{"id":1052,"date":"2015-08-07T10:46:47","date_gmt":"2015-08-07T07:46:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=1052"},"modified":"2015-11-25T16:48:56","modified_gmt":"2015-11-25T13:48:56","slug":"adam-ogurlugu-cinay%c9%99tl%c9%99rinin-xususiyy%c9%99tl%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=1052","title":{"rendered":"Adam o\u011furlu\u011fu cinay\u0259tl\u0259rinin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/411.jpg\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-1053 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/411-251x300.jpg\" alt=\"41\" width=\"124\" height=\"148\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/411-251x300.jpg 251w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/411-856x1024.jpg 856w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/411.jpg 1409w\" sizes=\"(max-width: 124px) 100vw, 124px\" \/><\/a>\u201c\u0130nsan, onun h\u0259yat\u0131, s\u0259hh\u0259ti, h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 il\u0259 ali d\u0259y\u0259rl\u0259r oldu\u011fu b\u0259yan edilir, bel\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131 d\u00f6vl\u0259tin \u0259n ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259si kimi t\u0259sbit edilir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin \u201c\u015e\u0259xsiyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 olan cinay\u0259tl\u0259r\u201d ad\u0131 alt\u0131nda \u201cX\u00fcsusi f\u0259sil\u201d\u0259 daxil edil\u0259n normalarla insan\u0131n h\u0259yat\u0131, s\u0259hh\u0259ti, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259ti, h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 alt\u0131na al\u0131n\u0131r. T\u0259sad\u00fcfi deyildir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131na uy\u011fun olaraq haz\u0131rlanan Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn qorunan ba\u015fqa d\u0259y\u0259rl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 insan\u0131n, onun h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0259kilir.<!--more--><br \/>\n\u0130nsan\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131na q\u0259sd ed\u0259n cinay\u0259tl\u0259r\u2013insan\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min ed\u0259n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 q\u0259sd ed\u0259n, ictimai t\u0259hl\u00fck\u0259li, cinay\u0259t qanunu il\u0259 qada\u011fan edil\u0259n, t\u0259qsirli, qeyri-\u0259xlaqi \u0259m\u0259ll\u0259rdir. CM-nin 144-c\u00fc madd\u0259si adam o\u011furlu\u011fu haqq\u0131ndad\u0131r. CM-nin 144-c\u00fc madd\u0259si \u00fczr\u0259 \u0259sas obyekt kimi azadl\u0131q h\u00fcququ \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u015e\u0259xsi azadl\u0131q ya\u015fay\u0131\u015f yeri, oldu\u011fu yeri se\u00e7-m\u0259k, yerd\u0259yi\u015fm\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. CM-nin 144-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan cinay\u0259t formal t\u0259rkiblidir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, \u015f\u0259xs o\u011furlanan andan cinay\u0259t ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r. O\u011furlu\u011fun subyektiv c\u0259h\u0259ti birba\u015fa q\u0259sdl\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. T\u0259qsirkar z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259kmi\u015fi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259n ba\u015fqa yer\u0259 apard\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259rk edir v\u0259 bunu arzu edir. Motiv v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259r m\u00fcxt\u0259lif ola bil\u0259r: z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259kmi\u015fin yax\u0131nlar\u0131ndan v\u0259 qohumlar\u0131ndan t\u0259l\u0259b olunan pul; o\u011furlanan\u0131n \u201ck\u00f6l\u0259liy\u0259\u201d sal\u0131nmas\u0131ndan g\u0259l\u0259n g\u0259lir; orqan v\u0259 toxumalar\u0131n transplantasiya \u00fc\u00e7\u00fcn donor qismind\u0259 qanunsuz istifad\u0259 edilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn satma; evl\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 q\u0131z\u0131n qa\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s.<br \/>\nQ\u0131z\u0131n evl\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00f6z irad\u0259si \u0259leyhin\u0259 zorla qa\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 q\u0259dim ad\u0259tl\u0259rin qal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Lakin sonradan bu c\u00fcr ad\u0259tl\u0259r qanunvericilikl\u0259 kriminalla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, qada\u011fan edilmi\u015f ad\u0259t hesab olunmu\u015fdur. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bu cinay\u0259tin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259 tarixi q\u0259dim ad\u0259tl\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u0259 gedib \u00e7\u0131x\u0131r. Bu ad\u0259t bir s\u0131ra Qafqaz, Orta Asiya, t\u00fcrk dilli v\u0259 s. xalqlarda h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00f6vcuddur.<br \/>\nAz\u0259rbaycan cinay\u0259t qanunvericiliyi qad\u0131n\u0131 evl\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 qa\u00e7\u0131rma ha- l\u0131n\u0131 cinay\u0259t kimi q\u0259bul etmi\u015fdir. 2000-ci il sentya-br\u0131n 1-d\u0259k q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 qad\u0131n\u0131 evl\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 o\u011furlama (129-cu madd\u0259) cinay\u0259ti 3 il\u0259d\u0259k m\u00fcdd\u0259t\u0259 azadl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259 c\u0259zas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu. Eyni h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atmayan \u015f\u0259xs bar\u0259sind\u0259 edil\u0259rs\u0259, 5 il\u0259d\u0259k m\u00fcdd\u0259tin\u0259 azadl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259 c\u0259-zas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturdu.