{"id":10117,"date":"2018-08-10T09:49:09","date_gmt":"2018-08-10T06:49:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.yeniterter.az\/?p=10117"},"modified":"2018-08-10T09:49:09","modified_gmt":"2018-08-10T06:49:09","slug":"t%c9%99rt%c9%99rin-tarixi-abid%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yeniterter.az\/?p=10117","title":{"rendered":"T\u018fRT\u018fR\u0130N TAR\u0130X\u0130 AB\u0130D\u018fS\u0130"},"content":{"rendered":"<p><strong>BU TAR\u0130X Q\u018fD\u0130M OLDU\u011eU Q\u018fD\u018fR D\u018f Z\u018fNG\u0130ND\u0130R<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-10118 alignright\" src=\"http:\/\/www.yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/411624433-300x162.jpg\" alt=\"\" width=\"323\" height=\"175\" srcset=\"https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/411624433-300x162.jpg 300w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/411624433-768x415.jpg 768w, https:\/\/yeniterter.az\/wp-content\/uploads\/411624433.jpg 1000w\" sizes=\"(max-width: 323px) 100vw, 323px\" \/>T\u0259rt\u0259r rayonu Qaraba\u011f d\u00fcz\u00fcnd\u0259 K\u00fcr\u2013Araz oval\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Burada tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid \u00e7oxlu sayda tarixi abid\u0259l\u0259r var. Toxmaqt\u0259p\u0259 v\u0259 Azadqaraqoyunlu ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri, D\u0259mir\u00e7il\u0259r v\u0259 Sarov nikropolu, h\u0259r birind\u0259 onlarla kurqan olan Borsunlu, B\u0259yimsarov, B\u00f6y\u00fckt\u0259p\u0259, Qurd t\u0259p\u0259si, Sayaqt\u0259p\u0259 abid\u0259l\u0259ri bunlara aiddir. Borsunlu v\u0259 B\u0259yimsarov k\u0259ndl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n t\u0259p\u0259l\u0259r x\u00fcsusil\u0259 m\u0259\u015fhurdur v\u0259 daim aliml\u0259rimizin diqq\u0259tini c\u0259lb edir. M\u0259hz onlar\u0131n apard\u0131qlar\u0131 t\u0259dqiqatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lum olmu\u015fdur ki, tunc d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan q\u0259rb \u0259razil\u0259rind\u0259ki b\u00f6y\u00fck t\u00fcrk tayfa birliyinin m\u0259rk\u0259zi olmu\u015fdur.<br \/>\nH\u0259m\u00e7inin buradan beyn\u0259lxalq ticar\u0259t yollar\u0131 ke\u00e7mi\u015fdir. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ensiz d\u0259mir yollar\u0131nda q\u0131sa, 3-4 vaqondan ibar\u0259t qatar\u0131 da\u015f\u0131yan parovozlara \u201ckuku\u015fka\u201d deyilirdi. 1912-ci ild\u0259 Bak\u0131, Yevlax, B\u0259rd\u0259, A\u011fdam, Xank\u0259ndi, \u015eu\u015fa yolu \u00e7\u0259kilmi\u015fdir.<br \/>\n1915-ci ild\u0259 xeyriyy\u0259\u00e7i Hac\u0131 Zeynalabdin Ta\u011f\u0131yevin \u015f\u0259xsi hesab\u0131na yolun daha bir hiss\u0259si in\u015fa olunmu\u015f v\u0259 bu yol<br \/>\nT\u0259rt\u0259rd\u0259n ke\u00e7mi\u015fdir. Parovozlar h\u0259rbi v\u0259 m\u00fclki t\u0259yinatl\u0131 y\u00fckl\u0259r da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Kuku\u015fka yolunun bir ne\u00e7\u0259 il sonra f\u0259aliyy\u0259ti dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nHaz\u0131rda rayonumuzda bir s\u0131ra maraql\u0131 tarixi abid\u0259l\u0259r vard\u0131r ki, bunlar da d\u00f6vl\u0259timiz t\u0259r\u0259find\u0259n qorunur.