{"id":10362,"date":"2018-09-10T15:04:11","date_gmt":"2018-09-10T12:04:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=10362"},"modified":"2018-09-10T15:04:11","modified_gmt":"2018-09-10T12:04:11","slug":"az%c9%99rbaycan-dilind%c9%99-yad-unsurl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=10362","title":{"rendered":"AZ\u018fRBAYCAN D\u0130L\u0130ND\u018f YAD \u00dcNS\u00dcRL\u018fR"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-10363 alignleft\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1361433750_image-230x300.jpg\" alt=\"\" width=\"123\" height=\"160\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1361433750_image-230x300.jpg 230w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/1361433750_image.jpg 372w\" sizes=\"(max-width: 123px) 100vw, 123px\" \/>Az\u0259rbaycan dili t\u00fcrk dill\u0259ri ail\u0259sinin o\u011fuz qrupuna daxil olan q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin bir dildir. Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l I minillikd\u0259 meydana g\u0259lmi\u015f v\u0259 eram\u0131z\u0131n I minilliyind\u0259 bir dil kimi formala\u015fm\u0131\u015f, XVI \u0259srd\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tainin h\u00f6kmdarl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili elan edilmi\u015fdi. Dilimiz ne\u00e7\u0259 \u0259sr bundan \u0259vv\u0259l indiki kimi s\u0259lis v\u0259 r\u0259van deyildi. Bu g\u00fcn is\u0259 Az\u0259rbaycan dili kamil qurulu\u015fa, z\u0259ngin s\u00f6z ehtiyat\u0131na, geni\u015f ifad\u0259 imkanlar\u0131na, m\u00fck\u0259mm\u0259l \u0259lifbaya, y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li yaz\u0131 normalar\u0131na malik bir dildir. M\u00fcst\u0259qillik qazanandan b\u0259ri Az\u0259rbaycan dili d\u00fcnya dill\u0259ri s\u0259viyy\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lib, y\u00fcks\u0259k tribunalardan s\u0259sl\u0259n\u0259n bir dil olub, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 sazi\u015fl\u0259r bu dild\u0259 imzalan\u0131r, \u0259srin m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri bu dild\u0259 ba\u011flan\u0131r. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan dili siyasi m\u00fczakir\u0259l\u0259r, m\u0259d\u0259ni y\u0131\u011f\u0131ncaqlar, elmi simpoziumlar dilidir.<!--more--> Ana dili bizim \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s dildir, \u00f6mr\u00fcm\u00fcz\u00fc m\u0259naland\u0131ran, x\u0259yallar\u0131m\u0131z\u0131 qanadland\u0131ran, dostumuza, \u0259zizimiz\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259tl\u0259, sevgi il\u0259, d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 is\u0259 nifr\u0259tl\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n bir dildir. Ana dilimiz Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259rv\u0259tidir. Ana dili Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n isbat\u0131, v\u00fcqar\u0131, f\u0259xr d\u00fcn-yas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu dil qeyr\u0259tli babalar\u0131n yadigar\u0131, a\u011fbir\u00e7\u0259k analar\u0131n \u0259man\u0259tidir. Ancaq bu \u0259man\u0259ti oldu\u011fu kimi saxlamaq dilini b\u0259y\u0259nm\u0259y\u0259n b\u0259zi insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259tindir. \u0130ndi c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 \u201cavropala\u015fma prosesi gedir. Az\u0259rbaycanda bir ingilis g\u00f6rs\u0259k in-gilis, frans\u0131zla frans\u0131z, rusla rus dilind\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa, \u00fcnsiyy\u0259t qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Xarici dil bilm\u0259k t\u0259qdir\u0259layiqdir. Biz m\u00fck\u0259mm\u0259l xarici dil \u00f6yr\u0259n\u0259r\u0259k xarici s\u0259f\u0259rl\u0259r zaman\u0131 onlarla anla\u015f\u0131b d\u0259rdimizi dey\u0259 biliriks\u0259 bunun n\u0259yi pisdir ki? Ancaq t\u0259sad\u00fcfi halda g\u00f6r\u0259rsiniz ki, \u0259cn\u0259bi bir \u00f6lk\u0259nin v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259 s\u0259ninl\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 dan\u0131\u015fs\u0131n. H\u0259tta