{"id":1059,"date":"2015-08-18T09:50:11","date_gmt":"2015-08-18T06:50:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=1059"},"modified":"2015-11-25T16:48:24","modified_gmt":"2015-11-25T13:48:24","slug":"h%c9%99kim-m%c9%99sl%c9%99h%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=1059","title":{"rendered":"H\u018fK\u0130M M\u018fSL\u018fH\u018fT\u0130"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>U\u015faqlar\u0131 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259rd\u0259n nec\u0259 qoruyaq?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1371895529_xesdelik.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"wp-image-1060 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1371895529_xesdelik-300x200.jpg\" alt=\"1371895529_xesdelik\" width=\"169\" height=\"112\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1371895529_xesdelik-300x200.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1371895529_xesdelik.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 169px) 100vw, 169px\" \/><\/a>Yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r insan\u0131n \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f patalogiyas\u0131 olmaqla m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v mikroorqanizml\u0259r\u2013bakteriyalar, viruslar, ibtidail\u0259r, g\u00f6b\u0259l\u0259kl\u0259r v\u0259 s. t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilir.<br \/>\nYay m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131 il\u0259 havalar k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 istil\u0259\u015fir. Bu hava d\u0259yi\u015fk\u0259nliyi d\u0259 h\u0259min x\u0259st\u0259lik t\u00f6r\u0259d\u0259n mikroorqanizml\u0259rin aktivl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<br \/>\nBizim g\u0259l\u0259c\u0259yimiz olan u\u015faqlar, x\u00fcsus\u0259n k\u00f6rp\u0259l\u0259r bel\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 h\u0259ssas olan qruplardan say\u0131l\u0131r. U\u015faqlar aras\u0131nda yay m\u00f6v<!--more-->s\u00fcm\u00fcnd\u0259 \u0259n \u00e7ox yay\u0131lm\u0131\u015f x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n say\u0131lan qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sidir.<br \/>\nBu z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259r m\u00fcxt\u0259lif mikroblar v\u0259 onlar\u0131n toksinl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dil\u0259n, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq poz\u011funlu\u011fu ver\u0259n v\u0259 ad\u0259t\u0259n sa\u011falma il\u0259 qurtaran k\u0259skin x\u0259st\u0259likdir.<br \/>\nQida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sini t\u00f6r\u0259d\u0259n mikroblar t\u0259bi\u0259td\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131 \u00e7irkl\u0259ndirirl\u0259r. \u018flveri\u015fli \u015f\u0259rait yarand\u0131qda onlar s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131b \u00e7oxal\u0131rlar v\u0259 g\u00fccl\u00fc ekzotoksin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirirl\u0259r. Qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sinin t\u00f6r\u0259dicil\u0259rinin ifraz etdiyi bu ekzotoksinl\u0259rd\u0259n endotoksin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir ki, bu da m\u0259d\u0259 v\u0259 ba\u011f\u0131rsaqlarda maye v\u0259 duzlar\u0131n sekresiyas\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirir, epitel h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin membran\u0131n\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259yir v\u0259 z\u00fclal sintezini pozur. \u0130nfeksiya m\u0259nb\u0259yi insand\u0131r.<br \/>\nYayda \u0259lveri\u015fli temperatur \u015f\u0259raiti mikroblar\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00e7oxalmas\u0131na v\u0259 daha geni\u015f miqdarda z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 valideynl\u0259r h\u0259r zaman, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 yay aylar\u0131nda u\u015faqlar\u0131n qida rasionuna diqq\u0259t yetirm\u0259lidirl\u0259r. Qida z\u0259-h\u0259rl\u0259nm\u0259sinin \u0259lam\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 h\u0259r k\u0259sin m\u0259lumat\u0131 olmal\u0131d\u0131r. X\u0259st\u0259liyin kliniki m\u0259nz\u0259r\u0259si t\u00f6r\u0259dicinin n\u00f6v\u00fcnd\u0259n v\u0259 tipin-d\u0259n as\u0131l\u0131 olur. X\u0259st\u0259lik 30 d\u0259qiq\u0259d\u0259n 24 saata q\u0259d\u0259r davam ed\u0259n q\u0131sa inkubasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n sonra q\u0259fl\u0259t\u0259n ba\u015f-lay\u0131r. \u0130lk simptomlar \u00fcr\u0259kbulanma, qusma, m\u0259d\u0259 nahiyy\u0259sind\u0259 a\u011fr\u0131 olur. Bundan sonra ishal ba\u015flay\u0131r.<br \/>\nZ\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259nin el\u0259 formas\u0131 da var ki, y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7ir, simptomlar t\u0259sad\u00fcf olunmur. Lakin b\u0259z\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 ard\u0131-aras\u0131 k\u0259-silm\u0259y\u0259n ishal v\u0259 qusma, su-elektrolit v\u0259 tur\u015fu-q\u0259l\u0259vi m\u00fcvazin\u0259tinin pozulmasn\u0131, dehidratsiya, metobolik asioz, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 q\u0131colma ba\u015f verir.<br \/>\nX\u0259st\u0259liyin diaqnozu ilk saatlar \u0259rzind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259lidir ki, x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 tap\u0131l\u0131b z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilsin.<br \/>\nBel\u0259 hallarm ba\u015f verm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r k\u0259s \u00f6z\u00fcn\u00fcn gigiyenik qaydalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259lidir.<br \/>\nM\u00fcst\u0259qil respublikam\u0131z\u0131n h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r ki ekologiyam\u0131z t\u0259miz olsun v\u0259 bu t\u0259mizliyi h\u0259r k\u0259s qorumal\u0131, saxlamal\u0131d\u0131r. T\u0259mizlik olan yerd\u0259 sa\u011flaml\u0131q da var. M\u0259n ham\u0131ya Allah\u0131n verdiyi \u00f6mr\u00fc sa\u011flam ya\u015fama\u011f\u0131, he\u00e7 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259m\u0259yi v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz olan k\u00f6rp\u0259l\u0259rin sa\u011flam olmas\u0131n\u0131 arzulay\u0131ram. \u00c7\u00fcnki k\u00f6rp\u0259l\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259yimizdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Yegan\u0259 S\u018fF\u018fROVA, <\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>rayon u\u015faq x\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n h\u0259kimi<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faqlar\u0131 z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259rd\u0259n nec\u0259 qoruyaq? Yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r insan\u0131n \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f patalogiyas\u0131 olmaqla m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v mikroorqanizml\u0259r\u2013bakteriyalar, viruslar, ibtidail\u0259r, g\u00f6b\u0259l\u0259kl\u0259r v\u0259 s. t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilir. Yay m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131 il\u0259 havalar k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 istil\u0259\u015fir. Bu hava d\u0259yi\u015fk\u0259nliyi d\u0259 h\u0259min x\u0259st\u0259lik t\u00f6r\u0259d\u0259n mikroorqanizml\u0259rin aktivl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Bizim g\u0259l\u0259c\u0259yimiz olan u\u015faqlar, x\u00fcsus\u0259n k\u00f6rp\u0259l\u0259r bel\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 h\u0259ssas olan qruplardan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[16],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1059"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1059"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1059\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1059"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1059"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1059"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}