0259t, iki d\u00f6vl\u0259t\u201d demi\u015fdir. T\u00fcrkiy\u0259-Az\u0259rbaycan dostlu\u011fu q\u0259dim k\u00f6kl\u0259r\u0259 dayan\u0131r. Zaman-zaman m\u0259nfur d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r bu dostlu\u011fu pozma\u011fa, nifaq salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsalar da, eyni k\u00f6kl\u00fc, eyni m\u0259d\u0259niyy\u0259tli iki qarda\u015f d\u00f6vl\u0259ti bir-birind\u0259n ay\u0131rma\u011fa nail ola bilm\u0259dil\u0259r. Bu dostluq 1918-ci ild\u0259 qurulan \u015e\u0259rqin ilk demokratik respublikas\u0131 olan AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi. Bel\u0259 ki, AXC-nin m\u00fcst\u0259qilliyini ilk ta-n\u0131yan d\u00f6vl\u0259t Osmanl\u0131 oldu. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti il\u0259 AXC aras\u0131nda 1918-ci il iyun ay\u0131n\u0131n 4-d\u0259 Batumda \u201cS\u00fclh v\u0259 dostluq\u201d haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 imzaland\u0131.<br \/>\nM\u00fcqavil\u0259ni Osmanl\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u018fdliyy\u0259 naziri X\u0259lil pa\u015fa Mente\u015fe, AXC t\u0259r\u0259find\u0259n Milli \u015euran\u0131n s\u0259dri M.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 v\u0259 Xarici \u0130\u015fl\u0259r naziri M. Hac\u0131nski imzaladlar.<!--more--> M\u00fcqavil\u0259nin \u015f\u0259rtin\u0259 g\u00f6r\u0259 Osmanl\u0131 h\u00f6kum\u0259ti ehtiyac duyuldu\u011funda Az\u0259rbaycana h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259 il\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259yi \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc.<br \/>\n\u201cBak\u0131s\u0131z Az\u0259rbaycan ba\u015fs\u0131z b\u0259d\u0259ndir!\u201d ideyas\u0131n\u0131 r\u0259hb\u0259r tutan Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti Bak\u0131n\u0131 bol\u015fevik da\u015fnaklardan azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdi. Sovet Rusiyas\u0131 v\u0259 Almaniyan\u0131n etirazlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti Nuri Pa\u015fan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycana g\u00f6nd\u0259ril\u0259n h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259ni r\u0259sm\u0259n Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin s\u0259r\u0259ncam\u0131nda olmayan Qafqaz \u0130slam Ordusu adland\u0131rd\u0131. H\u0259m\u00e7inin AXC h\u00f6kum\u0259ti d\u00f6vl\u0259tin suverenliyini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irdi, h\u0259rbi v\u0259ziyy\u0259t elan edildi, Milli Ordu yarad\u0131ld\u0131.<br \/>\nAz\u0259rbaycan v\u0259 Osmanl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t Qafqaz \u0130slam Ordusu iyunun 27-d\u0259n iyulun 1-d\u0259k G\u00f6y\u00e7ay yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 bol\u015fevik da\u015fnak q\u00fcvv\u0259l\u0259rini m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fratd\u0131lar. G\u00f6y\u00e7ay d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259ki q\u0259l\u0259b\u0259 Bak\u0131 sovetinin AXC-nin o zamank\u0131 m\u0259rk\u0259zi olan G\u0259nc\u0259y\u0259 hucumunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131. \u0130yulun 20-d\u0259 Az\u0259rbaycan-t\u00fcrk h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Bak\u0131n\u0131 azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ilk h\u00fccuma ke\u00e7dil\u0259r. Sovet Rusiyas\u0131ndan h\u0259rbi v\u0259 diplomatik d\u0259st\u0259k ala bilm\u0259y\u0259n Bak\u0131 XKS-n\u0131n eser-men\u015fevik, da\u015fnak liderl\u0259ri ingilis qo\u015funlar\u0131n\u0131 Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t etm\u0259k haqq\u0131nda q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etdil\u0259r. Az\u0259rbaycan-t\u00fcrk ordusunun h\u00fccumlar\u0131na davam g\u0259tirm\u0259y\u0259n Bak\u0131 XKS s\u00fcqut etdi. Avqustun 1-d\u0259 da\u015fnak-eser, men\u015fevik bloku Bak\u0131da \u201csentrokaspi diktaturas\u0131\u201d adl\u0131 h\u00f6kum\u0259t