<br \/>\nBel\u0259 abid\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda Azadqaraqoyunlu k\u0259ndind\u0259 K\u0259rb\u0259layi Qara adl\u0131 \u015f\u0259xsin v\u0259saiti hesab\u0131na XX \u0259srd\u0259 tikilmi\u015f b\u0259y evi x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. H\u0259min d\u00f6vr\u00fcn \u015f\u0259rq arxitekturas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259n bu ev 8 otaqdan ibar\u0259tdir, divarlar\u0131n\u0131n eni 80 santimetrdir. Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ev sahibi s\u00fcrg\u00fcn olunmu\u015f v\u0259 binadan m\u00fcxt\u0259lif m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilmi\u015fdir.<br \/>\n<!--more-->\u00d6lk\u0259mizin 70 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Rusiya \u0259sar\u0259tind\u0259 olmas\u0131na v\u0259 dinin qada\u011fan edilm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, q\u0259dim dini abid\u0259l\u0259r xalq\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n qorunaraq bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259 abid\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 T\u0259rt\u0259rd\u0259ki C\u00fcm\u0259 M\u0259scididir. M\u0259scid qo\u015fa minar\u0259lidir. XIX \u0259srd\u0259 \u0259halinin k\u00f6m\u0259kliyi il\u0259 tikilmi\u015fdir. \u00c7\u0131l\u00e7\u0131ra\u011f\u0131 t\u0259rt\u0259rli M\u0259\u015f\u0259di Topu\u015f t\u0259r\u0259find\u0259n Var\u015favadan al\u0131naraq m\u0259scid\u0259 h\u0259diyy\u0259 edilmi\u015fdir.<br \/>\nK\u0259ng\u0259rli k\u0259ndind\u0259ki t\u00fcrb\u0259 1883-c\u00fc ild\u0259 \u018fc\u0259b adl\u0131 bir qad\u0131n\u0131n v\u0259saiti hesab\u0131na M\u0259h\u0259mm\u0259d adl\u0131 b\u0259nna t\u0259r\u0259find\u0259n tikilmi\u015fdir. Bura \u201c\u018fl\u0259m oca\u011f\u0131\u201d da deyilir. Ziyar\u0259tgah kimi tan\u0131n\u0131r. \u00d6vladlar\u0131 olmayan, m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan insanlar bura b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259rl\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k niyy\u0259tl\u0259rini s\u00f6yl\u0259yirl\u0259r.<br \/>\nXIX \u0259srin sonunda Z\u0259k\u0259riyy\u0259 adl\u0131 bir n\u0259f\u0259rin maliyy\u0259 v\u0259saiti il\u0259 Qarada\u011fl\u0131 k\u0259ndind\u0259 m\u0259scid tikilmi\u015fdir. H\u0259min \u015f\u0259xs t\u00fcrk v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 olub. Burada d\u0259rs verm\u0259kl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful imi\u015f.<br \/>\nXIX \u0259srd\u0259 h\u0259m\u00e7inin Qaynaq k\u0259ndind\u0259 4 otaqdan ibar\u0259t m\u0259scid tikilib. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, buran\u0131 \u0130randan g\u0259l\u0259n v\u0259 m\u0259kt\u0259bdarl\u0131qla m\u0259\u015f\u011ful olan bir n\u0259f\u0259r \u015f\u0259xs in\u015fa etdirib. M\u0259scid hal-haz\u0131rda da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Q\u0259dim \u015f\u0259rq ornamentl\u0259ri indi d\u0259 \u00f6z g\u00f6z\u0259lliyini saxlamaqdad\u0131r.<br \/>\nRayonumuzun Azadqaraqoyunlu k\u0259ndind\u0259 Azad a\u011fan\u0131n o\u011flu, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Daxili \u0130\u015fl\u0259r naziri olmu\u015f Behbud a\u011fa Cavan\u015firin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 tikilmi\u015f m\u0259scid indi d\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. M\u0259scid\u0259 milli n\u0259qqa\u015fl\u0131q \u00fcslubunda xarici b\u0259z\u0259kl\u0259r vurulub, divarlar taxta \u00fcz\u0259rind\u0259 oymalar il\u0259 i\u015fl\u0259nib. 2 da\u015f kitab\u0259 var: 1-ci kitab\u0259d\u0259 \u201c1895-ci ild\u0259 tikilib, Azada\u011fa Cavan\u015fir\u201d, 2-ci kitab\u0259d\u0259 \u201cMemar K\u0259rb\u0259layi \u015e\u0259fi xan\u201d s\u00f6zl\u0259ri yaz\u0131l\u0131b. Divarlar\u0131n eni 65 santimetrdir. Bu bina d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n qorunur.