<br \/>\n2000-ci ild\u0259n q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259si \u0259vv\u0259lki Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259n f\u0259rqli olaraq qad\u0131n\u0131n evl\u0259nm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 o\u011fur-lanmas\u0131n\u0131 ayr\u0131ca madd\u0259d\u0259 deyil, adam o\u011furlu\u011funa g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259tin m\u00fc\u0259yy\u0259n edildiyi 144-c\u00fc madd\u0259sinin t\u0259rkibind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmu\u015fdur. Adam o\u011furlu\u011fu ke\u00e7mi\u015f Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259ki 129-cu madd\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u0259m\u0259ld\u0259n mahiyy\u0259t \u00fczr\u0259 k\u00f6kl\u00fc sur\u0259td\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Adam o\u011furlu\u011funun motivl\u0259ri \u00e7oxsayl\u0131d\u0131r v\u0259 h\u0259min \u0259m\u0259ll\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 5 ild\u0259n 15 il\u0259d\u0259k azadl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259 c\u0259zas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<br \/>\nCinay\u0259tin obyekti qismind\u0259 cinay\u0259td\u0259n z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n o\u011furlanan qad\u0131n\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. Cinay\u0259t formal t\u0259rkiblidir, y\u0259ni qad\u0131n\u0131n apar\u0131laraq ba\u015fqa yerd\u0259 saxland\u0131\u011f\u0131 andan cinay\u0259t ba\u015fa \u00e7atm\u0131\u015f hesab edilir. Qad\u0131n\u0131n ba\u015fqa yerd\u0259 saxlanmas\u0131 m\u00fcdd\u0259tinin \u0259m\u0259lin t\u00f6vsifi \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir \u0259h\u0259miyy\u0259ti yoxdur. Cinay\u0259t subyektiv c\u0259h\u0259td\u0259n birba\u015fa q\u0259sdl\u0259 t\u00f6r\u0259dilir, t\u0259qsirkar \u015f\u0259xs qad\u0131n\u0131 onun irad\u0259si \u0259leyhin\u0259 o\u011furlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259rk edir v\u0259 bunu arzulam\u0131\u015f olur. Bu cinay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t 14 ya\u015fdan yaran\u0131r. Dig\u0259r t\u00f6vsifedici \u0259lam\u0259tl\u0259r olmad\u0131\u011f\u0131, y\u0259ni sad\u0259 adam o\u011furlu\u011fu cinay\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn 5 ild\u0259n 10 il\u0259d\u0259k m\u00fcdd\u0259t\u0259 azadl\u0131qdan m\u0259hrum etm\u0259 c\u0259zas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur.<br \/>\nSonda onu da x\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, c\u0259miyy\u0259tin sosial-iqtisadi h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin ba\u015f verdiyi indiki d\u00f6vrd\u0259 ictimai t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi olan bu cinay\u0259tl\u0259r ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r v\u0259 bu t\u0259hl\u00fck\u0259nin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn profilaktik t\u0259dbirl\u0259ri g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 bu q\u0259bild\u0259n olan cina-y\u0259tl\u0259rin mahiyy\u0259ti, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259si bar\u0259d\u0259 h\u00fcquqi-maarifl\u0259ndirici t\u0259dbirl\u0259ri davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259k m\u00fctl\u0259qdir. T\u00f6r\u0259dilmi\u015f \u0259m\u0259l, h\u0259tta nikah m\u0259qs\u0259dil\u0259 olsa bel\u0259 h\u0259r hans\u0131 \u015f\u0259xsin o\u011furlanmas\u0131 qanunvericilikl\u0259 qada\u011fan olunmu\u015f \u0259m\u0259ll\u0259r kateqoriyas\u0131na daxil olmaqla qad\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f bu c\u00fcr cinay\u0259t onun \u015f\u00fcurunda nifr\u0259t hissini \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259n d\u0259rin psixoloji d\u0259yi\u015fikliy\u0259 s\u0259b\u0259b olur ki, bu da g\u0259l\u0259c\u0259k ail\u0259ni m\u0259n\u0259vi \u0259saslardan m\u0259hrum edir v\u0259 bir \u00e7ox hallarda ail\u0259nin da\u011f\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong> Samir ABBASOV,<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong>T\u0259rt\u0259r rayon prokurorlu\u011funun<\/strong><\/em><br \/>\n<em><strong> m\u00fcst\u0259ntiqi, II d\u0259r\u0259c\u0259li h\u00fcquq\u015f\u00fcnas<\/strong> <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c\u0130nsan, onun h\u0259yat\u0131, s\u0259hh\u0259ti, h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 il\u0259 ali d\u0259y\u0259rl\u0259r oldu\u011fu b\u0259yan edilir, bel\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131 d\u00f6vl\u0259tin \u0259n ba\u015fl\u0131ca v\u0259zif\u0259si kimi t\u0259sbit edilir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin \u201c\u015e\u0259xsiyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 olan cinay\u0259tl\u0259r\u201d ad\u0131 alt\u0131nda \u201cX\u00fcsusi f\u0259sil\u201d\u0259 daxil edil\u0259n normalarla insan\u0131n h\u0259yat\u0131, s\u0259hh\u0259ti, \u015f\u0259r\u0259f v\u0259 l\u0259yaq\u0259ti, h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 alt\u0131na al\u0131n\u0131r. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[20],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1052"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1052"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1052\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}