qurdu. Sentrokaspi diktaturas\u0131n\u0131n d\u0259v\u0259ti il\u0259 1000 n\u0259f\u0259rlik ingilis h\u0259rbi d\u0259st\u0259si X\u0259z\u0259r d\u0259nizi vasit\u0259sil\u0259 Bak\u0131ya g\u0259ldi. Lakin Qafqaz \u0130slam Ordusunun h\u00fccumunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Avqustun 5-d\u0259 Bak\u0131n\u0131n azad edilm\u0259si u\u011frunda h\u0259lledici d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r ba\u015flad\u0131. \u0130ngilis general\u0131 Denstervil sentyabr\u0131n 1-d\u0259 qo\u015funlar\u0131n\u0131 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131. 1918-ci il sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Qafqaz \u0130slam Ordusu helledici h\u00fccuma ke\u00e7\u0259r\u0259k. Bak\u0131n\u0131 azad etdi. Sentyabr\u0131n 16-da Az\u0259rbaycan-t\u00fcrk h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin parad\u0131 ke\u00e7irildi. Sentyabr\u0131n 17-d\u0259 Az\u0259rbaycan Milli H\u00f6kum\u0259ti G\u0259nc\u0259d\u0259n Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, Osmanl\u0131lar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Bak\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n azad edildi. Bu yolda Osmanl\u0131 ordusu 1100 \u0259sg\u0259r, 30 zabit \u015f\u0259hid verdi. Xalq\u0131m\u0131z t\u00fcrk \u0259sg\u0259rl\u0259rinin bu q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n\u0131 he\u00e7 vaxt unutmur v\u0259 t\u00fcrk \u015f\u0259hidl\u0259rinin xatir\u0259sini \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 abid\u0259 ucald\u0131l\u0131b.<br \/>\nM.\u018f. R\u0259sulzad\u0259 demi\u015fdi: \u201cAnadolu Mehmet\u00e7ikl\u0259ri Bak\u0131dak\u0131 \u015f\u0259had\u0259tl\u0259ri il\u0259 t\u00fcrkl\u00fcy\u0259 yeni bir v\u00fccud \u0259ta etdil\u0259r\u201d. B\u0259li, 1918-ci ild\u0259n ba\u015flanan bu qarda\u015fl\u0131q, bu birlik bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 d\u0259 davam edir. 1991-ci ild\u0259 respublikam\u0131z m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini ilk tan\u0131yan yen\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 oldu. Bu qarda\u015fl\u0131q g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nir, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rimiz aras\u0131nda iqtisadi, siyasi-m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r geni\u015fl\u0259nir.<br \/>\nBak\u0131n\u0131n azad olunmas\u0131n\u0131n 100 illiyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar sentyabr\u0131n 15-d\u0259 Bak\u0131da Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 ordular\u0131n\u0131n birg\u0259 parad\u0131 ke\u00e7irildi. Bu m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m t\u0259dbir Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 dostlu\u011funu bir daha b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Nigar V\u018fL\u0130YEVA, <\/strong><br \/>\n<strong>\u015f\u0259h\u0259r 5 \u2116-li tam orta m\u0259kt\u0259bin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ulu \u00d6nd\u0259r \u201cBir mill\u0259t, iki d\u00f6vl\u0259t\u201d demi\u015fdir. T\u00fcrkiy\u0259-Az\u0259rbaycan dostlu\u011fu q\u0259dim k\u00f6kl\u0259r\u0259 dayan\u0131r. Zaman-zaman m\u0259nfur d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r bu dostlu\u011fu pozma\u011fa, nifaq salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsalar da, eyni k\u00f6kl\u00fc, eyni m\u0259d\u0259niyy\u0259tli iki qarda\u015f d\u00f6vl\u0259ti bir-birind\u0259n ay\u0131rma\u011fa nail ola bilm\u0259dil\u0259r. Bu dostluq 1918-ci ild\u0259 qurulan \u015e\u0259rqin ilk demokratik respublikas\u0131 olan AXC d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi. Bel\u0259 ki, AXC-nin m\u00fcst\u0259qilliyini ilk ta-n\u0131yan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10879"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10879"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10879\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}