<br \/>\nC\u0259milli k\u0259ndind\u0259 XIX \u0259srd\u0259 C\u0259mil b\u0259y t\u0259r\u0259find\u0259n tikilmi\u015f buzxana da rayonumuzun tarixi abid\u0259l\u0259rin\u0259 aiddir. Buzxana \u0259sas\u0259n yaz v\u0259 yay aylar\u0131nda buz v\u0259 \u0259rzaq saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. Haz\u0131rda buzxanaya giri\u015f v\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yerl\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, pill\u0259k\u0259nl\u0259r bax\u0131ms\u0131zl\u0131qdan b\u0259rbad hala d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Buzxanan\u0131n \u0259sasl\u0131 t\u0259mir\u0259 ehtiyac\u0131 var.<br \/>\n1981-ci ild\u0259 rayonumuzda apar\u0131lm\u0131\u015f arxeoloji qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 tunc v\u0259 d\u0259mir d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid maraql\u0131 tap\u0131nt\u0131lar a\u015fkar edilmi\u015fdir. Bunlardan biri tayfa ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131na aid \u00c7ar kurqan\u0131d\u0131r. Buradak\u0131 n\u0259h\u0259ng q\u0259bird\u0259n tap\u0131lm\u0131\u015f \u0259\u015fyalar indi muzeyimizd\u0259 s\u0259rgil\u0259nir v\u0259 g\u0259l\u0259n ziyar\u0259t\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n maraqla qar\u015f\u0131lan\u0131r.<br \/>\n\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, rayonumuzun tarixi q\u0259dim oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 z\u0259ngindir. Bu bar\u0259d\u0259 t\u0259rt\u0259rlil\u0259r\u0259 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat \u00e7atd\u0131rmaq is\u0259 bizim v\u0259zif\u0259mizdir.<br \/>\n<em><strong>\u201cYeni T\u0259rt\u0259r\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BU TAR\u0130X Q\u018fD\u0130M OLDU\u011eU Q\u018fD\u018fR D\u018f Z\u018fNG\u0130ND\u0130R T\u0259rt\u0259r rayonu Qaraba\u011f d\u00fcz\u00fcnd\u0259 K\u00fcr\u2013Araz oval\u0131\u011f\u0131n\u0131n q\u0259rb hiss\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Burada tunc d\u00f6vr\u00fcn\u0259 aid \u00e7oxlu sayda tarixi abid\u0259l\u0259r var. Toxmaqt\u0259p\u0259 v\u0259 Azadqaraqoyunlu ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri, D\u0259mir\u00e7il\u0259r v\u0259 Sarov nikropolu, h\u0259r birind\u0259 onlarla kurqan olan Borsunlu, B\u0259yimsarov, B\u00f6y\u00fckt\u0259p\u0259, Qurd t\u0259p\u0259si, Sayaqt\u0259p\u0259 abid\u0259l\u0259ri bunlara aiddir. Borsunlu v\u0259 B\u0259yimsarov k\u0259ndl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n t\u0259p\u0259l\u0259r x\u00fcsusil\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[30],"tags":[32],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10117"}],"collection":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=10117"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/10117\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=10117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=10117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yeniterter.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=10117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}