{"id":10679,"date":"2018-10-10T15:34:45","date_gmt":"2018-10-10T12:34:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=10679"},"modified":"2018-10-10T15:35:37","modified_gmt":"2018-10-10T12:35:37","slug":"az%c9%99rbaycan-xalq-cumhuriyy%c9%99ti-ili-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=10679","title":{"rendered":"\u201cAZ\u018fRBAYCAN XALQ C\u00dcMHUR\u0130YY\u018fT\u0130 \u0130L\u0130\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>Y\u00dcKS\u018fL\u0130\u015e M\u018fRH\u018fL\u018fS\u0130<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-10654 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/The_national_flag_of_Azerbaijan-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"281\" height=\"187\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/The_national_flag_of_Azerbaijan-300x200.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/The_national_flag_of_Azerbaijan.jpg 620w\" sizes=\"(max-width: 281px) 100vw, 281px\" \/>Q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 malik Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ke\u00e7mi\u015finin m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 ta-rixin h\u00f6km\u00fc il\u0259 b\u00f6y\u00fck imperiyalar t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti m\u0259hz d\u00fcnyan\u0131n siyasi nizam\u0131n\u0131n yenid\u0259n quruldu\u011fu bir vaxtda, XIX \u0259srin ax\u0131rlar\u0131 v\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 parlaq m\u0259d\u0259ni y\u00fcks\u0259li\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259sinin m\u0259ntiqi yekunu kimi meydana \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131.<br \/>\nRusiyada \u00e7arizmin s\u00fcqutundan sonra bol\u015fevikl\u0259rin hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si il\u0259 ke\u00e7mi\u015f imperiya \u0259razisind\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b geosiyasi v\u0259ziyy\u0259t yaranm\u0131\u015fd\u0131. D\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Bak\u0131 neftin\u0259 mara\u011f\u0131n\u0131n siyasi \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdirdiyi bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259r\u0259qqip\u0259rv\u0259r siyasi elitas\u0131 m\u00fcst\u0259qil milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin yarad\u0131lmas\u0131 namin\u0259 birl\u0259\u015fdi.<!--more--><br \/>\n1918-ci il may ay\u0131n\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259yan ed\u0259n \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si q\u0259bul edildi. Yeni qurulan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u00e7\u0259tin tarixi v\u0259zif\u0259ni imkanlar\u0131n\u0131n \u0259n son h\u0259ddind\u0259 \u00e7al\u0131\u015faraq \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 yerin\u0259 yetirdi. Az\u0259rbaycan\u0131n ilk parlamenti v\u0259 h\u00f6kum\u0259ti, d\u00f6vl\u0259t aparat\u0131 t\u0259\u015fkil edildi, \u00f6lk\u0259nin s\u0259rh\u0259dl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildi, bayra\u011f\u0131, himni v\u0259 gerbi yarad\u0131ld\u0131, ana dili d\u00f6vl\u0259t dili elan edildi, d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu sah\u0259sind\u0259 ciddi t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irildi. \u00d6lk\u0259nin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi t\u0259min edildi, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f qabiliyy\u0259tli h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259r yarad\u0131ld\u0131, milli t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 v\u0259 demokratik prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011fun d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 quruldu, maarifin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirildi, Az\u0259rbaycan\u0131n ilk universiteti t\u0259sis olundu, t\u0259hsil millil\u0259\u015fdirildi, xalq\u0131n sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 m\u0259d\u0259ni y\u00fcks\u0259li\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min haz\u0131rlayan, ictimai fikir tarixi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259tli i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<br \/>\nM\u00f6vcudlu\u011funun ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n xalq hakimiyy\u0259ti v\u0259 insanlar\u0131n b\u0259rab\u0259rliyi prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslanan Az\u0259rbaycan Xalq\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259ti b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na eyni h\u00fcquqlar ver\u0259r\u0259k irqi, milli, dini, sinfi b\u0259rab\u0259rsizliyi ortadan qald\u0131rd\u0131. C\u00fcmhuriyy\u0259t parlamentinin il yar\u0131ml\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti boyunca q\u0259bul etdiyi qanunlar milli d\u00f6vl\u0259tin m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, siyasi v\u0259 iqtisadi inki\u015fafa, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 maarif sah\u0259l\u0259rind\u0259 s\u00fcr\u0259tli ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 imkan verdi. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti daim s\u00fclhsev\u0259r siyas\u0259t apararaq b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri yaratma\u011fa v\u0259 bir-birinin h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurma\u011fa c\u0259hd g\u00f6st\u0259rirdi. D\u00fcnya birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nm\u0131\u015f Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 Az\u0259r-baycan\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcququn subyekti olmas\u0131 1920-ci ilin aprel ay\u0131ndak\u0131 bol\u015fevik i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycan\u0131n bir d\u00f6vl\u0259t kimi d\u00fcnyan\u0131n siyasi x\u0259rit\u0259sind\u0259n silinm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fu m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 tam m\u00fc-v\u0259ff\u0259q ola bilm\u0259d\u0259n s\u00fcquta u\u011frasa da, onun \u015f\u00fcurlarda b\u0259rq\u0259rar etdiyi m\u00fcst\u0259qillik ideyas\u0131 unudulmad\u0131. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik atributlar\u0131n\u0131n bir \u00e7oxunu qoruyub saxlaya bildi. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin respublikada u\u011furla ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirdiyi siyas\u0259t xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi-m\u0259d\u0259ni yadda\u015f\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 qaytararaq milli m\u0259nlik \u015f\u00fcurunu inki\u015faf etdirdi, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si i\u015f\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcst\u0259qillik arzular\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si v\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yenid\u0259n h\u0259qiq\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 z\u0259min yaratd\u0131.<br \/>\n1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin b\u0259rpas\u0131na nail olark\u0259n m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn q\u0259dim d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 sadiq qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rdi, Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi varisi olmaqla onun \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n\u0131, gerbini, himnini q\u0259bul etdi. Xalq\u0131m\u0131z C\u00fcmhuriyy\u0259tin istiqlal\u0131n\u0131 d\u00fcnyaya yayd\u0131\u011f\u0131 28 May g\u00fcn\u00fcn\u00fc h\u0259min vaxtdan Respublika G\u00fcn\u00fc olaraq t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>G\u00fcnel \u018fHM\u018fDOVA,<\/strong><br \/>\n<strong>\u015f\u0259h\u0259r 1 \u2116li tam orta m\u0259kt\u0259bin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Y\u00dcKS\u018fL\u0130\u015e M\u018fRH\u018fL\u018fS\u0130 Q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin\u0259 malik Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ke\u00e7mi\u015finin m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 ta-rixin h\u00f6km\u00fc il\u0259 b\u00f6y\u00fck imperiyalar t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti m\u0259hz d\u00fcnyan\u0131n siyasi nizam\u0131n\u0131n yenid\u0259n quruldu\u011fu bir vaxtda, XIX \u0259srin ax\u0131rlar\u0131 v\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 parlaq m\u0259d\u0259ni y\u00fcks\u0259li\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259sinin m\u0259ntiqi yekunu kimi meydana \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Rusiyada \u00e7arizmin s\u00fcqutundan sonra [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10679"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10679"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10679\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10679"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10679"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10679"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}