ill\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan, art\u0131q \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ah\u0131l \u00e7a\u011f\u0131nda olan rus da biziml\u0259 rus dilind\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r. Bu onun milli varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n ba\u015fl\u0131ca amill\u0259rind\u0259n olan do\u011fma dilin\u0259 h\u00f6rm\u0259tind\u0259n ir\u0259li g\u0259lir. M\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin inki\u015faf\u0131n\u0131 biz\u0259 b\u0259x\u015f etdiyi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rimizin geni\u015fl\u0259nm\u0259sidir. Bunun n\u0259tic\u0259si olaraq \u0259cn\u0259bi s\u00f6zl\u0259r dilimizd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 yer al\u0131b, \u201cv\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcququ\u201d qazan\u0131b. \u0130st\u0259r g\u00fcnd\u0259lik dan\u0131\u015f\u0131qda, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 bel\u0259 s\u00f6zl\u0259ri tez-tez e\u015fidirik. \u201cDelavoy\u201d (i\u015fg\u00fczar), \u201crazetka\u201d (m\u00fcr\u0259bb\u0259 qab\u0131), \u201cru\u00e7ka\u201d (q\u0259l\u0259m), \u201cuje\u201d (art\u0131q), \u201captek\u201d (d\u0259rman evi) \u201csvetafor\u201d (i\u015f\u0131qfor), \u201cnaprijonn\u0131\u201d (g\u0259rgin), \u201cujin\u201d (ax\u015fam yem\u0259yi), \u201cujas\u201d (qorxulu), \u201cdavolno\u201d (raz\u0131), \u201cnaprimer\u201d (m\u0259s\u0259l\u0259n), \u201cplyaj\u201d (\u00e7im\u0259rlik), \u201cdruq\u201d (dost), \u201cpriyatno\u201d (xo\u015fa g\u0259l\u0259n), \u201cstres\u201d (qorxu hissi), \u201cvap\u015fe\u201d (\u00fcmumiyy\u0259tl\u0259) v\u0259 s. y\u00fczl\u0259rl\u0259 bel\u0259 s\u00f6zl\u0259r dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 pozur, onun inki\u015faf\u0131na mane olur, q\u0259liz-l\u0259\u015fdirir. Bundan ba\u015fqa \u201c\u00f6zl\u00fcyorum\u201d, \u201ca\u015fq\u0131m\u201d, \u201ckonu\u015fmuyorum\u201d v\u0259 s. s\u00f6zl\u0259r d\u0259 dilimizin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibin\u0259 t\u0259sir edir, bir \u00e7ox s\u00f6zl\u0259rin s\u0131radan \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu c\u00fcr s\u00f6zl\u0259r \u0259v\u0259zin\u0259, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, onu ifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259k s\u00f6z\u00fc i\u015fl\u0259ts\u0259k dilimiz z\u0259nginl\u0259\u015f\u0259r, nitqimiz d\u0259 \u0259cn\u0259bi, yad s\u00f6zl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259n\u0259r.<br \/>\nM\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dili olaraq t\u0259tbiqind\u0259 \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xidm\u0259tl\u0259ri dan\u0131lmazd\u0131r. Ulu \u00f6nd\u0259rimiz milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verirdi, onlar\u0131 qoruma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edirdi. Milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizd\u0259n biri d\u0259 ana dilimizdir. Bizim v\u0259zif\u0259miz onun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaqd\u0131r. Damar\u0131nda az\u0259rbaycanl\u0131 qan\u0131 da\u015f\u0131yan h\u0259r bir Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 \u00f6z ana dilini g\u00f6z b\u0259b\u0259yi kimi qorumal\u0131d\u0131r. He\u00e7 bir qanun biz\u0259 v\u0259t\u0259nimizi, do\u011fma ana dilimizi, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rimizi sevdir\u0259 bilm\u0259z. Bu sevgi h\u0259r bir \u015f\u0259xsin \u00f6z\u00fcnd\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u0259lin d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 sahib \u00e7\u0131xaq, dilimizi sev\u0259k v\u0259 onu \u0259cn\u0259bi, yad \u00fcns\u00fcrl\u0259rin t\u0259sirind\u0259n qoruyaq. G\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc d\u00fcnyaya a\u00e7andan ana dilimizd\u0259 \u015firin ana laylas\u0131 e\u015fitmi\u015fik, ana dilimizi inki\u015faf etdirib ya\u015fatmaq \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc ya\u015fatmaqd\u0131r, tariximizi ya\u015fatmaqd\u0131r. Ul\u00fc \u00f6nd\u0259r avqustun 1-ni \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan \u018flifbas\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201d kimi elan etdi. Bu bayram\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini qeyd ed\u0259n Ulu \u00f6nd\u0259rin bu fikri g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 v\u0259siyy\u0259t kimi s\u0259sl\u0259nib: \u2018Musiqi d\u0259, \u0259d\u0259biyyat da, ayr\u0131-ayr\u0131 tarixi abid\u0259l\u0259r d\u0259 mill\u0259tin milliliyini t\u0259sdiq edir. Amma mill\u0259tin milliliyini birinci t\u0259sdiq ed\u0259n onun dilidir. \u018fg\u0259r Az\u0259rbaycan dili olmasa, Az\u0259rbaycan dilind\u0259 mahn\u0131lar da olmaz, musiqi d\u0259 olmaz\u201d.<br \/>\nB\u0259li, \u00e7ox g\u00f6z\u0259l, d\u0259qiq v\u0259 yerind\u0259 deyilmi\u015f k\u0259lamlard\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan dili v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 m\u00fc\u0259llimi kimi dilimiz\u0259 h\u0259r zaman veril\u0259n d\u0259y\u0259r v\u0259 qiym\u0259t m\u0259ni \u00e7ox sevindirir. Prezidentimiz \u0130lham \u018fliyev dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaq v\u0259 ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 17 noyabr 2017-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Dil Komissiyas\u0131n\u0131n yeni t\u0259rkibinin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncam verdi. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 texnoloji imkanlar\u0131n artmas\u0131 ana dilinin b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131ndan laz\u0131m\u0131nca istifad\u0259sind\u0259 b\u0259zi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yaratmaqdad\u0131r. M\u00f6vcud \u015f\u0259rait, milli ideya, az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si u\u011frunda d\u00f6vl\u0259t dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259d\u0259bi dild\u0259n d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131lmasn\u0131 z\u0259ruri edir. M\u0259n d\u0259 bir dil-\u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi kimi g\u0259ncl\u0259r\u0259 s\u0259sl\u0259nir\u0259m:<br \/>\n\u2013 Ana dilimiz bizim h\u0259yat\u0131m\u0131z, inanc\u0131m\u0131z, qeyr\u0259timiz v\u0259 q\u00fcrurumuzdur, d\u00fcn\u0259nimizd\u0259n sabah\u0131m\u0131za sal\u0131nan m\u0259n\u0259vi k\u00f6rp\u00fcd\u00fcr. Milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rimiz olan bu dil \u0259cdadlar\u0131m\u0131zdan biz\u0259 qalan mirasd\u0131r, \u0259n b\u00f6y\u00fck milli s\u0259rv\u0259tdir. Bizim m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcumuz bu s\u0259rv\u0259ti qorumaq v\u0259 yad \u00fcns\u00fcrl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259y\u0259r\u0259k inki\u015faf etdirib g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sl\u0259 \u00e7atd\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Xalid\u0259 Quliyeva,<\/strong><br \/>\n<strong>T\u0259rt\u0259r \u015f\u0259h\u0259r R. Nuriyev adma 6 \u2116li tam <\/strong><br \/>\n<strong>orta m\u0259kt\u0259bin dil-\u0259d\u0259biyyat m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan dili t\u00fcrk dill\u0259ri ail\u0259sinin o\u011fuz qrupuna daxil olan q\u0259dim v\u0259 z\u0259ngin bir dildir. Eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l I minillikd\u0259 meydana g\u0259lmi\u015f v\u0259 eram\u0131z\u0131n I minilliyind\u0259 bir dil kimi formala\u015fm\u0131\u015f, XVI \u0259srd\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tainin h\u00f6kmdarl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atm\u0131\u015f v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili elan edilmi\u015fdi. Dilimiz ne\u00e7\u0259 \u0259sr bundan \u0259vv\u0259l indiki kimi s\u0259lis v\u0259 r\u0259van deyildi. Bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[11],"tags":[12],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10362"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10362"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10362\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}